ความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ที่ส่งผลให้เกิดปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งสลับกันอย่างรุนแรง กำลังกลายเป็นโจทย์ใหญ่ที่สั่นคลอนเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของไทยและภูมิภาคอาเซียน ล่าสุดในเวทีเสวนา “Navigating Thailand’s Water Future” มีการระบุชัดเจนว่า "ทรัพยากรน้ำ" ไม่ใช่แค่ปัจจัยพื้นฐานเพื่อการดำรงชีวิตอีกต่อไป แต่คือโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่มีผลต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ
มุมมองเวิลด์แบงก์ ไทยมีศักยภาพเป็นฮับบริหารจัดการน้ำ หากเร่งลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่ยืดหยุ่น
เมลินดา กู๊ด ผู้อำนวยการธนาคารโลก (World Bank) ประจำประเทศไทยและเมียนมา ชี้ให้เห็นว่า ภูมิภาคเอเชียกำลังเผชิญกับความผันผวนของทรัพยากรน้ำขั้นรุนแรง การรับมือในอนาคตจึงจำเป็นต้องเปลี่ยนผ่านไปสู่การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ระยะยาว และการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่มีความยืดหยุ่นสูง (Resilient Infrastructure)
อย่างไรก็ตาม ธนาคารโลกยังคงมองเห็นโอกาส โดยประเมินว่าประเทศไทยมีความพร้อมทั้งในแง่นโยบาย ศักยภาพของบุคลากร และความแข็งแกร่งของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งหากสามารถผสานความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน สถาบันการเงิน และผู้พัฒนาเทคโนโลยีได้อย่างเป็นรูปธรรม ไทยก็มีโอกาสสูงที่จะก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลาง (Hub) ด้านการลงทุนและการบริหารจัดการน้ำของภูมิภาคนี้
ขยับแผนแม่บท สทนช. มุ่งบูรณาการข้อมูลและเทคโนโลยีรับมือความท้าทายใหม่
ด้านหน่วยงานกำกับดูแลนโยบายอย่าง สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) โดยชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ยอมรับว่า ความต้องการใช้น้ำในภาคเศรษฐกิจ ภาคอุตสาหกรรม และการขยายตัวของชุมชนเมือง มีอัตราการเติบโตอย่างต่อเนื่อง สทนช. จึงต้องเร่งยกระดับการทำงานภายใต้แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศ
แนวทางสำคัญของ สทนช. มุ่งเน้นการบริหารจัดการแบบบูรณาการ โดยไม่ได้มองแค่การสร้างสิ่งปลูกสร้าง แต่เป็นการเชื่อมโยงฐานข้อมูล (Data) เทคโนโลยีสมัยใหม่ และความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน เพื่อให้การจัดสรรน้ำเกิดประสิทธิภาพสูงสุดและตอบโจทย์ความยั่งยืน
สู่ยุค "เศรษฐกิจน้ำอัจฉริยะ" เทรนด์ดึง AI - Digital Twin ขับเคลื่อนลุ่มน้ำและอุตสาหกรรม
ในมุมของภาควิชาการ รศ.ดร.วิทยา วัณณสุโภประสิทธิ์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ความเห็นเชิงลึกว่า การแก้ปัญหาน้ำในยุคปัจจุบันไม่สามารถพึ่งพาโครงสร้างทางวิศวกรรมแบบเดิมได้เพียงอย่างเดียว แต่ต้องนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจที่ใช้งานได้จริง
ปัจจุบัน จุฬาฯ กำลังผลักดันการนำเทคโนโลยีอย่าง ปัญญาประดิษฐ์ (AI), Digital Twin (แบบจำลองดิจิทัลคู่แฝด) และระบบวิศวกรรมอัจฉริยะ เข้ามาใช้ในการบริหารจัดการน้ำ ทั้งในระดับโรงงานอุตสาหกรรมและระดับลุ่มน้ำ ซึ่งนวัตกรรมเหล่านี้จะช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความแม่นยำในการคาดการณ์สถานการณ์น้ำ นำไปสู่การสร้าง "เศรษฐกิจน้ำอัจฉริยะ" (Smart Water Economy) ของประเทศ โดยสิ่งสำคัญคือการเปลี่ยนงานวิจัยบนหิ้งให้กลายเป็นการใช้งานจริงในภาคธุรกิจ
จับตาเวทีแลกเปลี่ยนระดับภูมิภาคช่วงกลางปีนี้
สรรชาย นุ่มบุญนำ ผู้จัดการทั่วไป อินฟอร์มา มาร์เก็ตส์ ประเทศไทย กล่าวว่าบทบาทของงาน Thai Water Expo ตลอดระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา โดยระบุว่างานนี้ถูกจัดขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มกลางในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมน้ำของประเทศ
กลไกหลักของงานคือการสร้างพื้นที่ให้กลุ่มคนที่มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) ทั้งระบบ ตั้งแต่หน่วยงานกำหนดนโยบายของภาครัฐ ผู้ประกอบการภาคเอกชน กลุ่มนักวิชาการ ตลอดจนองค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศ ได้เข้ามาพบปะและเปลี่ยนข้อมูลกันโดยตรง ซึ่งครอบคลุมทั้งในแง่ขององค์ความรู้เชิงทฤษฎี และการจัดแสดงเทคโนโลยี/นวัตกรรมใหม่ๆ ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการบริหารจัดการน้ำในปัจจุบันและอนาคต
นอกจากนี้ ทางผู้บริหารยังได้เน้นย้ำถึงเป้าหมายสำคัญ โดยมองว่าการจะสร้างระบบบริหารจัดการน้ำที่มีความยืดหยุ่น สามารถรองรับความผันผวนของสภาพภูมิอากาศ และมีความยั่งยืนในระยะยาวนั้น ไม่สามารถสำเร็จได้ด้วยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่จำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการและการทำงานร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรมจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
เพื่อตอบโจทย์ความร่วมมือและการเข้าถึงเทคโนโลยีเหล่านี้ ในช่วงวันที่ 1–3 ก.ค. 2569 จะมีการรวมตัวครั้งสำคัญของกลุ่มอุตสาหกรรมน้ำในงาน Thai Water Expo 2026 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์