สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ผนึกกำลังภาคีเครือข่าย เผยโฉมข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและแผนที่นำทาง (Roadmap) ด้านการตรวจสอบย้อนกลับ หวังเสริมแกร่งผู้ประกอบการไทยรับมือกฎระเบียบการค้าสุดเข้มจากยุโรป ทั้ง EUDR และ CSDDD ชี้การค้าโลกยุคใหม่ "กำไร" ต้องมาพร้อม "ความรับผิดชอบ" ต่อสิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชน
ดร.จีรนุช ศักดิ์คำดวง ผู้เชี่ยวชาญและผู้จัดการโครงการ FIT for FAIR Thailand จากสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย เปิดเผยถึงความคืบหน้าสำคัญ "พิธีประกาศและส่งมอบข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ยกระดับความพร้อม การค้าไทยสู่มาตรฐานสากลที่ยั่งยืน ภายใต้โครงการ FIT for FAIR Thailand" ว่าการดำเนินโครงการเตรียมความพร้อมของประเทศไทยต่อกฎระเบียบทางการค้าของสหภาพยุโรป (EU) โดยระบุว่าในปัจจุบัน บริบทการค้าโลกได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง ภาคธุรกิจไม่สามารถมุ่งเน้นเพียงผลกำไรหรือตัวเลขเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียวได้อีกต่อไป แต่ต้องให้ความสำคัญกับระบบการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ที่โปร่งใส เพื่อยืนยันว่ากระบวนการผลิตตลอดต้นน้ำถึงปลายน้ำไม่ละเมิดสิทธิมนุษยชนและไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม
วิเคราะห์ช่องว่าง สู่ทางออกระดับนโยบาย
จากการดำเนินงานอย่างเข้มข้นตลอดระยะเวลา 10 เดือน ตั้งแต่เดือน ก.ย. ปีที่ผ่านมา โครงการได้รวบรวมทีมผู้เชี่ยวชาญเพื่อศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับกฎระเบียบต่างๆ และจัดทำรายงานสถานการณ์ของประเทศไทยเพื่อประเมินความพร้อม ซึ่งจากการศึกษาพบประเด็นความท้าทายสำคัญคือ ข้อมูลในปัจจุบันยังมีความกระจัดกระจายและมีปัญหาเรื่องการซ้อนทับของการใช้ประโยชน์ที่ดิน รวมถึงมุมมองของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ยังมีความแตกต่างกัน
เพื่อให้ได้ทางออกที่ใช้ได้จริง โครงการจึงได้ใช้วิธีการวิเคราะห์ช่องว่าง (Gap Analysis) และจัดตั้งคณะทำงานพหุภาคีที่ประกอบด้วยตัวแทนจากภาคส่วนต่างๆ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาควิชาการ ตั้งแต่ช่วงเดือน ก.พ. และ มี.ค. ที่ผ่านมา เพื่อร่วมกันระดมสมองและเสริมสร้างศักยภาพในประเด็นมาตรฐานข้อมูลและระบบการตรวจสอบสถานะสิ่งแวดล้อม
"Policy Lab" หัวใจสำคัญของโรดแมปไทย กระบวนการสำคัญที่เป็นจุดเปลี่ยนคือการจัด "Policy Lab" หรือห้องปฏิบัติการนโยบายในช่วงเดือน เม.ย. ซึ่งเป็นการนำเครื่องมือทางนโยบายมาใช้ร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อสกัดเอาเนื้อหาสำคัญจนนำไปสู่การจัดทำร่างข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย นอกจากนี้ยังมีการจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นเมื่อวันที่ 5 พ.ค. ที่ผ่านมา เพื่อตรวจสอบความครบถ้วนและปรับปรุงเนื้อหาให้สมบูรณ์ที่สุด
ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม
2 กลไกขับเคลื่อนการค้าไทย ดร.จีรนุช กล่าวเสริมว่า ความสำเร็จของการดำเนินงานครั้งนี้ได้สะท้อนออกมาเป็นผลลัพธ์หลัก 2 ประการ ที่จะเป็นประโยชน์ต่ออนาคตการค้าของไทย ได้แก่
- ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย: เพื่อให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียสามารถรักษาศักยภาพในการเข้าถึงตลาด EU ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ภายใต้เกณฑ์ EUDR, CSDDD และกฎหมายด้านโซ่อุปทานของเยอรมนี (LKSG),
- แผนที่นำทางด้านการตรวจสอบย้อนกลับของประเทศไทย (Thailand Traceability Roadmap): ซึ่งจะเป็นเข็มทิศสำคัญให้ภาคธุรกิจใช้ปรับตัวรับเกณฑ์การตรวจสอบสถานะทั้งในมิติสิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชนอย่างเป็นระบบ
"เราพยายามทำเรื่องใหญ่ภายในเวลาที่จำกัด เพราะความพร้อมของไทยในเรื่องการตรวจสอบย้อนกลับคือใบเบิกทางสำคัญในการรักษาตลาด EU และยกระดับมาตรฐานสินค้าไทยสู่เวทีโลกอย่างยั่งยืน" ดร.จีรนุช กล่าว
