“การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” ทำให้อุณหภูมิใน “ฮอกไกโด” เพิ่มสูงขึ้น จนทำให้ “แมลงสาบ” สามารถแพร่พันธุ์และอยู่อาศัยได้ ปิดตำนานเมืองปลอดแมลงสาบ
KEY POINTS
- เกาะฮอกไกโดเผชิญปัญหาแมลงสาบบุกรุกและสิ้นสุดตำนานดินแดนปลอดแมลงสาบ เนื่องจากภาวะโลกร้อนทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นจนเอื้อต่อการแพร่พันธุ์
- การพัฒนาเมืองและปรากฏการณ์เกาะความร้อน ทำให้อาคารบ้านเรือนสมัยใหม่มีความอบอุ่นตลอดปี กลายเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยที่มั่นคงสำหรับแมลงสาบ
- ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าแมลงสาบได้ตั้งรกรากในฮอกไกโดสำเร็จแล้วผ่านการติดมากับกิจกรรมของมนุษย์ เช่น ยานพาหนะและกล่องสินค้า ทำให้การกำจัดให้หมดไปเป็นเรื่องยากมาก
“ฮอกไกโด” เกาะหลักทางตอนเหนือสุดของประเทศญี่ปุ่น เคยขึ้นชื่อว่าเป็นดินแดนปลอดแมลงสาบ แต่ในตอนนี้พวกมันกลับแพร่พันธุ์และอยู่อาศัยได้สบาย เนื่องจากภาวะโลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ได้สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเจริญเติบโต
จากข้อมูลสถิติของกรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น พบว่า อุณหภูมิเฉลี่ยในตอนกลางวันช่วงฤดูร้อนทั่วเกาะฮอกไกโด สูงถึง 23 องศาเซลเซียส และเพิ่มสูงขึ้นถึง 29 องศาเซลเซียสในเมืองใหญ่อย่างเมืองซัปโปโร ซึ่งนับเป็นอุณหภูมิที่สูงกว่าเมื่อ 30 ปีก่อนถึง 1.5 องศาเซลเซียส
นอกจากนี้ อุณหภูมิในบางพื้นที่ช่วงฤดูร้อนยังพุ่งสูงขึ้นถึง 35 องศาเซลเซียส ขณะที่ฤดูหนาวก็มีความอบอุ่นขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยอุณหภูมิเฉลี่ยในเดือนมกราคมเพิ่มขึ้นจาก -3.7 องศาเซลเซียสในปี 1996 มาอยู่ที่ -2 องศาเซลเซียสในปี 2026
ฮิโรชิ นิชิโนะ ผู้ช่วยศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยฮอกไกโดกล่าวว่า จริง ๆ แล้วเกาะฮอกไกโด เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของแมลงสาบหลักๆ 3 สายพันธุ์มานานแล้ว โดยเฉพาะแมลงสาบญี่ปุ่น ซึ่งทนต่อสภาพอากาศหนาวเย็นได้ดี และอาศัยอยู่บนเกาะทางตอนเหนือแห่งนี้มานานกว่า 100 ปี แต่ที่ผ่านมาไม่ค่อยมีคนพบเห็นพวกมัน เนื่องจากเป็นสัตว์หากินกลางคืนและซ่อนตัวเก่ง และมีจำนวนน้อยกว่าบนเกาะฮอนชูอย่างเห็นได้ชัด
แต่ในตอนนี้ จำนวนแมลงสาบในฮอกไกโดกลับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจาก “ปรากฏการณ์เกาะความร้อน” ในเมืองใหญ่ทวีความรุนแรงขึ้น เนื่องจากอาคารสมัยใหม่ทั้งในภาคอุตสาหกรรม ธุรกิจ และที่อยู่อาศัยต่างติดตั้งระบบทำความร้อน รวมถึงกระจกสองชั้นและวัสดุฉนวนกันความร้อนอื่น ๆ ซึ่งช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่สะดวกสบายสำหรับทั้งมนุษย์และแมลง
ดร.โคอิจิ โกะกะ หัวหน้าทีมวิจัยด้านชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน จากสถาบันแห่งชาติเพื่อการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมของญี่ปุ่นกล่าวว่า “สภาพแวดล้อมทางตอนเหนือของญี่ปุ่นเปลี่ยนแปลงไปมาก แม้ว่าในอดีตแมลงสาบจะขยายพันธุ์ได้ยากในพื้นที่นี้ แต่ปัจจุบันพวกมันกำลังหาทางเข้ามายัง สภาพแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้นอันเป็นผลมาจากการพัฒนาเมือง”
นอกจากนี้ แมลงสาบยังเข้ามาฮอกไกโดโดยผ่านกิจกรรมของมนุษย์ เช่น ติดมากับยานพาหนะหรือมาในกล่องกระดาษแข็งที่บรรจุอาหารหรือสินค้าอุปโภคบริโภค
ดร.โกะกะเชื่อว่า สถานการณ์ในตอนนี้มาถึงจุดวิกฤติแล้ว เนื่องจากแมลงสาบเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และอุณหภูมิในฮอกไกโดที่มีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
“พวกมันตั้งรกรากในฮอกไกโดได้สำเร็จแล้ว และคงเป็นเรื่องยากมาก หรือแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะกำจัดพวกมันให้หมดไปในตอนนี้” เขากล่าว “พวกมันสามารถเข้าไปอาศัยอยู่ในอาคารและบ้านเรือนได้ ทำให้มีแหล่งที่มั่นในการดำรงชีวิต”
ด้วยเหตุนี้ จึงส่งผลให้ยอดขายผลิตภัณฑ์กำจัดและป้องกันแมลงเพิ่มสูงขึ้น โดยข้อมูลจากบริษัท Earth Corp. บริษัทเวชภัณฑ์รายใหญ่ของญี่ปุ่น ระบุว่ายอดขายสินค้ากลุ่มไล่แมลงสาบในเกาะฮอกไกโด เติบโตเฉลี่ยประมาณ 6% ต่อปี ในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 2017-2025
อากิฮิโระ คิตากุจิ ฝ่ายการตลาดของบริษัท Earth Corp. ได้แนะนำแนวทางป้องกันว่า ประชาชนควรร่วมกันสร้างสภาพแวดล้อมที่ไม่ดึงดูดแมลงสาบ เช่น ไม่ทิ้งเศษอาหารหรือจานชามไว้เป็นเวลานาน ทำความสะอาดบ้านเรือนอย่างสม่ำเสมอ และไม่สะสมกล่องกระดาษแข็ง
