การแปรสภาพเป็นทะเลทรายคืออะไรและเกิดจากอะไร? การทําให้เป็นทะเลทรายเป็นความเสื่อมโทรมของที่ดินประเภทหนึ่งซึ่งพื้นที่ที่ดินที่ค่อนข้างแห้งแล้งอยู่แล้วจะแห้งแล้งมากขึ้น
ทําให้ดินที่ให้ผลผลิตเสื่อมโทรม และสูญเสียแหล่งน้ำ ความหลากหลายทางชีวภาพ และพืชพรรณที่ปกคลุม มันถูกขับเคลื่อนโดยการรวมกันของปัจจัยต่างๆ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การตัดไม้ทําลายป่า การเลี้ยงสัตว์มากเกินไป และการปฏิบัติทางการเกษตรที่ไม่ยั่งยืน ปัญหานี้ไปไกลกว่าทะเลทราย เช่น ทะเลทรายซาฮารา คาลาฮารี หรือโกบี UNCCD กล่าวว่าที่ดินที่มีประสิทธิผล 100 ล้านเฮกตาร์เสื่อมโทรมในแต่ละปี ภัยแล้งกําลังกลายเป็นเรื่องปกติมากขึ้น และคาดว่าสามในสี่ของผู้คนจะเผชิญกับการขาดแคลนน้ำภายในปี 2050 ปัจจุบัน ผู้คนประมาณ 2 พันล้านคนอาศัยอยู่ในพื้นที่แห้งแล้ง ซึ่งภูมิภาคที่มีแนวโน้มที่จะกลายเป็นทะเลทรายมากที่สุดคือแอฟริกาและเอเชียตะวันออกและเอเชียกลาง อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าประเทศไทยจะรอดพ้น
นายกฤษ อุตตมะเวทิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทราย ครั้งที่ 1/2569ที่ประชุมมีมติเห็นชอบหลักการ (ร่าง) รายงานแห่งชาติ (National Report) อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทราย ปี 2568 โดยกรมพัฒนาที่ดินได้มีความร่วมมือทางวิชาการกับสถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์ (NIDA) ขึ้น เพื่อนำไปเข้าระบบการทบทวนและประเมินผล การดำเนินงาน (Performance Review and Assessment of Implementation System - PRAIS) ของอนุสัญญา UNCCD ที่มีกำหนดส่งรายงานในช่วงเดือนส.ค. 2569 ทั้งนี้ ที่ประชุมได้มอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมบูรณาการข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ประกอบการจัดทำ (ร่าง) รายงานแห่งชาติ (National Report) เพิ่มเติม เพื่อทบทวนและตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูลระหว่างหน่วยงานก่อนดำเนินการตามระบบต่อไ
นอกจากนี้ ที่ประชุมมีมติเห็นชอบกรอบแนวทางการจัดงานวันทะเลทรายและภัยแล้งโลก ปี 2569 ภายใต้แนวคิด Rangelands: Recognize. Respect. Restore. ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 17 มิ.ย. 2569 นี้ โดยมอบหมายให้กรมพัฒนาที่ดิน ในฐานะหน่วยงานรับผิดชอบหลักร่วมบูรณาการกับหน่วยงานเครือข่ายในการจัดงานวันทะเลทรายและภัยแล้งโลก ปี 2569 พร้อมทั้งรายงานความคืบหน้าผลงานดำเนินงานในการประชุมครั้งถัดไปอีกด้วย
ทั้งนี้ ที่ประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (General Assembly) กำหนดให้วันที่ 17 มิถุนายน ของทุกปี เป็นวันทะเลทรายและภัยแล้งโลก (Desertification & Drought Day) โดยในปี 2567 นี้ จะเป็นวาระครบรอบ 30 ปี ของอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทราย (UNCCD)ซึ่งเป็นความตกลงระหว่างประเทศที่มีผลผูกพันทางกฎหมายเพียงฉบับเดียวที่เกี่ยวข้องกับการจัดการที่ดินและภัยแล้ง และเป็นหนึ่งในอนุสัญญาริโอเคียงคู่กับกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) และอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (CBD)
“40% ของโลกเกิดความเสื่อมโทรมของที่ดิน ส่งผลกระทบต่อมนุษยชาติมากกว่าครึ่ง แน่นอนว่าวิธีแก้ปัญหาอยู่ในมือ ถึงเวลาแล้วที่เราจะร่วมมือกันเพื่อพลิกฟื้นแผ่นดินและขจัดความเสื่อมโทรมของที่ดินทั่วโลกให้หมดไป”
ประเด็นสำคัญ คือ อนาคตของการดูแลรักษาที่ดิน เนื่องจากในทุกวินาทีบนโลก พื้นที่ขนาดประมาณ 4 สนามฟุตบอลกำลังเกิดความเสื่อมโทรมซึ่งมีค่าเท่ากับ 100 ล้านเฮกแตร์ในทุกปี
การมีส่วนร่วมของคนรุ่นปัจจุบันและอนาคตจะเป็นสิ่งสำคัญในการหยุดยั้งและฟื้นฟูความเสื่อมโทรมของที่ดินที่กำลังทวีความรุนแรงขึ้นทั่วโลกในปัจจุบัน อีกทั้งสามารถตอบสนองตามพันธกรณีของโลก ด้วยการฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรม 1 พันล้านเฮกแตร์ภายในปี 2573