เลขาธิการยูเอ็นเตือนว่าโลกใกล้จะทะลุขีดจำกัดอุณหภูมิ 1.5 องศาเซลเซียส เนื่องจากปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์เรียกร้องให้รัฐบาลทั่วโลกเก็บ "ภาษีลาภลอย" (Windfall profits tax) จากบริษัทพลังงานฟอสซิลขนาดใหญ่ที่ทำกำไรมหาศาล
KEY POINTS
- เลขาธิการยูเอ็น เตือนว่าโลกใกล้จะทะลุขีดจำกัดอุณหภูมิ 1.5 องศาเนื่องจากปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์
- เรียกร้องให้รัฐบาลทั่วโลกเก็บ "ภาษีลาภลอย" (Windfall profits tax) จากบริษัทพลังงานฟอสซิลขนาดใหญ่ที่ทำกำไรมหาศาล
- เสนอให้นำเงินจากภาษีดังกล่าวไปช่วยเหลือและเยียวยาประเทศที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติทางสภาพภูมิอากาศตามหลักการ "ผู้ก่อมลพิษต้องจ่าย"
เลขาธิการสหประชาชาติ ส่งสัญญาณเตือนภัยขั้นสูงสุดบนเวที COP ชี้การปล่อยก๊าซเรือนกระจก ปี 2025 พุ่งทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ จี้ประชาคมโลกเร่งเดินหน้าข้อตกลงความเป็นธรรมทางภูมิอากาศ พร้อมเรียกร้องให้ เก็บภาษีลาภลอยจากบริษัทพลังงานฟอสซิลเพื่อนำมาเยียวยาประเทศผู้ประสบภัย
เปิดความจริงอันโหดร้าย วิกฤติภูมิอากาศกำลังวิ่งแซงหน้ามนุษยชาติ
แอนโทนีโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ ได้กล่าวถ้อยแถลงต่อที่ประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (COP) โดยเน้นย้ำว่า หน้าที่ประการแรกเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศ คือการพูดความจริง ซึ่งความจริงอันโหดร้ายในปัจจุบันคือ วิกฤติสภาพภูมิอากาศกำลังวิ่งแซงหน้ามนุษยชาติไปแล้ว โดยปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในปี 2025 พุ่งสูงขึ้นทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ และช่วง 4 ปีที่ผ่านมาถือเป็นช่วงเวลาที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ ขณะที่กลุ่มทุนพลังงานฟอสซิลยังคงกอบโกยกำไรมหาศาลบนความเสียหายของดาวเคราะห์ ส่งผลให้ภัยพิบัติต่างๆ กำลังทำลายชีวิต ความเป็นอยู่ และระบบเศรษฐกิจทั่วโลก ซึ่งนับเป็นเส้นทางไปสู่ “การทำลายล้างซึ่งกันและกัน”
เลขาฯ ยูเอ็น ระบุเพิ่มเติมว่า แม้เมื่อ 11 ปีก่อน ณ กรุงปารีส ทั่วโลกจะเคยให้คำมั่นว่าจะจำกัดการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิไว้ที่ไม่เกิน 1.5 องศา แต่ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ชี้ว่าการที่อุณหภูมิพุ่งสูงเกินเพดานดังกล่าว กลายเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้แล้ว อย่างไรก็ตาม ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ไม่ได้บอกให้ยอมแพ้ แต่สั่งให้ต้องต่อสู้ให้หนักยิ่งขึ้น เพื่อทำให้การทะลุเพดานนี้เกิดขึ้นเพียงชั่วคราว ไม่ใช่โทษจำคุกตลอดชีวิต เพราะการต่อสู้เรื่องภูมิอากาศไม่ใช่แค่เรื่องตัวเลขบนเทอร์โมมิเตอร์ แต่คือการต่อสู้เพื่อชีวิตและอนาคตของลูกหลาน
บทเรียนสำคัญ 3 ประการจากทศวรรษที่ผ่านมา
กูเตอร์เรส ได้ถอดบทเรียนสำคัญ 3 ข้อ เพื่อเป็นแนวทางสำหรับทศวรรษข้างหน้า
- การเปลี่ยนแปลงแบบก้าวกระโดดเกิดขึ้นได้จริง: เมื่อ 10 ปีก่อน พลังงานแสงอาทิตย์ผลิตไฟฟ้าได้เพียง 1% ของโลก แต่ในปีที่ผ่านมา พลังงานแสงอาทิตย์เพียงอย่างเดียวสามารถตอบสนองการเติบโตของความต้องการไฟฟ้าทั่วโลกได้เกือบ 3 ใน 4 รวมถึงสัดส่วนยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นจาก 1 ใน 100 คันเมื่อสิบปีก่อน มาเป็นเกือบ 1 ใน 3 คันในปีนี้ ทำให้พลังงานสะอาดกลายเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าใหม่ที่ราคาถูกที่สุดในพื้นที่ส่วนใหญ่ของโลก
- เหตุผลในการคงอยู่ของพลังงานฟอสซิลกำลังพังทลาย: ประชากรกว่า 3 ใน 4 ของโลกอาศัยอยู่ในประเทศที่ต้องนำเข้าพลังงานฟอสซิลและตกเป็นตัวประกันของราคาพลังงานที่ผันผวน ทั้งนี้ พลังงานฟอสซิลจะต้องหมดสิ้นไปเหมือนยุคไดโนเสาร์ เพียงแต่ไดโนเสาร์ไม่มีกลุ่มผู้สูญเสียผลประโยชน์ แต่กลุ่มพลังงานฟอสซิลมีกลุ่มทุนที่พยายามบิดเบือนวิทยาศาสตร์ ประวิงเวลานโยบายและการลงมือทำ
- โลกร่วมมือกันล่าช้าเกินไป: ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลกต้องลดลงประมาณ 6% ต่อปี แต่แผนการของชาติต่างๆ ในปัจจุบันตอบสนองได้เพียง 1 ใน 3 ของเป้าหมายเท่านั้น ซึ่งหากเป็นเช่นนี้ต่อไป อุณหภูมิโลกจะสูงขึ้นเกิน 2.5 องศา เมื่อสิ้นศตวรรษนี้ และจะข้ามจุดวิกฤตที่ไม่สามารถย้อนกลับคืนมาได้
ข้อตกลงความเป็นธรรมทางภูมิอากาศ และมาตรการ "ผู้มลพิษต้องจ่าย"
เลขาธิการยูเอ็น เรียกร้องให้จัดทำ ข้อตกลงความเป็นธรรมทางภูมิอากาศ โดยสะท้อนความเหลื่อมล้ำว่า ประเทศกำลังพัฒนา (ไม่รวมจีน) ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของประชากรเกือบ 2 ใน 3 ของโลก กลับได้รับเงินลงทุนด้านพลังงานสะอาดไม่ถึง 1 ใน 5 ของทั้งโลก และต้องแบกรับต้นทุนการกู้ยืมเงินสูงกว่า 2 ถึง 3 เท่า
ข้อตกลงดังกล่าวขับเคลื่อนด้วย 4 เสาหลักสำคัญ
- เร่งการเปลี่ยนผ่านที่รวดเร็วและเป็นธรรม: ตั้งเป้าเพิ่มกำลังการผลิตพลังงานหมุนเวียนทั่วโลกขึ้นอย่างน้อย 3 เท่าภายในปี 2035 (เมื่อเทียบกับระดับปี 2025) ลดการใช้ถ่านหินที่ไม่ลดการปล่อยก๊าซลงอย่างน้อย 75% ภายในปี 2040 และลดการใช้น้ำมันกับก๊าซธรรมชาติลงประมาณ 1 ใน 3 พร้อมยุติการสร้างโครงสร้างพื้นฐานฟอสซิลแห่งใหม่ทันที
- ปกป้องประชาชน: สร้างระบบเตือนภัยล่วงหน้า ให้ครอบคลุมทุกคนบนโลก และสนับสนุนกองทุนเพื่อการสูญเสียและความเสียหาย อย่างเร่งด่วน
- จัดหาเงินทุนที่เพียงพอและเข้าถึงได้: ประเทศพัฒนาแล้วต้องส่งมอบเงินสนับสนุนอย่างน้อย 3,000 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีภายในปี 2035 และเพิ่มเงินทุนเพื่อการปรับตัวเป็น 3 เท่า รวมถึงระดมทุนให้บรรลุเป้าหมาย 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐให้เกิดขึ้นจริง
- เรียกเก็บภาษีค่ายักษ์ใหญ่ฟอสซิล: กูเตอร์เรสเปิดเผยข้อมูลว่า ในไตรมาสล่าสุด บริษัทน้ำมันยักษ์ใหญ่ 9 แห่งทำกำไรไปถึง 9.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่กองทุนเพื่อการสูญเสียและความเสียหายได้รับเงินสนับสนุนเพียงประมาณ 600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเท่ากับกำไรของบริษัทน้ำมันเพียง 14 ชั่วโมงเท่านั้น รัฐบาลทั่วโลกจึงควรออกกฎหมายเก็บภาษีลาภลอย (Windfall profits tax) จากกลุ่มผู้ผลิตมลพิษเหล่านี้ เพื่อนำเงินมาช่วยประเทศที่ได้รับผลกระทบ ภายใต้หลักการ “ผู้สร้างมลพิษต้องเป็นผู้จ่าย” (Polluters must pay)
- เลือกความร่วมมือมากกว่าการแบ่งแยก: ย้ำให้ทั่วโลกก้าวข้ามกำแพงการค้า การผูกขาดเทคโนโลยี และความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ เพื่อร่วมมือกันในวิกฤติที่ไม่สามารถแก้ได้เพียงลำพัง
ทิ้งท้ายสัญญาใจก่อนก้าวลงจากตำแหน่ง
ในช่วงท้ายของการปราศรัย กูเตอร์เรสได้กล่าวถึงเยาวชน นักวิทยาศาสตร์ ชนพื้นเมือง และกลุ่มประชาสังคมที่เป็นกำลังสำคัญในการต่อสู้ พร้อมเปิดเผยว่า ในปีหน้าเขาจะพ้นจากตำแหน่งเลขาธิการสหประชาชาติอย่างเป็นทางการ แต่ยืนยันว่าจะไม่หยุดพูดความจริง และจะยืนหยัดต่อสู้เคียงข้างทุกคนในฐานะพันธมิตรเพื่อขับเคลื่อนอนาคตที่ยั่งยืนต่อไป
