สถานการณ์ในตะวันออกกลางทวีความตึงเครียดอย่างรุนแรง หลังสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลเปิดปฏิบัติการโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ต่อเป้าหมายในอิหร่านเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ก่อนที่เตหะรานจะตอบโต้ด้วยการยิงโจมตีหลายจุดทั่วภูมิภาค ส่งผลให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UN Security Council) ต้องจัดประชุมฉุกเฉินทันที เมื่อวานนี้ (1 มีนาคม 2026)
จุดเริ่มต้นของวิกฤติ
ปฏิบัติการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอลมีเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับโครงการนิวเคลียร์และขีดความสามารถด้านขีปนาวุธของอิหร่าน โดยฝ่ายสหรัฐฯระบุว่าเป็นการดำเนินการเชิงยุทธศาสตร์เพื่อป้องกันภัยคุกคามในอนาคต
อย่างไรก็ตาม อิหร่านมองว่าการโจมตีครั้งนี้เป็น “การรุกรานที่ไตร่ตรองไว้ล่วงหน้า” และเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ ก่อนจะตอบโต้ด้วยการโจมตีเป้าหมายในหลายประเทศตะวันออกกลาง ทำให้มีรายงานผู้เสียชีวิตในพื้นที่พลเรือน และสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อเสถียรภาพของทั้งภูมิภาค
สถานการณ์ยังส่งผลกระทบต่อความพยายามทางการทูตที่กำลังดำเนินอยู่ โดยเฉพาะการเจรจาทางอ้อมระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านผ่านโอมาน ซึ่งอาจต้องหยุดชะงักลง
ยูเอ็นเตือน โลกกำลังยืนอยู่บนขอบเหว
"อันโตนิโอ กูเตอร์เรส" (António Guterres) เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ กล่าวเตือนต่อที่ประชุมว่า การกระทำทางทหารครั้งนี้เสี่ยง จุดชนวนเหตุการณ์ลูกโซ่ที่ไม่มีใครควบคุมได้ ในภูมิภาคที่เปราะบางที่สุดของโลก พร้อมเรียกร้องให้ทุกฝ่ายใช้ความอดกลั้นอย่างสูงสุด และทำทุกวิถีทางเพื่อป้องกันไม่ให้สถานการณ์ลุกลาม
"กูเตอร์เรส" ย้ำว่า กฎบัตรสหประชาชาติระบุชัดว่าประเทศสมาชิกต้องงดเว้นจากการใช้กำลังต่อบูรณภาพแห่งดินแดนและเอกราชของรัฐอื่น พร้อมเรียกร้องให้ทุกฝ่ายเคารพกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ และปกป้องพลเรือน
"สันติภาพที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ผ่านการเจรจาและการพูดคุยอย่างจริงใจเท่านั้น ไม่ใช่การใช้กำลังทหาร ขอเรียกร้องให้ถอยกลับจากขอบเหวของสงครามใหญ่”
อิสราเอล “การกระทำจากความจำเป็น”
"แดนนี่ ดานอน" (Danny Danon) เอกอัครราชทูตอิสราเอล ระบุว่า ตลอด 47 ปีที่ผ่านมา ผู้นำอิหร่านปลุกระดมประชาชนด้วยคำขวัญ “ความตายแก่อิสราเอล” และ “ความตายแก่อเมริกา” นี่ไม่ใช่แค่คำพูดของคนกลุ่มเล็ก ๆ แต่เป็นแนวคิดที่รัฐสนับสนุนอย่างจริงจัง
"ในขณะที่คำขวัญเหล่านั้นยังคงถูกตะโกน อิหร่านก็เดินหน้าเสริมสมรรถนะยูเรเนียม พัฒนาเครื่องหมุนเหวี่ยง สร้างขีปนาวุธ และสร้างฐานปฏิบัติการใต้ดินอย่างต่อเนื่อง"
ด้วยเหตุนี้ อิสราเอลจึงตัดสินใจร่วมกับสหรัฐอเมริกาเปิดปฏิบัติการทางทหาร เพื่อหยุดภัยคุกคามก่อนที่สถานการณ์จะรุนแรงจนแก้ไขไม่ได้ พร้อมยืนยันว่าได้พยายามใช้วิธีทางการทูตมาอย่างเต็มที่แล้ว แต่อิหร่านไม่ยอมยุติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม และไม่เปิดให้มีการตรวจสอบโครงการอย่างเต็มรูปแบบตามที่นานาชาติเรียกร้อง
สหรัฐอเมริกา "ปฏิบัติการเชิงยุทธศาสตร์"
"ไมค์ วอลซ์" (Mike Waltz) เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ กล่าวว่า นี่คือช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์ที่ต้องการความชัดเจนทางศีลธรรม โดยปฏิบัติการ “Operation Epic Fury” มีเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ ได้แก่
- ทำลายขีดความสามารถด้านขีปนาวุธ
- ลดศักยภาพทางเรือที่ใช้สร้างความไร้เสถียรภาพ
- ตัดวงจรการสนับสนุนกองกำลังตัวแทน
"เป้าหมายสูงสุดคือเพื่อให้อิหร่านไม่สามารถคุกคามโลกด้วยอาวุธนิวเคลียร์ได้"
อิหร่าน: ใช้สิทธิป้องกันตนเอง
"อามีร์ ซาอีด อิราวานี" (Amir Saeid Iravani) เอกอัครราชทูตอิหร่าน โต้แย้งว่า การโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอลไม่เข้าเกณฑ์การป้องกันตัวตามกฎหมายระหว่างประเทศ และถือเป็นอาชญากรรมสงคราม
"เตหะรานใช้สิทธิ โดยชอบธรรมและโดยกำเนิด ตามมาตรา 51 ของกฎบัตรยูเอ็น และจะดำเนินการตอบโต้ต่อไปจนกว่าการรุกรานจะยุติ พร้อมย้ำว่าอิหร่านเคารพอธิปไตยของประเทศเพื่อนบ้าน"
สหราชอาณาจักร: เสถียรภาพคือหัวใจสำคัญ
"เจมส์ คาริอุคิ" (James Kariuki) เอกอัครราชทูตสหราชอาณาจักร ระบุว่า นี่คือช่วงเวลาที่เปราะบางอย่างยิ่งสำหรับตะวันออกกลาง และแม้อังกฤษไม่มีส่วนร่วมในการโจมตี แต่กองกำลังอังกฤษกำลังปฏิบัติการป้องกันเชิงประสานในภูมิภาค เพื่อคุ้มครองประชาชนและพันธมิตร ภายใต้กรอบกฎหมายระหว่างประเทศ
เขาย้ำว่า อิหร่านต้องไม่ถูกปล่อยให้พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และเรียกร้องให้หลีกเลี่ยงการโจมตีเพิ่มเติมเพื่อเปิดทางกลับสู่การทูต
ปากีสถาน: การทูตกำลังถูกทำให้สะดุด
"อาซิม อาหมัด" (Asim Ahmad) เอกอัครราชทูตแห่งปากีสถาน เตือนว่าการโจมตีของสหรัฐฯ–อิสราเอลจะบั่นทอนความมั่นคงของทั้งภูมิภาค พร้อมประณามการโจมตีของอิหร่านต่อซาอุดีอาระเบีย บาห์เรน จอร์แดน คูเวต กาตาร์ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
'เป็นเรื่องน่าเสียดายที่การทูตถูกทำให้ตกราง ในช่วงที่กำลังพยายามหาทางออกทางการทูต และความไว้วางใจที่มีอยู่น้อยอยู่แล้วก็ยิ่งลดลง"
โคลอมเบีย: ชีวิตมนุษย์ต้องมาก่อน
"เลโอนอร์ ซาลาบาตา ตอร์เรส" เอกอัครราชทูตแห่งโคลอมเบีย ย้ำว่า การคุ้มครองชีวิตมนุษย์ต้องเป็นหัวใจของการตัดสินใจระหว่างประเทศ และไม่มีรัฐใดมีสิทธิ์อ้างตนโจมตีรัฐอื่นฝ่ายเดียว
"เมื่อกำลังทหารมาแทนที่กฎหมาย ระเบียบระหว่างประเทศจะอ่อนแอลง และผู้ที่สูญเสียก่อนคือพลเรือน พร้อมสนับสนุนการปลดอาวุธนิวเคลียร์โดยสมบูรณ์ และย้ำว่าโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านต้องมีวัตถุประสงค์เพื่อสันติเท่านั้น"
นักวิเคราะห์มองว่า หากการโจมตีและการตอบโต้ยังดำเนินต่อไป ตะวันออกกลางอาจเข้าสู่ความขัดแย้งวงกว้าง ซึ่งจะกระทบต่อเสถียรภาพพลังงานโลก เส้นทางการค้า และเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
ความเห็นที่แตกแยกในคณะมนตรีความมั่นคงสะท้อนภาพความตึงเครียดเชิงภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจน ขณะที่การทูตกำลังถูกท้าทายอย่างหนักในช่วงเวลาวิกฤติ