‘กรน’เสียงที่ไม่อยากได้ยิน

สุชิน (นามสมมติ) เป็นคนอ้วนมาก และมีปัญหาเรื่องนอนกรนเสียงดัง จนลูกและภรรยาต้องย้ายห้องนอนกลางดึกอยู่บ่อยๆ เมื่อพบแพทย์เพื่อตรวจจึงรู้ว่ามีลิ้นไก่ยาวกว่าคนทั่วไป จึงทำให้ทุกครั้งที่นอนหลับเกิดเสียงกรน

รศ.ทพ.สมศักดิ์ ไมตรีรัตนะกุล อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาระบบบดเคี้ยว คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บอกว่า กรณีของสุชิน ตรวจแล้วพบความผิดปกติที่ลิ้นไก่ หากไม่รีบรับการรักษาและปล่อยทิ้งไว้ในระยะยาวเสี่ยงที่จะเป็นสารพัดโรค ไม่ว่าจะเป็น ความดัน โรคหัวใจ

อีกทั้งขณะที่นอนกรน ร่างกายอาจมีการหยุดหายใจร่วมด้วยก็ได้ ซึ่งมีผลทำให้ออกซิเจนในเลือดน้อย เลือดจะข้น ไหลเวียนไปเลี้ยงสมองและหัวใจไม่เพียงพอ จนเกิดปัญหาเกี่ยวกับระบบประสาทตามมาได้ เช่น สมองฝ่อ อัลไซเมอร์

วิธีการรักษากรณีลิ้นไก่ยาวของคนไข้เคสนี้ แพทย์แนะนำให้ใช้วิธีการผ่าตัดที่ลิ้นไก่ ซึ่งเป็นตัวปัญหาให้เกิดเสียงกรนออก เพื่อเปิดทางเดินหายใจให้กว้างขึ้น ต่อมาหลังการรักษา แม้จะต้องมีการฝึกพูดออกเสียงให้ชัด แต่ความคุ้มอยู่ที่ปัญหาเรื่องเสียงกรนลดลง ไม่สร้างความรำคาญให้กับคนในครอบครัวอีกต่อไป

"ขณะที่เรานอนหลับ ทุกคนมีโอกาสที่จะนอนกรน ไม่ว่าจะเด็กหรือผู้ใหญ่ แต่โดยมากจะพบปัญหานี้ในคนที่อายุ 40 ปีขึ้นไป และในคนที่มีปัญหาอ้วนลงพุง เนื่องจากขณะนอนหลับกล้ามเนื้อคอจะผ่อนคลายและหย่อนตัว ทำให้ทางเดินหายใจแคบลง อากาศที่เคลื่อนตัวผ่านทางเดินหายใจที่แคบลง จะทำให้การสั่นของเนื้อเยื่อคอ เช่น ทอนซิล เพดานอ่อน ลิ้นไก่ เกิดเป็นเสียงกรนออกมา" ทันตแพทย์อธิบาย

วิธีสังเกตอาการเบื้องต้นว่า คนไหนนอนกรนหรือไม่ เบื้องต้นลองดูพฤติกรรมระหว่างวันว่า มีอาการง่วง หาว อยากจะนอนในตอนกลางวัน โดยเฉพาะในคนที่อ้วน หรือมีอายุมากกว่า 40 ปี หรือไม่ ถ้าพบอาการเหล่านี้บ่อยๆ ให้ลองพบแพทย์เพื่อรับการตรวจ จะได้แก้ที่ต้นเหตุได้ทัน

นอกจากภาวะอ้วนและอายุที่เพิ่มขึ้น อาการนอนกรนยังอาจเกิดจากการแคบลงหรือการอุดตันของทางเดินหายใจ เช่น ต่อมทอนซิลโต คนที่อ้วนมากๆ อาจมีที่ผนังคอหนากว่าคนทั่วไป ลิ้นโต รวมถึงการมีเนื้องอกหรือถุงน้ำของระบบทางเดินหายใจส่วนบน ซึ่งอาการเหล่านี้ถ้าปล่อยทิ้งไว้ไม่รับการรักษาจะเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหยุดหายใจขณะนอนชนิดอุดกลั้นตามมาได้

สำหรับภาวะนอนกรนในเด็ก ทันตแพทย์ วิเคราะห์ว่า อาจมาจากสาเหตุของต่อมทอนซิลโต หรือในคนที่มีลิ้นไก่ยาว ผนังกั้นจมูกซ้ายขวาคดก็ได้ ทางที่ดีหากพบว่ามีอาการนอนกรน ไม่ว่าจะเป็นในเด็กหรือผู้ใหญ่ควรพบแพทย์หูคอจมูก เพื่อรับการวินิจฉัยความผิดปกติและรับการรักษาแต่เนิ่นๆ

ส่วนการรักษาอาการนอนกรนและมีภาวะหยุดหายใจร่วมด้วยนั้น คุณหมอบอกว่ามีหลายวิธี เช่น กรณีที่ความรุนแรงของอาการอยู่ในระดับน้อย การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและรูปแบบการดำเนินชีวิตอาจช่วยให้อาการดีขึ้น เช่น การลดน้ำหนัก การออกกำลังกาย การนอนตะแคง งดดื่มสุราหรืองดกินอาการก่อนนอน 3 ชั่วโมง

อีกวิธีที่ได้ผลและนิยมมากขึ้นคือ การใส่อุปกรณ์กันกรนขณะที่หลับ แต่ผลข้างเคียงก็อาจทำให้ปวดเมื่อยบริเวณใบหน้า หรือขากรรไกร รวมถึงทำให้ฟันในไม่สบกันและมีปัญหาเรื่องการบดเคี้ยวในระยะยาว

คนที่นอนกัดฟันก็มีอุปกรณ์ไนท์การ์ดเป็นทางเลือก เพื่อลดการสึกของฟัน แต่จะใส่เพียงชิ้นเดียวล่างหรือบนเท่านั้น ขณะที่คนนอนกรนจะต้องใส่ทั้งล่างและบน วิธีนี้ช่วยลดการสึกของฟันและลดเสียงที่เกิดจากการนอนกัดฟันได้ระดับหนึ่ง แต่ระยะยาวก็ไม่ใช่วิธีการแก้ให้หายโดยตรง เนื่องจากอาการนอนกัดฟันเป็นการนอนละเมอชนิดหนึ่ง และเมื่อใส่อุปกรณ์ไปแล้วแพทย์จะนัดกลับมาตรวจประสิทธิผลในการรักษาอีกใน 6 เดือนต่อไป

“การใส่อุปกรณ์ในช่องปากต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดปัญหาการสบฟันด้านในไม่สนิท เพราะอุปกรณ์จะทำให้ฟันล่างยื่นออกมาครอบฟันบนเอาไว้ในขณะที่ใส่ เพื่อให้การหายใจเข้าออกสะดวกยิ่งขึ้น แต่ทำให้มีปัญหาด้านการบดเคี้ยว ซึ่งอาจจะต้องเปลี่ยนวิธีรักษาเป็นการแก้ไขที่โครงสร้างของฟัน เช่น การเติมฟัน หรือจัดฟัน เพื่อแก้ปัญหาเรื่องการนอนกรนที่ต้นเหตุ และช่วยให้การกินอาหารเป็นปกติ”ทันตแพทย์กล่าว