นักวิทยาศาสตร์ค้นพบ “สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง” สองชนิดในป่าดิบชื้นที่ห่างไกลของเกาะนิวกินี คือ พอสซัมแคระนิ้วยาว (Pygmy long-fingered possum) และชูการ์ไกลเดอร์หางม้วน (Ring-tailed glider) นับเป็นการค้นพบครั้งประวัติศาสตร์ เพราะนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าพวกมันได้สูญพันธุ์ไปจากโลกนี้นานกว่า 6,000-7,000 ปีแล้ว ก่อนหน้านี้รู้จักสัตว์ทั้งสองผ่านทางฟอสซิลเท่านั้น
การค้นพบสัตว์ทั้งสองชนิด จึงทำให้พวกมันถูกจัดเป็น “ลาซารัส แทกซา” (Lazarus taxa) หรือสายพันธุ์ที่ฟื้นคืนชีพจากการสูญพันธุ์ และเป็นฟอสซิลที่มีชีวิต เพราะข้อมูลฟอสซิลระบุว่าพวกมันเคยอาศัยอยู่ในช่วงยุคพลาอิสโตซีนและโฮโลซีนตอนต้น
นักวิจัยใช้เวลาสำรวจคาบสมุทรโวเกลคอปในปาปัวตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย นานถึงสองปีกว่าที่จะพิสูจน์ได้ว่าสัตว์ทั้งสองชนิดนี้มีอยู่จริง แสดงให้เห็นว่าดินแดนแห่งนี้เป็นหนึ่งในป่าที่ได้รับการสำรวจน้อยที่สุดในโลกและยังคงรักษาความหลากหลายทางชีวภาพที่ซ่อนอยู่
ศ.ทิม แฟลนเนอรี นักวิจัยรับเชิญดีเด่นและสมาชิกกิตติมศักดิ์ของพิพิธภัณฑ์ออสเตรเลีย ระบุว่าแทบจะไม่มีโอกาสเลยที่จะรพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เชื่อว่าสูญพันธุ์ไปนานนับพันปีได้อีกครั้ง การพบถึงสองชนิดพร้อมกันจึงเป็นเรื่องที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนและเป็นการบุกเบิกทางวิทยาศาสตร์ แฟลนเนอรีอธิบายว่านี่คือความสำเร็จสูงสุดในอาชีพนักชีววิทยาของเขา
พอสซัมแคระนิ้วยาว
พอสซัมแคระนิ้วยาว (Dactylonax kambuayai) ลำตัวมีลวดลายแถบสีที่โดดเด่น มือแต่ละข้างจะมีหนึ่งนิ้วที่ยาวเป็นพิเศษ มีความยาวเป็นสองเท่าของนิ้วอื่น ๆ ซึ่งทำให้พวกมันสามารถใช้นิ้วไชหาตัวอ่อนของแมลงที่อาศัยอยู่ใต้เปลือกไม้ อาศัยอยู่บนต้นไม้ในป่าดิบชื้นระดับต่ำและป่าบนภูเขา
นักวิทยาศาสตร์เคยเชื่อว่า พอสซัมแคระนิ้วยาวหายไปจากออสเตรเลียในช่วงยุคน้ำแข็งพร้อมกับสัตว์ขนาดใหญ่ชนิดอื่น โดยหลักฐานสุดท้ายที่ยืนยันว่ามันเคยมีชีวิตอยู่ในนิวกินีมีอายุย้อนกลับไปประมาณ 6,000 ปีที่แล้ว
การค้นพบพอสซัมชนิดนี้ ได้รับความช่วยเหลือจากคาร์ลอส โบโคส นักวิทยาศาสตร์ภาคพลเมือง ซึ่งถ่ายภาพสัตว์ชนิดนี้ไว้ได้ในป่าและโพสต์ลงในแพลตฟอร์ม iNaturalist ภาพถ่ายดังกล่าวนำไปสู่การตรวจสอบข้อมูลและการค้นพบใหม่ในที่สุด
นอกจากภาพถ่ายแล้ว นักวิจัยยังพบว่ามีตัวอย่างของพอสซัมชนิดนี้ถูกเก็บรักษาไว้ในขวดโหลที่มหาวิทยาลัยปาปัวนิวกินี ตัวอย่างดังกล่าวถูกเก็บมาตั้งแต่ปี 1992 แต่กลับถูกระบุชนิดผิดพลาดในขณะนั้น สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าสัตว์ที่สูญพันธุ์ อาจซ่อนตัวอยู่ในพิพิธภัณฑ์มานานหลายทศวรรษ
เครดิตภาพ: Jonathon Dashper
ชูการ์ไกลเดอร์หางม้วน
ชูการ์ไกลเดอร์หางม้วน (Tous ayamaruensis) มีดวงตาขนาดใหญ่ และมีหูที่ไม่มีขน ขนตามลำตัวมีสีน้ำตาลและนุ่ม ดูคล้ายกับลูกผสมระหว่างกระรอกและกิ้งก่า จุดเด่นคือหางที่แข็งแรงมากสามารถม้วนจับกิ่งไม้เพื่อยึดเกาะได้อย่างดี โดยหางจะมีขนคลุมไปจนถึงส่วนปลาย ยกเว้นบริเวณด้านล่างของหางที่จะไม่มีขนเพื่อให้ยึดเกาะได้ดีขึ้น อีกทั้งยังมีเยื่อพังผืดสำหรับการร่อนจากต้นไม้ได้
นักวิจัยได้จำแนกให้ชูการ์ไกลเดอร์หางม้วนอยู่ในสกุลใหม่ของโลกที่เรียกว่า “Tous” ตามชื่อเรียกในภาษาท้องถิ่น นับเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นสำหรับวงการชีววิทยา เพราะไม่มีการตั้งสกุลใหม่สำหรับสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องในนิวกินีมาตั้งแต่ปี 1937
สกุล Tous มีความแตกต่างทางพันธุกรรมและวิวัฒนาการที่แยกตัวออกมานานหลายล้านปี ญาติใกล้ชิดที่สุดของสกุลนี้คือ “เกรทเตอร์ไกลเดอร์” (Greater Glider) ในออสเตรเลีย แต่มีขนาดเล็กกว่าประมาณครึ่งหนึ่ง
การค้นพบชูการ์ไกลเดอร์หางม้วน เริ่มจากคนงานสวนปาล์มน้ำมันที่ถ่ายภาพสัตว์ที่ไม่รู้จักที่อาศัยอยู่บนต้นไม้ได้ในปี 2015 นักวิทยาศาสตร์สังเกตว่ามันดูเหมือนชูการ์ไกลเดอร์แต่มีพฤติกรรมบางอย่างคล้ายพอสซัมหางม้วน แต่ความจริงแล้วสัตว์ชนิดนี้เป็นที่รู้จักกันดีของชนเผ่าแทมบราว (Tambrauw) และเมย์แบรท (Maybrat) โดยเรียกมันว่า “Tous wansai” และเข้าใจวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์ของมันเป็นอย่างดี
สำหรับชนพื้นเมือง ชูการ์ไกลเดอร์หางม้วนเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ เชื่อว่าเป็นร่างอวตารของวิญญาณบรรพบุรุษ และมีบทบาทสำคัญในพิธีกรรมทางความเชื่อของชนเผ่าที่เรียกว่า “initiation” เนื่องจากพวกมันอาศัยอยู่ในป่าลึก ซึ่งเป็นที่ตั้งของต้นเคารีขนาดมหึมา ที่ชาวบ้านชื่อว่าเป็นจุดกำเนิดของมนุษย์และสัตว์ทั้งปวง ทำให้ชาวพื้นเมืองในคาบสมุทรโวเกลคอปร่วมกันปกป้องรักษาถิ่นที่อยู่ของมันมานานหลายพันปี
เครดิตภาพ: Dewa
ดร.คริสโตเฟอร์ เฮลเกน ศาสตราจารย์พิเศษที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีซิดนีย์ ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของพิพิธภัณฑ์บิชอป กล่าวว่า การค้นพบนี้พิสูจน์ว่าเราสามารถป้องกันการสูญพันธุ์ได้ นับเป็นสัญญาณแห่งความหวัง และเป็นโอกาสครั้งที่สองในการปกป้องสัตว์เหล่านี้ ซึ่งเกิดขึ้นจากการรวมพลังของนักวิทยาศาสตร์และชุมชน
การมีอยู่ของสัตว์เหล่านี้ให้เบาะแสสำคัญเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ทางธรณีวิทยา พื้นที่คาบสมุทรโวเกลคอปเคยเป็นส่วนหนึ่งของทวีปออสเตรเลียที่เคลื่อนตัวมาติดกับเกาะนิวกินี ป่าแห่งนี้จึงทำหน้าที่เป็นที่หลบภัยสำหรับสิ่งมีชีวิตโบราณที่หายไปจากที่อื่นแล้ว
แม้จะเป็นข่าวดี แต่นักวิจัยแสดงความกังวลอย่างมากเกี่ยวกับอนาคตของพวกมัน สัตว์ในสกุล Tous มีอัตราการสืบพันธุ์ที่ต่ำมากโดยจะให้กำเนิดลูกเพียงปีละหนึ่งตัวเท่านั้น พวกมันยังสร้างพันธะคู่แบบผัวเดียวเมียเดียวตลอดชีวิตซึ่งทำให้ประชากรเปราะบาง
ภัยคุกคามหลักคือ การสูญเสียถิ่นที่อยู่จากการทำไม้และการขยายตัวของเกษตรกรรม พื้นที่ที่พบสัตว์เหล่านี้บางส่วนถูกล้อมรอบด้วยเศษซากจากการทำป่าไม้และสวนปาล์มน้ำมัน หากไม่มีการป้องกันที่เร่งด่วน พวกมันอาจสูญพันธุ์ไปจริง ๆ ในครั้งนี้
การลักลอบค้าสัตว์ป่าเป็นอีกหนึ่งปัญหาสำคัญ เนื่องจากสัตว์ทั้งสองชนิด มีรูปลักษณ์ที่ดูน่ารักและเป็นของหายาก นักวิจัยต้องเก็บรักษาตำแหน่งที่พบพวกมันเป็นความลับเพื่อความปลอดภัย พวกเขาไม่ต้องการให้สัตว์ที่เพิ่งกลับมาจากความตาย ต้องเผชิญกับอันตรายจากการถูกล่า
ปัจจุบันองค์กร Global Wildlife Fund และมูลนิธิ Minderoo กำลังเร่งทำงานร่วมกับคนในพื้นที่เพื่อปกป้องป่าแห่งนี้ การค้นพบครั้งนี้เตือนให้โลกรู้ว่าธรรมชาติยังมีความลับอีกมากมายที่รอการสำรวจ การปกป้องภูมิปัญญาพื้นเมืองและถิ่นที่อยู่โบราณจึงเป็นทางเดียวที่จะรักษาปาฏิหาริย์นี้ไว้ได้
ที่มา: Australian Museum, Discover Magazine, NBC News, The Conversation, The Guardian, Vice