เปิดตัว “Stella Juva” รถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์ สามารถสร้างพลังงานเพียงพอสำหรับจ่ายไฟให้กับเครื่องมือแพทย์ โดยไม่ต้องพึ่งสายส่งหรือเชื้อเพลิง ช่วยยกระดับสาธารณสุขในพื้นที่ห่างไกล
KEY POINTS
- นักศึกษาจากเนเธอร์แลนด์พัฒนารถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์คันแรกของโลกชื่อ "Stella Juva" เพื่อทำหน้าที่เป็นคลินิกสุขภาพเคลื่อนที่สำหรับพื้นที่ห่างไกล
- รถขับเคลื่อนด้วยแผงโซลาร์เซลล์ สามารถวิ่งได้ไกลกว่า 700 กม. ต่อวัน และผลิตไฟฟ้าได้เพียงพอสำหรับอุปกรณ์การแพทย์ครบครันโดยไม่ต้องพึ่งพาแหล่งพลังงานภายนอก
- มีเป้าหมายเพื่อแก้ปัญหาการเข้าถึงบริการสาธารณสุขในพื้นที่ทุรกันดาร โดยนำแพทย์และอุปกรณ์การแพทย์เข้าไปรักษาประชาชนโดยตรง และได้ผ่านการทดสอบภาคสนามในประเทศเคนยาแล้ว
กลุ่มนักศึกษา 23 คนจาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีไอนด์โฮเวน ประเทศเนเธอร์แลนด์ ได้ร่วมกันสร้างสรรค์ “Stella Juva” รถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์คันแรกของโลก เพื่อช่วยให้พื้นที่ห่างไกลที่ขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้าและพลังงานสามารถเข้าถึงบริการทางการแพทย์ได้
ในทางปฏิบัติแล้ว Stella Juva ทำหน้าที่เสมือนกับ “คลินิกสุขภาพเคลื่อนที่” มากกว่าการเป็นรถพยาบาลส่งผู้ป่วยแบบทั่วไป แทนที่จะขนย้ายผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาล รถคันนี้ทำหน้าที่นำอุปกรณ์ทางการแพทย์ พลังงาน และบุคลากรทางการแพทย์เข้าไปตรวจวินิจฉัยและทำการรักษาประชาชนโดยตรงในพื้นที่ที่บริการเหล่านี้เข้าไปไม่ถึง
จากการศึกษาการเข้าถึงบริการสุขภาพในเชิงภูมิศาสตร์ ที่ทำการสำรวจระหว่างปี 2019-2023 พบว่า มีประชากรประมาณ 10-15% ในพื้นที่ชนบทของแอฟริกาใต้ทะเลทรายซาฮารา ที่อาศัยอยู่ห่างจากสถานพยาบาลมากกว่า 3 ชั่วโมง อีกทั้ง 55.84% ของสตรีในแอฟริกาใต้ทะเลทรายซาฮารายังไม่สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพ
ยิ่งไปกว่านั้น ในประเทศแทนซาเนีย มีเพียง 38.6% ของคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชนบทของแทนซาเนียเท่านั้น ที่สามารถเดินทางไปถึงคลินิกภายใน 30 นาที ซึ่งเป็นผลมาจากการขาดแคลนระบบขนส่ง การจัดสรรงบประมาณไม่เพียงพอ และโครงสร้างพื้นฐานที่ด้อยคุณภาพ
เพื่อแก้ไขปัญหานี้ ทีมพัฒนารถยนต์ได้จับมือเป็นพันธมิตรกับ Amref Health Africa องค์กรสาธารณสุขระหว่างประเทศ โดยโครงสร้างและสถาปัตยกรรมพลังงานของ Stella Juva ขับเคลื่อนด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ทั้งหมดผ่านแผงโซลาร์เซลล์ที่ติดตั้งไว้บนหลังคา และยังมีแผงโซลาร์เซลล์แบบยืดขยายได้ ที่กางออกจากด้านข้างตัวรถยามจอดนิ่งเพื่อรับแสงเพิ่ม โดยระบบจะจ่ายไฟเข้าสู่แบตเตอรี่ขนาด 50 กิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh) ทำให้สามารถเดินทางได้ไกลกว่า 724 กิโลเมตรต่อวันในสภาพอากาศที่มีแดดจัดโดยไม่ต้องชาร์จไฟ
รถคันนี้ บรรทุกอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จำเป็นอย่างครบครัน ตั้งแต่เครื่องเอ็กซเรย์ เครื่องอัลตราซาวนด์สำหรับดูแลสตรีมีครรภ์ ตู้แช่วัคซีนที่ควบคุมความเย็นอย่างสม่ำเสมอ เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED) ตลอดจนอุปกรณ์ตรวจหาวัณโรคและมาลาเรีย ซึ่งอุปกรณ์วินิจฉัยเหล่านี้ทำงานด้วยไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์บนรถยนต์ทั้งสิ้น
ในเดือนสิงหาคม 2026 ทีมงานได้ทำการทดสอบภาคสนามของรถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์คันนี้ในเคนยาเป็นระยะทางกว่า 800 กิโลเมตร ท่ามกลางเส้นทางที่ท้าทายทั้งถนนลาดยางและทางลูกรังขรุขระ รถคันนี้สามารถบุกเบิกเส้นทางทุรกันดารนานกว่า 6 ชั่วโมงเพื่อเดินทางไปให้บริการยังคลินิกสุขภาพในเมืองโมซิโร ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ไม่มีไฟฟ้าใช้เลย
เมื่อรถจอดนิ่ง จะสามารถผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ได้มากกว่าพลังงานที่ใช้ไป แม้ว่าจะเปิดใช้งานอุปกรณ์ทางการแพทย์ทั้งหมดบนรถพร้อมกันก็ตาม ซึ่งพิสูจน์แล้วว่ารถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์คันนี้ สามารถทำงานได้อย่างเป็นอิสระและพึ่งพาพลังงานของตนเองได้อย่างสมบูรณ์ โดยไม่ต้องอาศัยน้ำมันเชื้อเพลิงหรือระบบโครงข่ายไฟฟ้าใด ๆ
มาไธส์ ฟาน เกอร์เวน ผู้จัดการทีมของทีมโซลาร์ทีมไอนด์โฮเวน กล่าวด้วยความภูมิใจว่า “มันยอดเยี่ยมมากที่ได้เห็นศักยภาพที่แท้จริงของ Stella Juva ในการปฏิบัติงานจริง ไม่เพียงแค่การขับเคลื่อนอย่างยั่งยืนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการส่งมอบการดูแลรักษาที่เป็นอิสระได้อย่างสมบูรณ์ โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่ขาดแคลนพลังงาน”
ด้าน เจฟฟรีย์ ซาเดรา หัวหน้าโครงการด้านสุขภาพมารดาและเด็กของ Amref Health Africa ชี้ว่า “ภูมิภาคนาร็อกไม่สามารถเข้าถึงการรักษาที่มีคุณภาพได้ เพราะอยู่ในพื้นที่ห่างไกลและขาดแคลนไฟฟ้าที่เชื่อถือได้ แต่ Stella Juva สามารถพาทั้งแพทย์และพลังงานไฟฟ้าเข้าไปตรวจและวินิจฉัยผู้ป่วยได้ทันที และหากเราสามารถนำไปใช้งานในพื้นที่ที่มีอัตราการเสียชีวิตของมารดาและบุตรสูงเช่นนี้ เราจะสามารถลดความเสี่ยง ช่วยเหลือได้เร็วขึ้น และช่วยชีวิตผู้คนได้ในที่สุด”
อย่างไรก็ตาม Stella Juva ยังเป็นเพียงรถต้นแบบ และยังไม่มีผู้ผลิตเข้ามาร่วมพัฒนาเพื่อจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ อีกทั้งยังมีคำถามตามมาอีกว่า ใครจะเป็นผู้ดูแลรักษารถคันนี้ หากส่งมอบให้แก่พื้นที่ที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึงและไม่มีวิศวกรเฉพาะทาง ตลอดจนปัญหาการจัดหาเงินทุนในระบบสาธารณสุขของเคนยาที่ยิ่งซับซ้อนขึ้น เนื่องจากการปรับลดเงินช่วยเหลือต่างประเทศของสหรัฐภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์
ที่มา: CNN, Dekstrom, Medical Xpress
