'แผลเทียม'เพื่อชาติ

บุษกร ภู่แส รายงาน

ประโยชน์ของบาดแผลเทียมนอกจากเพื่อการแสดงแล้ว ยังใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนนักเรียนแพทย์และพยาบาลในโรงเรียนเสนารักษ์ หรือโรงเรียนการแพทย์ทหารบก สร้างความคุ้นเคยบาดแผลสดในรูปแบบต่างๆ ตั้งแต่แผลถลอก แผลถูกยิง แผลฉีกขาดจากแรงระเบิด ก่อนที่จะสำเร็จการศึกษาออกสู่ภาคปฏิบัติในฐานะแพทย์สนาม

แต่ละปีโรงเรียนเสนารักษ์ กรมแพทย์ทหารบก ผลิตแพทย์สนามกว่าร้อยคน จึงใช้เนื้อเทียมสิ้นเปลืองมาก เพื่อให้เห็นลักษณะของการเกิดบาดแผลประเภทต่างๆ ว่าจะต้องปฐมพยาบาลอย่างไร จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาบาดแผลเทียมฝีมือไทยทำ เพื่อลดการพึ่งพาสื่อการสอนจากต่างประเทศ

อย่าเพิ่งคิดว่า ผลงานการพัฒนาบาดแผลเทียมนี้จะดูไร้สาระ เมื่อเทียบกับการพัฒนายุทโธปกรณ์ เพราะประโยชน์มีมากไม่ใช่น้อย แถมราคายังถูกกกว่าการนำเข้าหลายเท่าตัว หนึ่งชิ้นก็อยู่หลักร้อย ราคาถูกกว่านำเข้าเป็นหลักพันบาท ยิ่งถ้าเป็นชุดก็สนนราคาประมาณ 3 หมื่นบาท

มหัศจรรย์เแป้งสาลี

"สมัยก่อนเรานำเข้าแผลเทียมที่ทำจากยางมาใช้สาธิตการปฐมพยาบาล แต่มันขาดความน่าสนใจ ไม่เหมือนแผลจริง ผู้เรียนไม่รู้สึกตื่นเต้น ต่อมาจึงคิดหาวิธีทำให้ต้นทุนการทำแผลเทียมถูกลงด้วยการใช้แป้งทำขนมมาทำเป็นแผลเทียม สร้างความตื่นเต้นและสมจริงในการเรียนได้เป็นอย่างดี" พันโทหญิงยุพาภรณ์ กรินชัย นายทหารประชาสัมพันธ์ กรมแพทย์ทหารบก ผู้ริเริ่มโครงการเล่าที่มาของการคิดรนวัตกรรมการทำบาดแผลเทียม สำหรับตกแต่งบาดแผลสมมติ

วัสดุหลักที่ใช้ในการทำบาดแผลเทียม ประกอบด้วย สีน้ำมัน สีโปสเตอร์ สีผสมอาหารและแป้งสาลี ซึ่งเป็นส่วนผสมหลักในการทำเนื้อเทียม โดยคิดค้นสูตรเฉพาะในการกวนเพื่อให้ได้เนื้อเทียมที่มีลักษณะใกล้เคียงกับเนื้อและผิวหนังของคน จากนั้นนำเนื้อเทียมที่ได้มาแต่งแต้มลงบนผิวหนัง ใช้วาสลีนช่วยในการตกแต่ง แต้มสีหรืออุปกรณ์อื่นช่วยให้ดูเหมือนแผลจริงได้มากกว่า 100 แผล เช่น บาดแผลถูกยิง ถูกระเบิด ของมีคม แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก กระดูกหัก งูกัด ถูกแทง แขนขาด ขาขาด เป็นต้น

"ขั้นตอนการทำไม่ยุ่งยากมาก แต่ต้องใช้จินตนาการเหมือนงานศิลปะในการออกแบบบาดแผลให้เหมือนจริงรวมทั้งการใช้สี หากมีความชำนาญแล้วก็สามารถตกแต่งบาดแผลเทียมให้สมจริงได้ภายในเวลาไม่กี่นาที และที่สำคัญคือสามารถลดต้นทุนการนำเข้าที่มีราคาแพง และมีความสมจริงสูง กระทั่งได้รับรางวัลดีเด่นจากกองทัพบก และรางวัลชมเชยจากโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้าในการประกวดสิ่งประดิษฐ์ทางการแพทย์"

สื่อการสอนราคาถูก

ปัจจุบันได้เผยแพร่เทคนิคการทำบาดแผลเทียมให้กับหน่วยงานหรือองค์กรอื่นๆ ไปมากมาย ทั้งใช้ในการเรียนการสอน และประกอบการแสดงด้านต่างๆ อีกด้วย นอกเหนือจากการเรียนการสอนแล้ว ทางกรมแพทย์ทหารบกยังนำใช้ในงานกาชาด โดยเปิดรับตกแต่งบาดแผลสมมติให้ผู้สนใจทำบาดแผลเทียมเป็นที่ระลึก การตกแต่งบาดแผลสมมติให้ทหารเพื่อรับบริจาคเงินให้กับทหารที่ได้รับบาทเจ็บ

พันโทหญิงยุพาภรณ์ กล่าวต่อว่า การใช้บาดแผลเทียมเป็นสื่อการสอนวิธีการปฐมพยาบาล ถือเป็นสิ่งที่ดีเพราะทำให้ผู้ที่ได้รับการฝึกรู้จักและคุ้นเคยกับลักษณะของบาดแผล และวิธีในการห้ามเลือดก่อนส่งเข้าแผนกฉุกเฉินในโรงพยาบาล ได้ดีกว่าที่จะสอนโดยไม่มีภาพประกอบ

ยกตัวอย่างเช่น วิธีการปฐมพยาบาลบาดแผลถลอก สิ่งที่จะตามมาก็คือ มีเลือดออกซิบๆ ดังนั้น ให้รีบทำการล้างแผลทันที เพื่อป้องกันการติดเชื้อและอักเสบของแผล หรือบาดแผลถูกแทง วิธีการปฐมพยาบาลให้ทำการห้ามเลือด และรีบนำส่งโรงพยาบาลถ้ามีวัตถุปักคาอยู่ห้ามดึงออก ให้ใช้ผ้าสะอาด กดรอบแผลและใช้ผ้าพันไว้ และถ้าเป็นบาดแผลอวัยวะถูกตัดขาด วิธีการปฐมพยาบาลให้ทำการห้ามเลือดที่บาดแผลและรีบนำส่งโรงพยาบาล เป็นต้น

"วิธีการข้างต้นเป็นสิ่งที่นักเรียนแพทย์และพยาบาลหรือผู้ฝึกสามารถนำไปใช้ได้ แต่หากต้องระมัดระวัง ในเรื่องการติดเชื้อ การสัมผัสตัวผู้ป่วยด้วยเป็นสำคัญ ทางที่ดีเมื่อทำการปฐมพยาบาลแล้ว ให้รีบส่งตัวเข้าโรงพยาบาลทันทีในแผนกฉุกเฉิน"

ภาพเคลิ่อนไหว http://youtu.be/ajPFnw44Yug