'บ้าน' ดีไซน์เพื่อทุกคน

บ้านที่มีพื้นที่โล่งมากที่สุดในชื่อ วัน รูม เฮาส์ ขณะนี้แม้จะเป็นเพียงไอเดียของนิสิตจุฬาฯที่คว้ารางวัลชนะเลิศ “บ้านแบบอารยสถาปัตย์” แต่ในอนาคตจะเป็นต้นแบบของบ้านสำหรับการอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างเท่าเทียมของคนทุกเพศ ทุกวัย ทุกสภาพร่างกาย

“การเป็นอารยสถาปัตย์ของ One Room House คือ เราไม่ควรบังคับให้คนอยู่ในขนาดห้องนั้นๆ แต่ใครก็สามารถใช้ และทำให้เป็นบ้านของตัวเองได้ อย่างคนที่นั่งวีลแชร์ ก็สามารถใช้งานบ้านหลังนี้ ได้อย่างสะดวก ดังนั้น จุดเด่นคือ ปรับเปลี่ยนบ้านได้ตามต้องการ เพราะแม้จะเป็นห้องโล่งๆ แต่ออกแบบให้เป็นแนวทางว่า ส่วนไหนที่มีความเป็นส่วนตัวลดหลั่นกันไป หรือถ้าต้องการห้องเล็ก ห้องใหญ่ ก็สามารถกั้นผนังได้ตามต้องการ เพื่อให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้ใช้งาน” วาสิตา ศุภกิจเจริญ นิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงผลงาน

ผศ.สิงห์ อินทรชูโต อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หนึ่งในคณะกรรมการกล่าวว่า สิ่งที่ชนะใจกรรมการ ล้วนแต่เป็นรูปแบบที่เรียบง่าย สามารถปลูกสร้างได้จริง โดยไม่จำเป็นต้องใช้ทุนทรัพย์สูง One Room House ถือว่าน่าสนใจ เมื่อเห็นแล้วรู้เลยว่า เขาต้องใช้ความสามารถในการดึงตัวเองไว้มาก เพราะนักออกแบบชอบใส่อะไรเยอะๆ ไปเรื่อยๆ ทำให้งานออกแบบจะใหญ่โตขึ้นเรื่อยๆ

แต่ในกรณีของรางวัลชนะเลิศ เขาทำบ้านในสเกลเล็ก และมีรูปร่างเป็นกล่องธรรมดามาก แต่จัดวางพื้นที่ใช้สอยได้ดีมาก ทั้งยังใช้นวัตกรรมการสร้างบ้านแบบถอดประกอบทั้งหลังหรือโมดูลาร์ ซิสเต็ม จึงเป็นสิ่งที่คณะกรรมการประทับใจและมีความคิดเห็นเป็นเอกฉันท์ว่า ผู้ชนะเลิศออกแบบได้ดีมาก

นอกจากนี้ยังออกแบบเหมือนบ้านปกติที่ใส่ใจทั้งคนสูงวัย ผู้พิการที่ใช้วีลแชร์ กระทั่งทารก คือสามารถอยู่บ้านหลังนี้ได้ทุกช่วงอายุ ตอบโจทย์ความเป็น Universal Design ที่สำคัญเป็นบ้านขนาดกะทัดรัด แต่สามารถอยู่ได้ทุกกลุ่ม นอกจากนี้ราคาที่ใช้ปลูกสร้างก็เป็นราคาที่จับต้องได้ ขึ้นอยู่กับการเลือกใช้วัสดุ

“หลายคนมองว่า บ้านแบบอารยสถาปัตย์จะมีข้อจำกัดเรื่องต้นทุนแพงหรือการออกแบบที่ซับซ้อนจนทำไม่ได้จริง แต่ไอเดียของนักออกแบบรุ่นใหม่ทำให้เห็นว่า บ้านแบบอารยสถาปัตย์ไม่จำเป็นต้องซับซ้อน หลังใหญ่และค่าปลูกสร้างแพง”ผศ.สิงห์ กล่าวและว่า

ไทยในอีก 12 ปีข้างหน้า จะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ หมายความว่ามีคนสูงวัยอายุกว่า 60 ปี มากกว่า 20% ของประชากรทั้งหมดของประเทศ ในอนาคตเราอาจจะได้เห็นสินค้าและบริการรูปแบบต่างๆ ที่ผลิตขึ้นมาเพื่อตอบสนองผู้สูงวัยมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็น บ้าน รถยนต์ อาหาร รวมถึงอุปกรณ์เครื่องมือต่างๆ ในชีวิตประจำวัน ดังนั้น โปรเจ็กต์นี้จึงสามารถตอบโจทย์รูปแบบที่อยู่อาศัยที่กำลังจะเกิดขึ้นในไม่ช้านี้ได้เป็นอย่างดี

วาสิตา เจ้าของรางวัลชนะเลิศจะได้รับเงินรางวัล 1 แสนบาทพร้อมโล่รางวัล โดนใจคณะกรรมการด้วยคอนเซ็ปต์ของบ้านจากความคิดที่อยากให้มีพื้นที่โล่งมากที่สุด เพื่อให้คนที่อยู่อาศัยได้มีอิสระในการจัดการภายในบ้านด้วยตัวเอง เพราะว่าในความเป็นสากลก็มีความหลากหลายของผู้ใช้ เพราะฉะนั้นจึงพยายามออกแบบให้บ้านโล่งที่สุด โดยเก็บโครงสร้าง เช่น เสา หรือส่วนที่ทึบ เช่น ห้องน้ำ ไว้บริเวณส่วนกลางทั้งหมด เพื่อให้มีที่วางรอบๆ ที่ค่อนข้างมีขนาดใหญ่กว่าบ้านปกติ

แต่ความท้าทายก็มีมาก ผู้ชนะการออกแบบชี้ว่า ด้วยผู้ใช้งานไม่ได้เฉพาะเจาะจง ทำให้ไม่สามารถออกแบบรายละเอียดที่เฉพาะเจาะจงลงไปได้เลย แต่เป็นการออกแบบกว้างๆ เพื่อให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในหลายแบบอย่าง เช่นผู้พิการทางสายตา กับผู้ที่ต้องนั่งวีลแชร์ ก็ไม่ได้ต้องการฟังก์ชั่นของบ้านบางอย่าง ซึ่งเราเตรียมพื้นที่ให้เพื่อที่ผู้ใช้งานสามารถปรับให้เป็นพื้นที่ที่เหมาะสมกับการใช้งานของเขาได้

One Room House เป็นหนึ่งในผลงานส่งเข้าประกวดการออกแบบระดับอุดมศึกษา Young Creative INSEE Contest 2014 ปีที่ 8 ในหัวข้อ บ้านแบบอารยสถาปัตย์ โดยบริษัท ปูนซีเมนต์นครหลวง จำกัด (มหาชน) หรือปูนอินทรี เพื่อปลูกฝังความคิดแก่คนรุ่นใหม่ในการออกแบบบ้านแบบอารยสถาปัตย์ ที่ต้องเป็นธรรมสำหรับการอยู่อาศัยร่วมกันของคนทุกเพศ ทุกวัย ทุกสภาพร่างกาย โดยการออกแบบจะคำนึงถึงการใช้งาน สะดวก ปลอดภัย ทั่วถึงและเท่าเทียม เพื่อผู้คนทุกเพศ ทุกกลุ่ม ทุกวัย และทุกสภาพร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นคนปกติ ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ป่วยพักฟื้น สตรีมีครรภ์ เด็กและผู้อ่อนแอ