ถอดรหัสข้อเสนอแม่น้ำ4สาย'แรง-ชัด' สืบทอดอำนาจ

ข้อเสนอจากเรื่องการปรับปรุงร่างรัฐธรรมนูญที่ออกมาในนามแม่น้ำสี่สาย ที่มีต่อกรรมการร่างรัฐธรรนูญนั้น เรียกได้ว่าสร้างความตื่นตะลีงได้ไม่น้อย เพราะจากที่คิดว่ารูปแบบที่คิดมาโดย “มีชัย ฤชุพันธุ์” ว่าแรงแล้ว ข้อเสนอใหม่นี้ต้องเรียกว่า แรงกว่า และ ชัดเจนกว่า 

ข้อเสนอแรกว่าด้วยเรื่อง ส.ว. สรรหาทั้งสภาจำนวน250 คน และอยู่ในตำแหน่ง 5 ปี ซึ่งพวกเขายอมรับกันเองว่าเป็นการอยู่ในสถานะพิเศษและวาระพิเศษในช่วงเปลี่ยนผ่าน เพื่อจัดระเบียบการเมืองใหม่ 

แต่ที่สำคัญคืออำนาจและหน้าที่ของ ส.ว. ต่างหากที่น่าสนใจไม่น้อยไปกว่าที่มา  เพราะหน้าที่ตามข้อเสนอนี้มีสองอย่างที่เพิ่มเติมไปจากที่มีมา คือ  1.พิทักษ์รัฐธรรมนูญ  และ  2.ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน 

อำนาจพิทักษ์รัฐธรรมนูญ ตามที่อ้างคือมิให้ฝ่ายการเมืองอาศัยเสียงข้างมากในการบิดเบือนเจตนารมณ์และฝ่าฝืนความต้องการของประชาชน  ส่วนอำนาจควบคุมการบริหารราชการคืออำนาจอภิปรายไม่ไว้วางใจ 

หากเป็นเช่นนี้จริงจะเห็นได้ว่าอำนาจของส.ว. นั้นแทบจะไม่ต่างจาก ส.ส. โดย สามารถลงมติในเรื่องสำคัญๆสำคัญได้ แม้ไม่ได้เลือกนายกฯด้วยตัวเองแต่ก็มีบทบาทปลดนายกฯได้เช่นกัน   ถึงนาทีนั้นต้องบอกว่า ส.ว.เป็นพรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดในสภา  หากพวกเขาลงมติไปในทางจัดการกับรัฐบาลก็เชื่อขนมกินได้เลยว่ารัฐบาลล้มแน่นอน แต่หากพวกเขาหนุนรัฐบาลใด รัฐบาลนั้นก็เป็นเสือติดปีกดีๆนี่เอง 

การจะลงมติสำคัญๆก็ต้องมาขอความเห็นชอบจากพรรคการเมืองที่ชื่อว่า “พรรค ส.ว.” เช่นกัน 

ส่วนข้อเสนอที่ว่า งดใช้ระบบพรรคการเมืองเสนอบัญชีรายชื่อผู้เป็นนายกฯตามที่"มีชัย" ออกแบบไว้ก็ชัดเจนว่า หลักการเรื่องป้องกัน “ไอ้โม่ง” เป็นนายกฯที่เขาเคยอธิบายไว้เมื่อครั้ง ไม่ยอมกำหนดคุณสมบัตินายกฯว่าต้องเป็นส.ส. ถูกลบลงอย่างสิ้นเชิง 

และหมายความว่าหลังการเลือกตั้ง เราจะอาจจะมี “นายกฯคนนอก” ตามคอนเซปท์ที่แท้จริง แบบไม่ต้องเหนียมอายว่าจะต้องให้ประชาชนได้เห็นตัวก่อน  แต่ตามระบบนี้คนนอกคือคนนอกไม่ผ่านความเห็นชอบใดๆจากประชาชนผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยเลย 

และข้อเสนอสุดท้ายคือข้อเสนอเรื่องการปรับระบบเลือกตั้ง ให้เป็นเขตใหญ่  แต่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งกากบาทเลือกได้แค่คนเดียว จากนั้นให้เรียงลำดับคะแนนของผู้ได้คะแนนสูงสุดในเขตนั้นๆจำนวนสามคนให้ได้เป็น ส.ส.ไป

ระบบนี้พรรคใหญ่เสียเปรียบและจะเสียที่นั่งจำนวนมากอย่างชัดเจน จากเดิมพรรคใหญ่อาจจะชนะแบบแบ่งเขตเกินครึ่ง เพราะเป็นการเลือกเขตเล็กเขตละหนึ่งคน แต่ในระบบนี้ ผู้ลงคะแนนในเขตต้องตัดสินใจเลือกใครคนใดคนหนึ่งเพียงคนเดียวหากต้องวการให้ผู้ที่ตนเองสนับสนุนได้เป็น ส.ส. หากแบ่งใจหรือแบ่งคะแนน ก็เป็นไปได้ว่าโอกาสที่จขะแพ้เลือกตั้งก็มีสูง 

ดังนั้นความเป็นไปได้จึงอยู่ที่ว่าพรรคใหญ่จะได้ ส.ส. เขตละ 1 คนเท่านั้น หากจะมีเขตที่ได้มากกว่าหนึ่งคนก็จะมีไม่มาก ซึ่งแปลว่าพรรคอันดับหนึ่งอาจจะมี ส.ส. เกินหนึ่งในสามมาไม่กี่มากน้อย  ยิ่งทำให้จำนวนส.ส.ที่ได้น้อยกว่าระบบจัดสรรปันส่วนผสมที่"มีชัย" ออกแบบไว้เสียอีก 

นี่คือข้อเสนอของแม่น้ำ4สาย ในเรื่องโครงสร้างทางการเมืองในช่วงเปลี่ยนผ่าน หากนำมาใช้จริงบทเฉพาะกาลที่ว่านี้จะกลายเป็นรัฐธรรมนูญชั่วคราว ซึ่งซ้อนอยู่ในรัฐธรรมนูญฉบับจริง และแก่ดีกรีว่า ขณะที่รัฐธรรมนูญฉบับจริง ก็ต้องร้องเพลงรอต่อไปอีก 5 ปี