ดินไบโอ

ดินไบโอ

มจธ. แปรรูปของเสียให้เป็น “ดินไบโอ” มีคุณสมบัติกักเก็บฟอสฟอรัสแร่ธาตุที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช

มจธ.จับมือ ผู้ผลิตวุ้นเส้นตราต้นสน แปรรูปของเสียให้เป็น “ดินไบโอ” ที่มาพร้อมคุณสมบัติกักเก็บฟอสฟอรัสแร่ธาตุที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืชได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผศ.ดร.ธิดารัตน์ บุญศรี อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ได้จับมือกับบริษัท สิทธินันท์ จำกัด หรือผู้ผลิตวุ้นเส้นตราต้นสน ในการแปรรูปของเสียจากโรงงานให้กลายเป็นผลพลอยได้ขึ้นมา ผลงานวิจัยนี้ว่าคือ “ดินไบโอ หรือดินสังเคราะห์เพื่อการเกษตร” ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อตอบโจทย์ให้กับภาคอุตสาหกรรมโดยตรง ในโรงงานผลิตวุ้นเส้นจะมีเถ้าลอยที่ได้จากเตาเผาชีวมวลโดยเฉพาะวัสดุเหลือใช้อย่างเปลือกถั่วและลำต้น รวมถึงตะกอนจุลินทรีย์ที่ได้จากระบบบำบัดน้ำเสียของโรงงาน

เมื่อวิเคราะห์คุณสมบัติของตะกอนจุลินทรีย์จากระบบบำบัดน้ำเสีย พบว่ามีไนโตรเจนอยู่สูงสามารถนำไปใช้เป็นปุ๋ยบำรุงพืชผักที่กินใบอย่างคะน้า กวางตุ้งได้ดีเช่นเดียวกับปุ๋ยคอก แต่สิ่งที่น่าเป็นห่วงคือทั้งในปุ๋ยคอกและตะกอนจุลินทรีย์นั้นมีเชื้อราและจุลินทรีย์กลุ่มฟีคัลโคลิฟอร์ม โดยเฉพาะอีโคไลซึ่งเป็นจุลินทรีย์บ่งชี้การปนเปื้อนของจุลินทรีย์ที่มาจากสิ่งปฏิกูล

“เราจึงพัฒนาดินไบโอโดยการนำเถ้าลอยและตะกอนจุลินทรีย์มาผสมเข้าด้วยกันกับปูนขาวทิ้งไว้ประมาณ 72 ชั่วโมงจะทำให้เกิดปฏิกิริยาคายความร้อนจนกระทั่งแห้ง ซึ่งความร้อนที่เกิดขึ้นนี้จะมีอุณหภูมิสูงกว่า 54 องศาเซลเซียสซึ่งสามารถฆ่าจุลินทรีย์กลุ่มฟีคัลโคลิฟอร์มนี้ได้ เมื่อนำดินไบโอไปใช้ในการเกษตรก็จะหมดกังวลในเรื่องของจุลินทรีย์ปนเปื้อนได้เลย และนอกจากนี้ดินไบโอยังมีคุณสมบัติในการยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์กลุ่มเชื้อรา ดินไบโอทำหน้าที่เสมือนยาปฏิชีวนะให้พืช พืชได้รับการปกป้องตั้งแต่รากดังนั้นผลผลิตหรือต้นพืชจึงแข็งแรง โตดี ไม่มีโรค ซึ่งเรียกได้ว่าดินไบโอเป็นทั้งยาฆ่าเชื้อโรคชนิดชีวภาพ หรือปุ๋ยอินทรีย์ชั้นดีสำหรับการเกษตรเลยทีเดียว”

ผศ.ดร.ธิดารัตน์ กล่าวว่าดินไบโอเหมาะสมที่จะใช้เป็นวัสดุปรับปรุงคุณภาพดิน ในปัจจุบันวัสดุปรับปรุงคุณภาพดินที่นิยมใช้ คือ ซีโอไลท์ หรือแอคติเวดเต็ดคาร์บอน เมื่อเปรียบเทียบกับดินไบโอ พบว่าดินไบโอสามารถกักเก็บฟอสฟอรัสซึ่งเป็นธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชไว้ในดินได้สูงถึง 24 มิลลิกรัมฟอสอรัส/กรัม สารอินทรีย์ ในขณะที่ซีโอไลท์และแอกติเวดเต็ดคาร์บอนเก็บกักฟอสฟอรัสได้เพียง 3 มิลลิกรัมฟอสฟอรัส/กรัมซีโอไลท์ และ 1 มิลลิกรัมฟอสฟอรัส/กรัมแอกติเวดเต็ดคาร์บอน ตามลำดับ ฟอสฟอรัสจะถูกเก็บไว้ในรูปที่พืชสามารถนำไปใช้ได้ทันที (Reactive P)

ดังนั้นดินไบโอจึงสามารถลดการสูญเสียของธาตุอาหารฟอสฟอรัสออกไปพร้อมกับน้ำที่รดในแปลงปลูก หรือเรียกได้ว่าถ้าใส่ปุ๋ยคอกไปมากเท่าใด ดินไบโอก็จะช่วยกักเก็บฟอสฟอรัสจากปุ๋ยคอกไว้ใช้ได้เท่านั้น ซึ่งช่วยให้เกษตรกรประหยัดต้นทุน ค่าปุ๋ย ค่าน้ำ เนื่องด้วยคุณสมบัติกักเก็บแร่ธาตุได้อย่างดีเยี่ยมนี้ส่งผลให้แหล่งน้ำใต้ดินบริเวณพื้นที่การเกษตรไร้ปัญหามลพิษตามไปด้วย เมื่อประเมินการเคลื่อนที่ของฟอสฟอรัสชั้นดินไบโอ 120 เซนติเมตรซึ่งเป็นเขตรากพืช ระยะที่รากธัญพืชสามารถหยั่งลงได้ หากเติมปุ๋ยคอกจากผิวดินและรดน้ำพืชตามปกติ พบว่าดินไบโอสามารถดูดซับฟอสฟอรัสที่มาจากปุ๋ยคอกและเก็บสะสมในระยะความลึก 10 เซนติเมตรจากผิวหน้าของดิน ซึ่งเป็นระยะที่เหมาะสำหรับระบบรากฝอยของพืชที่จะสามารถดูดซับน้ำและธาตุอาหาร ทำให้พืชเจริญเติบโตได้เต็มที่ “ดินไบโอกักเก็บฟอสฟอรัสไว้ได้ดีจึงเหมาะเป็นอย่างยิ่งกับการปลูกพืชที่เน้นดอกและผลเช่น กระหล่ำดอก แต่ถ้าต้องการปลูกพืชที่เน้นใบอย่างคะน้า กวางตุ้ง ดินไบโอก็ช่วยได้เนื่องจากมีส่วนประกอบของตะกอนจุลินทรีย์ซึ่งมีไนโตรเจนบำรุงใบสูง ดังนั้นดินไบโอจึงมีคุณสมบัติเป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่ดี และยังใช้เป็นวัสดุปรับปรุงคุณภาพดินที่เก็บแร่ธาตุได้ดีและราคาถูก โดยคำนวณต้นทุนการผลิตเพียง 40 สตางค์ต่อกิโลกรัมเท่านั้น”

การทำดินไบโอนั้นไม่ยากสามารถเป็นแนวทางสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมอื่นๆ ที่ต้องการทำประโยชน์จากของเสียในลักษณะนี้ได้รวมถึงชาวบ้านก็สามารถทำเองได้ง่ายๆ โดยใช้ปุ๋ยคอกแทนตะกอนจุลินทรีย์ผสมเข้ากับเถ้าแกลบจากโรงสีและปูนขาวใส่ถังเปิดฝาเล็กน้อยเพื่อระบายไอน้ำจากความร้อนทิ้งไว้ 72 ชั่วโมงก็จะได้ดินไบโออย่างง่ายๆ มาใช้โดยแทบไม่ต้องลงทุนมากและเมื่อนำไปใช้แล้วก็ประหยัดทั้งน้ำ ประหยัดทั้งปุ๋ยแถมยังได้ผลผลิตที่แข็งแรงมีคุณภาพอีกด้วย