'อารยสถาปัตย์'เพื่อความสุข

'อารยสถาปัตย์'เพื่อความสุข

บ้านที่เอื้อให้ทุกคนสามารถใช้ชีวิตร่วมกันได้อย่างปกติสุขเป็นแนวคิดของผลงานการออกแบบภายใต้แนวคิด“อารยสถาปัตย์”

บ้านที่ไม่มีการออกแบบเฉพาะเจาะจง ไม่มีคำว่าการออกแบบสำหรับผู้พิการ ไม่มีที่จอดรถหรือห้องน้ำของผู้พิการ แต่เป็นบ้านที่เอื้อให้ทุกคนสามารถใช้ชีวิตร่วมกันได้อย่างปกติสุข เป็นแนวคิดของผลงานการออกแบบที่ชื่อ "บ้านรักษา" เช่นเดียวกับผลงานชื่อ "บ้านของเรา" เน้นการจัดวางตำแหน่งหรือกระชับพื้นที่ใช้สอยเพื่อให้สมาชิกในบ้านพบปะกันมากขึ้น

ตัวอย่าง 2 จาก 600 ไอเดียในโครงการประกวดออกแบบบ้าน “อารยสถาปัตย์” MK Young Creative Design Contest 2014 : Universal Design โดยบริษัท มั่นคงเคหะการ จำกัด (มหาชน) หรือ MK ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ เพื่อยกระดับงานสถาปัตยกรรมไทยสู่สากล

ดีไซน์เพื่อคนทุกคน

ภาณุพงศ์ สิทธิ์วงษ์ สถาปนิกรุ่นใหม่ไฟแรงจากอุดรธานี เจ้าของผลงาน "บ้านรักษา" ซึ่งได้รับรางวัลชนะเลิศ มีแรงบันดาลใจจากการออกแบบบ้านให้มีองค์ประกอบ ในการสนับสนุน ฟื้นฟูศักยภาพของผู้อยู่อาศัย โดยไม่ให้รู้สึกถึงการแบ่งแยกการใช้งาน และสามารถใช้งานร่วมกันได้ เช่น ห้องน้ำ ห้องครัวหรือการทำทางลาดให้กับคุณแม่ที่ต้องใช้วิลแชร์ ให้มีความรู้สึกเป็นปกติในการใช้วิลแชร์ในพื้นที่บ้านทุกตารางเมตรได้ด้วยตนเอง

ทุกพื้นที่ในบ้านเชื่อมต่อกันได้สะดวก ทำให้ง่ายต่อการดูแล ที่สำคัญเป็นงานออกแบบคลาสิกที่ไม่ใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เข้ามาช่วยเพื่อเกิดความรู้สึกอบอุ่นเป็นธรรมชาติ

ภาณุพงศ์ กล่าวว่า การเข้าร่วมโครงการประกวดครั้งนี้ ทำให้ตระหนักถึงความสำคัญในการออกแบบบ้านสำหรับคนทุกวัยมากขึ้น จากที่ก่อนหน้านี้คุ้นเคยออกแบบอาคารพาณิชย์ คอนโด ที่ถูกบังคับด้วยข้อกฎหมายและข้อจำกัดต่างๆ จนทำให้การออกแบบไม่สมบูรณ์เพราะไม่ตอบโจทย์กับผู้สูงอายุในบ้าน

หลักการสำคัญในการออกแบบต่อจากนี้ จะคำนึงถึงเรื่องของอารยสถาปัตย์มากขึ้น ทั้งในรูปแบบของฟังก์ชันที่ตอบโจทย์ทางกายภาพและจิตใจของผู้อยู่อาศัย เพื่อเติมเต็มในประสาทสัมผัสที่ขาดหายไป ให้สามารถดำเนินชีวิตได้ตามปกติ

ส่วนผลงานที่ชื่อว่า "บ้านของเรา" ของ อภิสิตร์ สายเนตร นักศึกษาชั้นปีที่ 5 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กับรางวัลรองชนะเลิศ ได้นำสิ่งใกล้ตัวมาใช้ในการออกแบบบ้านสำหรับผู้สูงอายุที่คุ้นเคยกับวิถีชีวิตในต่างหวัด แต่ต้องมาอาศัยอยู่ในเมืองกับลูกหลาน เพื่อทำให้การใช้ชีวิตมีความสุข สามารถพบปะพูดคุยและทำกิจกรรมร่วมกันได้โดยไม่รู้สึกแปลกแยก

ว่าที่สถาปนิกหนุ่มดึงเอาจุดเด่นของรากเหง้า ที่สะท้อนความเป็นตัวตนออกมานำเสนอผ่านชิ้นงานที่มีกลิ่นอายความเป็นท้องถิ่น พร้อมทั้งจัดวางตำแหน่งห้องนอนให้อยู่ติดกับห้องรับแขก เพื่อเพิ่มโอกาสพบปะลูกหลานก่อนไปทำงานและกลับบ้าน พร้อมกันนั้นยังออกแบบผนังให้มีช่องลม เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถมองเห็นภายนอกบ้านได้ด้วย

นอกจากนี้ยังมีชั้นลอยเพื่อทำหิ้งพระให้สามารถมองเห็นได้ ถือเป็นกุศโลบายที่ทำให้ลูกหลานต้องมามีส่วนร่วมในการนำพวงมาลัยไปถวายพระ ก่อให้เกิดการปฏิสัมพันธ์กัน รวมถึงการใช้บานเกร็ดแทนกระจก เพื่อระบายอากาศและลดต้นทุนการก่อสร้าง

โจทย์ของสถาปนิกรุ่นใหม่

ความสำคัญของอารยสถาปัตย์ ในมุมมองของศักดิ์ชัย ยวงตระกูล อุปนายกสภาสถาปนิก ถือเป็นแนวโน้มการออกแบบที่สถาปนิกรุ่นใหม่ต้องให้ความสำคัญและสนใจที่จะศึกษาข้อมูล รายละเอียด โดยไม่ต้องรอให้ออกมาเป็นกฎหมายข้อบังคับ เนื่องจากเป็นการออกแบบที่ช่วยแก้ปัญหาให้กับกลุ่มผู้สูงวัยที่มีจำนวนเพิ่มขึ้น รวมทั้งเด็ก ผู้พิการและคนทั่วไปในการใช้สอยพื้นที่ร่วมกัน เป็นงานที่ต้องผสมผสานความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ให้มีความสวยงาม โดยคำนึงถึงสภาพแวดล้อมรอบตัวเพื่อให้ใช้ประโยชน์ได้จริง

ด้าน พรชัย วงศ์วรรณะดิลก ผู้จัดการฝ่ายออกแบบ บมจ.มั่นคงเคหะการ กล่าวว่า โครงการประกวดออกแบบบ้านนี้ เปิดกว้างให้บุคคลทั่วไปและนิสิตนักศึกษาร่วมสร้างสรรค์ผลงาน "อารยสถาปัตย์” เพื่อคนทุกเพศวัยและทุกสภาพร่างกาย ไม่ว่าจะเป็น คนปกติ ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ป่วยพักฟื้น สตรีมีครรภ์ เด็กและผู้อ่อนแอ ถือเป็นแนวคิดสร้างสรรค์เพื่อประโยชน์ส่วนรวม ด้วยหัวใจที่ปรารถนาดีต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน ปรากฏว่า มีผู้สนใจสมัครเข้าร่วมโครงการถึง 600 ราย มากที่สุดในรอบ11 ปีของโครงการนี้

"ผลการประกวดในครั้งนี้ทำให้ได้แนวคิดใหม่ๆ ในการนำเสนอให้กับลูกค้าในอนาคต เช่น การเพิ่มพื้นที่ใช้สอยสำหรับผู้สูงอายุ รวมทั้งขนาดของประตู หน้าต่าง ราวจับต่างๆ ให้กับผู้บกพร่องทางร่างกายในรูปแบบต่างๆ เพื่อตอบโจทย์วิถีการใช้ชีวิตของทุกคนในครอบครัวได้โดยไม่ก่อให้เกิดความรู้สึกแปลกแยก" พรชัย กล่าว