โครงการนำร่อง Ucollect Box จุดรับน้ำมันปรุงอาหารใช้แล้วแบบอัตโนมัติ เพื่อนำไปผลิตเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (SAF) เตรียมติดตั้งในสถานีบริการน้ำมันบางจาก 5–10 แห่งทั่วกรุงเทพฯ เริ่มให้บริการตั้งแต่มีนาคม 2569
ขณะที่โลกกำลังเข้าสู่วิกฤติสภาพภูมิอากาศ คำถามสำคัญไม่ใช่เรามีปัญหาอะไร แต่คือเราจะลุกขึ้นมาแก้ปัญหานั้นอย่างไร บางจากฯ เชื่อว่า คำตอบที่ยั่งยืนเริ่มต้นขึ้นจากจุดเล็กๆ ที่ถูกมองข้าม หนึ่งในนั้นคือ น้ำมันปรุงอาหารใช้แล้ว (Used Cooking Oil: UCO) ของเสียที่หลายคนอยากกำจัด แต่ไม่รู้ว่าจะส่งมอบให้โลกอย่างถูกวิธีอย่างไร
เข้าใจปัญหา หา Solution พิสูจน์ความเป็นไปได้ และ Scale Up
น้ำมันปรุงอาหารใช้แล้ว ที่ถูกจัดการผิดวิธี คือรากของปัญหาหลายมิติ ตั้งแต่ท่อระบายน้ำที่อุดตัน มลภาวะในแหล่งน้ำ ไปจนถึงน้ำมันฟอกสีที่เป็นอันตรายซึ่งวนกลับเข้าสู่ตลาดอาหาร เป็นโจทย์ว่า "เราจะเปลี่ยนพฤติกรรมผู้คนอย่างไร เพื่อนำน้ำมันปรุงอาหารใช้แล้วไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด?" บางจากหลากมุมมอง ฉบับนี้พาทุกคนมาพูดคุยกับผู้ร่วมพัฒนาโครงการนำร่อง Ucollect Box บริการจัดเก็บน้ำมันปรุงอาหารใช้แล้วแบบอัตโนมัติ เพื่อส่งเข้ากระบวนการผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (SAF) ที่จะขับเคลื่อนอนาคตการบินของโลก นำโดย แนน - ดร.นันทิยา ทิพธนารัชพงศ์ Division Manager, วอ - ดร.วรวรรณ วัฒนธาดากิจ Lead of Bio-Technology, กอล์ฟ - ดร.ธนัตถ์อร พรพัฒน์เดชอุดม Analyst จากส่วนงานพัฒนานวัตกรรมและธุรกิจเงินร่วมทุน สถาบันเทคโนโลยี นวัตกรรมและบ่มเพาะธุรกิจของบางจากฯ หรือ BiiC (Frontier Technology Bangchak Initiative and Innovation Center)
BiiC มาพร้อมกับเป้าหมายในการสร้าง Green Ecosystem เพื่อผลักดันนวัตกรรมต่างๆ ยกระดับธุรกิจของ กลุ่มบริษัทบางจาก ด้วยการค้นหา Frontier Technology มาต่อยอดธุรกิจในอนาคต รวมทั้งช่วยแก้ความท้าทายต่างๆ ในปัจจุบันของธุรกิจเดิม ซึ่งก่อนจะนำนวัตกรรมมาปรับใช้จริง BiiC จะทำ Proof of Concept (PoC) เพื่อพิสูจน์แนวคิด ศึกษามุมมองจากกลุ่มธุรกิจในองค์กรและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด โดยยึดค่านิยม การเข้าใจผู้ใช้และผู้เกี่ยวข้องเป็นพื้นฐาน เพื่อมองเห็นปัญหาและความต้องการของแต่ละฝ่ายอย่างรอบด้าน และหาจุดตรงกลางที่ทุกฝ่ายยอมรับได้ โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เพื่อให้มองเห็นทุกปัจจัยและปัญหาที่เกี่ยวข้อง และประเมินความเป็นไปได้ของโครงการและนวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อเตรียมพร้อมรับมือปัญหาต่างๆ และลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ก่อนการขยายผลในระดับจริง
Ucollect Box นวัตกรรมเล็กๆ ที่จะสร้างการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
เพื่อแก้ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม และเพิ่มปริมาณ UCO ในระบบอย่างมีประสิทธิภาพ BiiC จึงนำ Ucollect Box นวัตกรรมจาก Noovoleum บริษัทเทคโนโลยีจากประเทศสิงคโปร์ ที่ใช้จริงแล้วกว่า 300 ตู้ในประเทศอินโดนีเซีย มาทดลองใช้ในสถานีบริการน้ำมันบางจาก โดย Ucollect Box มาพร้อมกับคุณสมบัติพิเศษหลายประการ อาทิ การใช้เซนเซอร์อัตโนมัติตรวจสอบคุณภาพน้ำมัน เพื่อป้องกันการปนเปื้อน พร้อมบันทึกข้อมูลการใช้งานแบบเรียลไทม์ ช่วยลดความผิดพลาดอันเกิดจากมนุษย์ ลดการสูญเสียจากการถ่ายน้ำมัน ลดต้นทุนการขนส่ง และประหยัดเวลาในการขาย จากเดิมที่เป็นการซื้อขายผ่านพนักงานในสถานีบริการ ให้เหลือเพียง 2-5 นาที และเป็นเทคโนโลยีที่เชื่อมต่อกับแอปฯ บนสมาร์ตโฟน จ่ายเงินผ่าน wallet จึงไม่ต้องใช้เงินสด หรือยื่นสำเนาบัตรประชาชนเพื่อยืนยันตัวตนอีกต่อไป อีกทั้ง Ucollect Box ยังได้รับการรับรองมาตรฐาน International Sustainability & Carbon Certification (ISCC) ทำให้มั่นใจได้ว่า UCO ที่ได้รับผ่าน Ucollect Box สามารถนำไปผลิตเป็น SAF ได้อย่างโปร่งใส และ บางจากฯ คาดหวังว่า Ucollect Box จะกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่ของสังคม ที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมทำเพื่อโลกและตัวเราได้ง่ายๆ
ทดลองสร้างระบบแห่งการเปลี่ยนแปลง
โครงการนำร่อง Ucollect Box จะช่วยทำให้บางจากฯ มองเห็นแนวทางการพัฒนาที่ชัดเจน ผ่านการศึกษาพฤติกรรมผู้ใช้งานจริง จุดวางตู้ในสถานีบริการที่จะเป็นเป็นทำเลศักยภาพ ช่วยประเมินต้นทุนที่จะตอบความคุ้มค่า พร้อมทดสอบว่าเทคโนโลยีใดที่จะช่วยการ Scale Up ให้เป็นไปได้จริง สนับสนุนให้บางจากฯ มี feedstock ที่มีมาตรฐานและตรวจสอบได้ เพื่อผลิต SAF พร้อมสร้างคุณค่าทางธุรกิจและคุณค่าต่อโลกได้พร้อมกัน เพราะเป้าหมายของบางจากฯ ไม่ใช่การติดตั้งตู้ แต่คือการติดตั้งระบบแห่งการเปลี่ยนแปลง
นวัตกรรมที่เปิดโอกาสให้ทุกคนเป็นส่วนหนึ่งของความยั่งยืน
บางจากฯ มีความตั้งใจให้ระบบการจัดเก็บน้ำมันปรุงอาหารใช้แล้วรูปแบบใหม่นี้ เข้ามาสร้างการเปลี่ยนแปลงได้หลายมิติ ทั้งในภาคประชาชน ด้วยการเปลี่ยน "ของเสีย" ให้เป็น "คุณค่า" และช่วยให้การจัดการของเสีย กลายเป็นเรื่องที่ง่ายขึ้น อีกทั้งตอบโจทย์ภาคธุรกิจด้วยแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน หรือ ESG (Environmental, Social, Governance) พร้อมต่อยอด สถานีบริการน้ำมันบางจาก ให้เป็นจุดนัดพบแห่งใหม่ของนวัตกรรมเพื่อโลกที่ยั่งยืน
Connect the Dots : เพราะความยั่งยืนจะเกิดขึ้นจริง เมื่อเราทำให้กลายเป็นเรื่องง่าย
"ทุกวันนี้หลายฝ่ายต่างลงมือทำเพื่อสิ่งแวดล้อมกันคนละจุด แต่ Ucollect Box จะช่วยทำให้ทุกส่วนกลับมาเชื่อมกัน เพราะจุดมุ่งหมายของบางจากฯ ไม่ใช่แค่การนำร่องเทคโนโลยีใหม่ แต่คือการออกแบบประสบการณ์ใหม่ ที่จะเปลี่ยนพฤติกรรมที่ยั่งยืนให้กลายเป็นเรื่องง่าย ตรวจสอบได้ และทำได้ทุกวัน เพราะความยั่งยืนไม่ใช่หน้าที่ของใครคนหนึ่ง แต่เป็นสิ่งทุกคนสามารถทำร่วมกัน และเชื่อมต่อกัน และ Ucollect Box คือการเริ่มต้นจุดเชื่อมต่อนั้นด้วย UCO ให้กลายเป็นพลังงานของอนาคต พร้อมสร้าง Circular Economy ที่แท้จริง" สมาชิกทีม BiiC กล่าว
ล้อมกรอบ
ตู้ Ucollect Box จะเริ่มให้บริการตามสถานีบริการน้ำมันบางจาก ที่ประชาชนเข้าถึงได้สะดวก 5-10 แห่ง ทั่วกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2569 เป็นต้นไป ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน และส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียนไปด้วยกันกับบางจากฯ
