กลายเป็นไวรัลทั่วโลกโซเชียล เมื่อมีคนจับภาพ “กระรอก” ในสวนสาธารณะย่านบริกซ์ตัน ทางตอนใต้ของกรุงลอนดอน ขณะกำลังถือ “บุหรี่ไฟฟ้า” แบบใช้แล้วทิ้งไว้ในอุ้งเท้าหน้าอย่างทะนุถนอม พร้อมกับพยายามแทะตัวอุปกรณ์ คล้ายกับว่ามันกำลังพยายาม “สูบบุหรี่อยู่” ซึ่งดูเหมือนว่าเทรนด์นี้ได้ลุกลามไปทั่วโลก ในฟิลาเดลเฟียเองก็มีคนพบกระรอกกำลังแทะอุปกรณ์บุหรี่ไฟฟ้าช่นกัน
อย่างไรก็ตาม กระรอกแสดงพฤติกรรมเหล่านี้ เนื่องจากพวกมันได้กลิ่นและรสชาติของน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าที่มีกลิ่นผลไม้หรือขนมหวาน เช่น กลิ่นสตรอว์เบอร์รี มะม่วง บับเบิลกัม หรือสายไหม ซึ่งกลิ่นเหล่านี้ถูกออกแบบมาให้หอมหวานเหมือนขนม
แต่สำหรับสัตว์อย่างกระรอก ที่ต้องพึ่งพาประสาทสัมผัสในการดมกลิ่นเพื่อหาอาหารเป็นหลักแล้ว พวกมันจึงเข้าใจผิดคิดว่าบุหรี่ไฟฟ้าคืออาหาร
เครก ชัตเทิลเวิร์ธ ผู้เชี่ยวชาญด้านกระรอกแดงจากมหาวิทยาลัยแบงกอร์ ในเวลส์ กล่าวว่า กลิ่นหอมหวานของบุหรี่ไฟฟ้าสามารถดูดสัตว์ได้มากกว่าขยะประเภทบุหรี่มวนในสมัยก่อนอย่างมาก พร้อมเสริมว่ามันสมเหตุสมผลที่บุหรี่ไฟฟ้าซึ่งมีกลิ่นผลไม้จะน่าดึงดูดกว่าผลิตภัณฑ์ยาสูบปกติที่ไม่มีกลิ่นหอม
“ในสมัยก่อน คุณจะเห็นก้นบุหรี่ถูกทิ้งอยู่มากมาย แต่ผมจำไม่ได้ว่าเคยเห็นกระรอกวิ่งไปมาพร้อมกับพวกมันเลย” เขากล่าว
นอกจากความเข้าใจผิดเรื่องกลิ่นแล้ว พฤติกรรมการแทะอุปกรณ์ยังส่งผลเสียต่อร่างกายของพวกมันโดยตรง เพราะกระรอกอาจเผลอกลืนกินไมโครพลาสติกเข้าไปจากการแทะส่วนประกอบที่เป็นพลาสติกของตัวเครื่อง ซึ่งเป็นวัสดุที่พวกมันไม่มีวันได้พบเจอในธรรมชาติ
แต่ก็ยังไม่น่ากลัวเท่า “นิโคติน” ซึ่งเป็นสารเคมีที่สัตว์ป่าไม่เคยสัมผัสมาก่อนในธรรมชาติ ชัตเทิลเวิร์ธย้ำว่า “เราไม่ต้องการให้สัตว์ได้รับนิโคติน พวกมันไม่เจอนิโคตินในป่า ดังนั้น เช่นเดียวกับสารเคมีหลายชนิด มันคือสิ่งที่เราไม่อยากให้พวกมันไปสัมผัส”
บุหรี่ไฟฟ้าแบบใช้แล้วทิ้งยังมีส่วนประกอบที่เป็นพิษร้ายแรงอื่น ๆ เช่น แบตเตอรี่ลิเธียม พลาสติก และสารเคมีปรุงแต่งรสชาติ ซึ่งล้วนเป็นอันตรายหากมีการกัดแทะหรือกลืนกิน แม้เพียงนิโคตินในปริมาณเล็กน้อยก็อาจส่งผลเสียต่อร่างกายของสัตว์ตัวเล็ก ๆ เหล่านี้ได้
ทางด้านสมาคมป้องกันการทารุณกรรมสัตว์ (RSPCA) ได้ออกมากล่าวว่า ภาพที่เห็นนี้ถือเป็น “เครื่องเตือนใจที่ชัดเจนถึงอันตรายที่ขยะถูกทิ้งไม่เป็นที่เป็นทางมีต่อสัตว์ป่า” สารพิษในอุปกรณ์เหล่านี้สามารถสร้างความสูญเสียให้กับสัตว์ได้มากกว่าที่คิด และสิ่งที่เห็นเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็งเท่านั้น
ข้อมูลจาก National Recycling ระบุว่าในแต่ละสัปดาห์มีบุหรี่ไฟฟ้าแบบใช้แล้วทิ้งหลายล้านชิ้นถูกทิ้งเป็นขยะในสหราชอาณาจักร ในช่วงก่อนที่จะมีการสั่งห้ามจำหน่าย เคยทำสถิติสูงถึง 5 ล้านชิ้นต่อสัปดาห์ และขยะเหล่านี้มักถูกทิ้งในพื้นที่สาธารณะที่สัตว์ป่าสามารถเข้าถึงได้ง่าย
แม้ว่าบุหรี่ไฟฟ้าแบบใช้แล้วทิ้งบางประเภทจะถูกสั่งแบนไปแล้ว แต่ผู้ผลิตบางรายก็ได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบผลิตภัณฑ์ให้มีพอร์ต USB เพื่อให้เข้าข่ายเป็นอุปกรณ์ที่ชาร์จใหม่ได้และนำกลับมาใช้ใหม่ได้ในทางเทคนิค เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมาย ซึ่งทำให้ขยะเหล่านี้ยังคงมีอยู่ในสภาพแวดล้อม
ปัญหาขยะบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้กระทบเพียงแค่กระรอกเท่านั้น ในรายงานของเจ้าหน้าที่วิทยาศาสตร์จาก RSPCA เมื่อปี 2023 มีเคสนกในนิวซีแลนด์ตายหลังจากกลืนอุปกรณ์บุหรี่ไฟฟ้าเข้าไป รวมถึงพบหลักฐานภาพถ่ายของกระรอกในเวลส์ที่พยายามจะฝังบุหรี่ไฟฟ้าไว้ใต้ดินเหมือนกับการฝังเมล็ดถั่ว
ไม่เพียงแต่สัตว์ป่า แต่สัตว์เลี้ยงในบ้านก็ได้รับผลกระทบด้วยเช่นกัน โดยพบว่ามีการโทรแจ้งเหตุการณ์ที่สัตว์เลี้ยงไปยุ่งเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าถึง 680 ครั้งตั้งแต่ปี 2017 ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสุนัข และมีรายงานว่ามีสัตว์เลี้ยงบางตัวต้องจบชีวิตลงหลังจากกินน้ำยาจากอุปกรณ์เหล่านี้
ความน่ากลัวอีกประการคือ ความร้อนหรือสารเคมีที่รั่วไหลออกมาจากแบตเตอรี่ลิเธียมที่ถูกกัดกร่อนอาจทำให้สัตว์ได้รับบาดเจ็บรุนแรง หรือทำให้เกิดเพลิงไหม้ในรังของพวกมันได้หากพวกมันคาบอุปกรณ์เหล่านั้นกลับไป
RSPCA วิงวอนให้ประชาชนเก็บขยะของตนเองไว้จนกว่าจะพบถังขยะที่เหมาะสม หรือนำไปรีไซเคิลอย่างถูกวิธี เพื่อลดจำนวนการบาดเจ็บและเสียชีวิตของสัตว์ป่าที่ต้องมารับผลกระทบจากพฤติกรรมมักง่ายของมนุษย์ การทิ้งบุหรี่ไฟฟ้าไม่เป็นที่จึงไม่ใช่เพียงปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่เป็นภัยคุกคามต่อชีวิตเพื่อนร่วมโลกตัวน้อยของเราด้วย
ที่มา: Gulf News, New York Post, The Telegraph