เปิดร่างพรบ.ยุทธศาสตร์ชาติ!!

การประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.)วานนี้(4 เม.ย.) เห็นชอบร่างกฎหมายสำคัญ 2 ฉบับ คือ ร่างพระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติพ.ศ....และ ร่างพระราชบัญญัติแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศ พ.ศ....โดยออกตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งได้ผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกา มีสาระสำคัญดังนี้

ร่างพระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติพ.ศ....

กำหนดให้ยุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายในการพัฒนาประเทศ

กำหนดให้มียุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนตามหลักธรรมาภิบาลตามกรอบระยะเวลาที่กำหนดซึ่งต้องไม่น้อยกว่ายี่สิบปี เพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่างๆให้สอดคล้องและบูรณาการกัน

ความสอดคล้องของยุทธศาสตร์ชาติกับการดำเนินการปฏิรูปประเทศ

กำหนดให้การจัดการยุทธศาสตร์ชาติต้องคำนึงถึงเป้าหมายการปฏิรูปประเทศตามรัฐธรรมนูญบัญญัติ และแผนแม่บทเพื่อบรรลุเป้าหมายตามยุทธศาสตร์ชาติ ที่จัดทำขึ้นตามร่างพระราชบัญญัตินี้กับแผนการปฏิรูปประเทศตามกฎหมายว่าด้วยแผนและขั้นตอนการดำเนินการปฏิรูปประเทศต้องมีความสอดคล้องกัน โดยให้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติกำกับดูแลการปฏิรูปประเทศให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ

ทั้งนี้ เพื่อให้การดำเนินการยุทธศาสตร์ชาติและการปฏิรูปประเทศมีความสอดคล้องและเป็นในทิศทางเดียวกัน

คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติและคณะกรรมการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ

กำหนดให้มีคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งนายกรัฐมนตรีเป็นประธานประกอบด้วย ประธานสภาผู้แทนราษฏร ประธานวุฒิสภา และรองนายกรัฐมนตีหรือรัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย เป็นรองประธานคนที่หนึ่ง รองประธานคนที่สอง และรองประธานคนที่สาม ตามลำดับ ปลัดกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาทหารสูงสุด ผู้บัญชาทหารบก ผู้บัญชาทหารเรือ ผู้บัญชาทหารอากาศ ผู้บัญชาตำรวจแห่งชาติ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ ประธานกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กรรมการโดยตำแหน่งที่มาจากองค์กรวิชาชีพที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิด้านต่างๆ ที่คณะรัฐมนตรีแต่งตั้งขึ้นจำนวนไม่เกินสิบสี่คน

การแต่งตั้งให้คำนึงถึงความหลากหลายของภาคส่วนที่เกี่ยวข้องและความหลากหลายของช่วงอายุ โดยกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิวาระการดำรงตำแหน่งคราวละห้าปี

สาระที่พึงมีในยุทธศาสตร์ชาติ

กำหนดให้ยุทธศาสตร์ชาติอย่างน้อยต้องประกอบด้วย วิสัยทัศน์การพัฒนาประเทศ เป้าหมายการพัฒนาประเทศในระยะยาว กำหนดระยะเวลาที่ต้องดำเนินการให้บรรลุเป้าหมาย ตัวชี้วัดการบรรลุเป้าหมาย และยุทธศาสตร์ด้านต่างๆ โดยเป้าหมายการพัฒนาประเทศนั้นอย่างน้อยต้องมีเป้าหมายในด้านความมั่นคงของประเทศ ด้านคุณภาพและความเป็นอยู่ของประชาชนและด้านบทบาทของรัฐที่มีต่อประชาชน

สภาพบังคับของยุทธศาสตร์ชาติ

คณะรัฐมนตรีและหน่วยงานของรัฐมีหน้าที่ต้องดำเนินการให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ในยุทธศาสตร์ชาติ โดยการกำหนดนโยบายการบริหารราชการแผ่นดิน การจัดทำแผนพัฒาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาตินโยบายการบริหารราชการแผ่นดิน การจัดทำและแผนอื่นใด ตลอดจนการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณต้องสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ

โดยคณะรัฐมนตรีมีหน้าที่กำกับดูแลและสนับสนุนให้หน่วยงานของรัฐในการดำเนินการดังกล่าวด้วย ในกรณีที่หน่วยงานของรัฐเป็นองค์กรในฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายตุลาการองค์กรอิสระหรือองค์กรอัยการ การกำกับดูแลให้ใช้วิธีการประสาน การปรึกษา หรือเสนอแนะต่อหัวหน้างานขอรัฐขององค์กรดังกล่าว

หลักเกณฑ์การแก้ไขเพิ่มเติมยุทธศาสตร์ชาติ

ให้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ของชาติจัดให้มีการทบทวนยุทธศาสตร์ชาติทุกห้าปีหรือในกรณีที่สถานการณ์ของโลกหรือสถานการณ์ของประเทศเปลี่ยนแปลงไปจนไม่สามารถหรือไม่เหมาะสมที่จะดำเนินการตามเป้าหมายหรือยุทธศาสตร์ด้านหนึ่งด้านใดได้ โดยในการดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติจะต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภาก่อน และเมื่อได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมยุทธศาสตร์ชาติตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนดก็ให้ถือเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ชาติที่ใช้บังคับอยู่

สภาพบังคับของแผนแม่บท

กำหนดให้แผนแม่บทที่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว มีผลผูกพันหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องในการปฏิบัติให้เป็นไปตามแผนแม่บทนั้น รวมทั้งการจัดทำงบประมารรายงานประจำปีงบประมาณสอดคล้องกับแผนแม่บทดังกล่าวด้วย

การมีส่วนร่วมของประชาชน

กำหนดกลไกการมีส่วนร่วมขอประชาชน โดยกำหนดไว้ในกระบวนการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติต้องให้ประชาชนทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการกำหนดเป้้าหมาย การจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ รวมทั้งการสร้างการรับรู้ เข้าใจ และยอมรับที่จะเป็นเจ้าของยุทธศาสตร์ชาติร่วมกัน โดยคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติต้องจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน เพื่อนำมาใช้จัดทำร่างยุทธศาสตร์ชาติ และเมื่อจัดทำร่างยุทธศาสตร์ชาติด้านต่างๆแล้วเสร็จ ตามวิธีการที่คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติกำหนด ซึ่งต้องใช้วิธีการที่ประชาชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้สะดวกและทั่วถึงรวมทั้งวิธีการผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ และต้องแสดงข้อมูลที่เพียงพอแก่การที่ประชาชนจะเข้าใจและสามารถแสดงความคิดเห็นได้ด้วย

สำหรับในขั้นตอนติตาม การตรวจสอบ และการประเมินผล กำหนดให้สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เผยแพร่รายงานที่ได้รับจากหน่วยงานของรัฐ รายงานสรุปผลการดำเนินการประจำปี และรายงานเป็นการเฉพาะเรื่องตามร่างมาตรา 24 ให้ประชาชนทราบทางระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของสำนักงาน รวมทั้งจัดให้มีวิธีการที่ประชาชนซึ่งพบหรือเห็นว่า หน่วยงานของรัฐดำเนินการไม่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติหรือแผนแม่บท สามารถแจ้งเหตุดังกล่าวให้สำนักงานทราบได้โดยสะดวกและรวดเร็ว

บทเฉพาะกาล

กำหนดบทเฉพาะกาลรองรับการดำเนินการในวาระเริ่มแรก ทั้งในส่วนการแต่งตั้งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ การแต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ และการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติพื่อให้การดำเนินการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติเป็นไปตามกำหนดเวลาที่บัญญัติไว้ในมาตรา 275ของร่างรัฐธรรมนูญ และกำหนดให้ในระหว่างอายุของวุฒิสภาตามมาตรา 269(4) ของร่างรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่หน่วยงานขอรัฐดำเนินการของคณะรัฐมนตรีโดยตรง ให้คณะกรรมการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติแจ้งให้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติและวุฒิสภาทราบ เพื่อให้วุฒิสภาดำเนินการตามมาตรา 270 ของร่างรัฐธรรมนูญ

ในกรณีที่มีประเด็นปัญหาว่า มติคณะรัฐมนตรีหรือการดำเนินการของคณะรัฐมนตรีนั้นเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยชอบด้วยกฏหมายหรือไม่ ให้วุฒิสภาเสนอเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัยโดยเร็ว

หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า มติคณะรัฐมนตรีหรือการดำเนินการของคณะรัฐมนตรีดังกล่าวเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้คณะกรรมการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติส่งเรื่องให้คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ(ป.ป.ช.) ดำเนินการตามหน้าที่และอำนาจต่อไป โดยให้ฟังข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายตามที่ปรากฏในคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ