การผลิตในยุคต่อไป

{ดร. อดิสร เตือนตรานนท์ ผู้อำนวยการหน่วยปฏิบัติการนาโนอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องกลจุลภาคศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติเมธีวิจัย สกว. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย[email protected]}'แรงงานราคาถูก' คำๆ นี้คงจะกลายเป็นอดีตสำหรับประเทศที่กำลังพัฒนาอย่างประเทศไทยเรา ที่เพิ่งขึ้นค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำเป็นวันละ 300 บาท ทั้งที่ค่าแรงงานที่มีฝีมือที่ผ่านการฝึกฝนและมีประสบการณ์ ได้รับค่าจ้างสูงกว่านี้หลายเท่าตัว หรือแม้แต่ในประเทศจีน ซึ่งเป็นแหล่งผลิตใหญ่ที่สุดของโลก ก็เคยมีค่าแรงราคาถูก ยกตัวอย่างเมื่อ 10 ปีที่แล้ว ค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำของจีนเท่ากับ 20 บาทต่อชั่วโมง ตกวันละ 200 บาท หรือประมาณร้อยละ 3 ของค่าจ้างขั้นต่ำของชาวอเมริกันเท่านั้นเอง ทำให้ชาวอเมริกันสูญเสียงานด้านการผลิตถึง 6 ล้านตำแหน่งในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา แต่ในปัจจุบันค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำของจีนถีบตัวสูงขึ้นหลายเท่าตัวเช่นกัน ตามการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ บางโรงงานอาจจะสูงถึงเกือบ 200 บาทต่อชั่วโมง พอกันกับในประเทศเม็กซิโก ซึ่งก็เป็นอีกฐานการผลิตที่สำคัญของอเมริกาดังนั้น คำว่า outsourcing หรือการจ้างให้ผู้อื่นผลิตแทน จึงถูกนำมาคิดใหม่ว่าคุ้มค่าหรือไม่ เช่น ล่าสุด บริษัท General Electric หรือ GE ผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ของอเมริกาได้ขยายสายการผลิตเครื่องทำความร้อนและตู้เย็นแห่งใหม่ที่มลรัฐเคนตักกี้ ด้วยเหตุผลที่ว่าได้รับการตกลงเรื่องค่าแรงที่ดึงดูดใจและการอยู่ใกล้กับลูกค้า ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวอเมริกัน ทำให้นักออกแบบสินค้ามาทำงานใกล้ชิดกับวิศวกรในโรงงานผลิตโดยตรง ซึ่งก็ตรงกับแนวคิดที่ว่า นวัตกรรมกับการผลิตไม่สามารถแยกออกจากกัน โดยเฉพาะในสินค้าเทคโนโลยี เพราะถ้าไม่เข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการและความสามารถในสายการผลิตอย่างลึกซึ้ง ก็ไม่สามารถออกแบบสินค้าที่แข่งขันได้ แต่อย่างไรก็ตามในอุตสาหกรรมที่ยังแข่งขันด้านต้นทุนราคาก็ยังคงต้องผลิตในประเทศจีนอยู่ต่อไป นอกจากเรื่องต้นทุนด้านค่าแรงแล้ว ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่เป็นตัวตัดสินเรื่องการย้ายฐานการผลิตกลับสู่อเมริกา นั่นคือ เหตุการณ์ภัยธรรมชาติไม่กี่ปีที่ผ่าน ทั้งแผ่นดินไหวและสึนามิในญี่ปุ่น และเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในบ้านเรานั่นเอง ที่ทำให้โรงงานหลายๆ แห่งถือโอกาสย้ายฐานการผลิตเพื่อลดความเสี่ยง นอกจากนี้ การขุดพบแหล่งพลังงานใหม่ shale gas ในอเมริกา ทำให้ต้นทุนด้านพลังงานต่ำลง ขณะเดียวกันต้นทุนการขนส่งระหว่างแหล่งผลิตกลับสู่อเมริกาที่สูงขึ้น เนื่องจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้นยังไม่มีท่าทีจะลดลง ดังนั้น เมื่อเร็วๆ นี้ประธานาธิบดีโอบามาจึงประกาศว่า ถึงเวลาแล้วที่อเมริกาจะต้องกลับมาเป็นผู้นำเทคโนโลยีทางด้านการผลิต (Manufacturing Technology) โดยอาศัยความก้าวหน้าด้านการออกแบบ ด้านกราฟิกดีไซน์ เทคโนโลยีหุ่นยนต์ เทคโนโลยีการจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ และนาโนเทคโนโลยี มาทำให้อเมริกากลับมาเป็นผู้นำเทคโนโลยีการผลิตและฐานการผลิตใหม่ของโลกอีกครั้ง