ถอดโมเดล PTT Station เปลี่ยน 'ขยะอาหาร' สู่ 'พลังงาน-ปุ๋ยชีวภาพ' ดันเศรษฐกิจหมุนเวียน

ถอดโมเดล PTT Station เปลี่ยน "ขยะอาหาร" ให้เป็น "พลังงาน-ปุ๋ยชีวภาพ" ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนจากต้นทาง

เมื่อปั๊มน้ำมันไม่ได้เป็นเพียงจุดเติมเชื้อเพลิง แต่กลายเป็นศูนย์กลางไลฟ์สไตล์ที่มีทั้งร้านอาหาร ร้านกาแฟ และร้านสะดวกซื้อ ปัญหา “ขยะอาหาร” จึงกลายเป็นโจทย์ใหญ่ทางสิ่งแวดล้อมและต้นทุนการจัดการ 

บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ OR จึงเปิดตัวนวัตกรรม “GreenGen Biodigester” ที่ PTT Station วังจันทร์วัลเล่ย์ เปลี่ยนของเหลือทิ้งให้กลับมามีคุณค่าทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

จุดเปลี่ยน Non-Oil เมื่อความสะดวกสบายมาพร้อมภาระขยะอาหาร

การปรับตัวของสถานีบริการน้ำมัน PTT Station ในยุคปัจจุบัน ได้ก้าวข้ามการเป็นเพียงจุดแวะเติมน้ำมันไปสู่การเป็นศูนย์รวมการใช้ชีวิตที่มีทั้งร้านอาหาร ร้านกาแฟ ร้านสะดวกซื้อ และบริการที่หลากหลาย อย่างไรก็ตาม การเติบโตของธุรกิจ Non-Oil ดังกล่าวส่งผลให้เกิดขยะอาหาร (Food Waste) ขึ้นเป็นจำนวนมากในทุกๆ วัน

โดยทั่วไป หากขยะอาหารจากร้านอาหาร โรงแรม หรือสถานประกอบการต่างๆ ถูกทิ้งรวมกับขยะประเภทอื่น ปลายทางของการจัดการคือการขนส่งไปกำจัดหรือฝังกลบ ซึ่งไม่เพียงแต่สร้างภาระค่าใช้จ่ายในการขนส่งและกำจัดขยะเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง โดยเฉพาะการเกิดก๊าซมีเทนและน้ำชะขยะที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ

นวัตกรรม "GreenGen Biodigester" ย่อยสลายโดยไม่ใช้ไฟฟ้า

เพื่อแก้ปัญหานี้ตั้งแต่จุดกำเนิด PTT Station วังจันทร์วัลเล่ย์ จังหวัดระยอง ได้รับเลือกให้เป็นพื้นที่นำร่องในการติดตั้ง "GreenGen Biodigester" ซึ่งเป็นระบบจัดการขยะอาหารด้วยจุลินทรีย์ธรรมชาติ โดยเน้นการแก้ปัญหา ณ จุดที่เกิดขยะอาหารโดยตรง

กระบวนการทำงานของ GreenGen Biodigester เริ่มต้นจากการสร้างความร่วมมือให้ร้านค้าภายในสถานีทำการคัดแยกขยะอาหารออกจากขยะประเภทอื่นตั้งแต่ต้นทาง จากนั้นจึงรวบรวมขยะอาหารเข้าสู่ถังเพื่อย่อยสลายด้วยจุลินทรีย์ธรรมชาติในสภาวะที่ไม่ใช้ออกซิเจน 

จุดเด่นสำคัญของเทคโนโลยีนี้ คือ สามารถทำงานได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้พลังงานไฟฟ้า จึงช่วยลดการใช้พลังงานในกระบวนการจัดการ และสามารถเปลี่ยนขยะอาหารให้กลายเป็นผลผลิตที่นำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ทันที แทนที่จะปล่อยให้ขยะเหล่านี้กลายเป็นภาระของระบบจัดการขยะในขั้นตอนปลายทาง

ความสำเร็จ ‘วังจันทร์วัลเล่ย์’ สู่เชื้อเพลิงชีวภาพ-สารบำรุงพืช

ผลการทดลองใช้งาน GreenGen Biodigester ณ PTT Station วังจันทร์วัลเล่ย์ สะท้อนให้เห็นถึงตัวเลขประสิทธิภาพที่จับต้องได้ ดังนี้

1. ปริมาณการจัดการขยะ สามารถรองรับและจัดการเศษอาหารจากร้านค้าภายในสถานีได้เฉลี่ย 10 กิโลกรัมต่อวัน หรือคิดเป็นประมาณ 3.65 ตันต่อปี

2. การผลิตก๊าซชีวภาพ ระบบสามารถผลิตก๊าซชีวภาพได้วันละ 250–300 ลิตร ซึ่งเพียงพอสำหรับนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงทดแทนในกิจกรรมภายในสถานีบริการได้ประมาณ 45 นาทีต่อวัน

3. การผลิตสารบำรุงพืชชีวภาพ นอกจากพลังงาน ก๊าซชีวภาพแล้ว ระบบยังได้ผลผลิตเป็นสารบำรุงพืชชีวภาพที่นำกลับมาใช้ดูแลพื้นที่สีเขียวภายในสถานี พบว่าต้นไม้ที่ได้รับสารบำรุงมีการแตกใบและเติบโตดีขึ้น โดยเฉพาะต้นกาแฟที่มีการออกดอกเพิ่มมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

นวัตกรรมนี้จึงช่วยเปลี่ยนขยะอาหารที่เคยต้องเสียค่าใช้จ่ายในการขนส่งไปกำจัด ให้กลายเป็นทรัพยากรที่มีมูลค่าถึงสองทาง ทั้งในรูปแบบของพลังงานทดแทนและสารบำรุงดินในพื้นที่

สมการความยั่งยืน จาก 1 สถานี สู่ 1,800 ตันต่อปี

แม้การจัดการขยะอาหารปริมาณ 3.65 ตันต่อปีจากสถานีบริการน้ำมันเพียงแห่งเดียวอาจดูเป็นจุดเริ่มต้นเล็กๆ แต่เมื่อมองในเชิงโครงสร้างและศักยภาพการขยายผล (Scalability) ตัวเลขดังกล่าวสามารถสร้างอิมแพกต์ต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างมหาศาล แบ่งเป็น 

*หากขยายผลไปยังพื้นที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน 50 แห่ง จะจัดการขยะอาหารได้ถึง182.5 ตันต่อปี
*หากขยายผลเพิ่มเป็น 500 แห่ง ปริมาณการจัดการขยะอาหารจะสูงถึง 1,825 ตันต่อปี

ด้วยเหตุนี้ GreenGen Biodigester จึงกลายเป็นต้นแบบการจัดการขยะอาหารที่น่าสนใจสำหรับสถานที่ที่มีขยะอาหารเกิดขึ้นประจำทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นสถานีบริการน้ำมัน ร้านอาหาร โรงแรม โรงพยาบาล โรงเรียน หรือศูนย์อาหารต่างๆ โดยปัจจัยความสำเร็จสำคัญ (Key Success Factors) ของโมเดลนี้ ประกอบด้วย การคัดแยกขยะอาหารตั้งแต่ต้นทางอย่างเข้มงวด และการดูแลรักษาระบบอย่างต่อเนื่อง เพื่อหมุนเวียนขยะให้กลับมาเป็นทรัพยากรทรงคุณค่า

สะท้อนยุทธศาสตร์องค์กร "โออาร์ เติมโอกาส ดีดีดี"

โครงการทดลองนี้ไม่เพียงสร้างผลลัพธ์ทางสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นรูปธรรมของการดำเนินงานตามแนวคิด “โออาร์ เติมโอกาส ดีดีดี” ที่เชื่อว่าโอกาสสามารถเกิดขึ้นได้จากทุกพื้นที่และสิ่งรอบตัว แม้กระทั่งขยะอาหารที่หมดค่าแล้ว

การนำ GreenGen Biodigester มาใช้ที่ PTT Station วังจันทร์วัลเล่ย์ จึงเป็นการสร้างโอกาสครอบคลุม 3 มิติหลัก คือ 

1. เติมโอกาสให้สิ่งแวดล้อม ลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปฝังกลบ และลดการสร้างก๊าซเรือนกระจก
2. เติมโอกาสให้ผู้ประกอบการ เปิดโอกาสให้ร้านค้าและผู้ค้าภายในสถานีมีส่วนร่วมในการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง
3. เติมโอกาสให้ทรัพยากร ฟื้นคืนคุณค่าให้ของเหลือทิ้งกลับมาเป็นพลังงานและสารบำรุงพืชที่ใช้ประโยชน์ได้จริง

การสร้างวงจรการใช้ทรัพยากรหมุนเวียนเช่นนี้ ถือเป็นโมเดลธุรกิจที่เกิดประโยชน์ต่อทั้งตัวธุรกิจ ชุมชน และสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกันอย่างแท้จริง

จากจุดเริ่มต้นการจัดการขยะอาหารเฉลี่ยวันละ 10 กิโลกรัม ณ PTT Station วังจันทร์วัลเล่ย์ ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ระบบการจัดการที่ถูกต้องสามารถเปลี่ยนของเหลือทิ้งให้กลายเป็นพลังงานและปุ๋ยบำรุงต้นไม้ได้จริง 

"บทเรียนจากโครงการนี้สะท้อนข้อคิดสำคัญในยุคเศรษฐกิจหมุนเวียนว่า เศษอาหารที่เหลือจากแต่ละมื้ออาจไม่ได้หมดคุณค่า เพียงแต่เราต้องมีระบบที่ช่วยนำคุณค่าเหล่านั้นกลับมาใช้อีกครั้ง"