สิทธิชุมชน

แต่เรื่องนี้ "มีชัย" ได้พยายามชี้แจงว่า เรื่องสิทธิชุมชนไม่ได้หายไป ที่พูดว่า"สิทธิชุมชน”หายไปไม่จริง ยังอยู่ครบ เขียนไว้ละเอียดโดยไม่ได้ลอกปี 2540 และ 2550 มา เพราะคิดว่าครอบคลุมละเอียดมากกว่า 

ดังนั้นลองมาพลิกดูว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ มีเรื่อง “สิทธิชุมชน”จริงหรือไม่ และมีมากน้อยแค่ไหน  

ใน หมวด5 หน้าที่ของรัฐ  มาตรา 50  ( รัฐต้องจัดการศึกษาให้ผู้เรียนรับผิดชอบต่อชุมชน) บัญญัติว่า รัฐต้องดำเนินการให้ประชาชนได้รับการศึกษาตามความต้องการในระบบต่างๆรวมทั้งการศึกษาตลอดชีวิต...การศึกษาทั้งปวงต้องมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ  

มาตรา 53 ( รัฐต้องให้ชุมชนมีส่วนร่วมในเรื่องทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม)  บัญญัติว่า รัฐต้องอนุรักษ์ คุ้มครอง บำรุงรักษา ฟื้นฟู บริหารจัดการ และใช้หรือจัดให้มีการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพให้เกิดประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยต้องให้ประชาชนและชุมชนในท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมดำเนินการและได้รับประโยชน์จากการดำเนินการ 

มาตรา 54 ( รัฐต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วม ในการดำเนินการของรัฐที่อาจส่งผลกระทบต่อชุมชน)  บัญญัติว่า การดำเนินการใดของรัฐหรือที่รัฐจะอนุญาตให้ผู้ใดดำเนินการ ถ้าการนั้นอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อความสงบสุข วิถีชีวิตหรือสุขภาพของประชาชนหรือชุมชน หรือสิ่งแวดล้อม รัฐต้องดำเนินการให้ประชาชนที่เกี่ยวข้อง มีส่วนร่วมและรับฟังความคิดเห็นของประชาชนที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาประกอบการพิจารณา  

นอกจากนี้ ในหมวด 6  แนวนโยบายแห่งรัฐ ในมาตรา 66  ( รัฐต้องสนับสนุนให้ชุมชนได้ใช้สิทธิและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น) บัญญัติว่า รัฐพึงอนุรักษ์และส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปะ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม และจารีตประเพณีอันดีงามของท้องถิ่นและของชาติ และพึงจัดให้มีพื้นที่สาธารณะสำหรับกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งส่งเสริมและสนับสนุนให้ประชาชน ชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้ใช้สิทธิและมีส่วนร่วมในการดำเนินการด้วย 

และยังมี “สิทธิชุมชน ”ในหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย  โดยในมาตรา 42 บัญญัติว่า บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการรวมกันเป็น“ ชุมชน”  

รวมทั้ง มาตรา 43 บัญญัติว่า บุคคลและชุมชนย่อมมีสิทธิดำเนินการหรือร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือรัฐ ในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู ส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปะ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม และจารีตประเพณีอันดีงามของท้องถิ่นและของชาติ  

จะเห็นได้ว่า ในเรื่อง “สิทธิชุมชน ” มีเขียนกระจาย อยู่ในหลายแห่งของร่างรัฐธรรมนูญ 

แต่ก็ยังมีคนไม่พอใจและเห็นแย้งว่า เรื่อง“สิทธิชุมชน”  ไม่ควรไปบัญญัติไว้ในหมวดหน้าที่ของรัฐและแนวนโยบายของรัฐ  แต่ควรเขียนในหมวดสิทธิเสรีภาพของประชาชน ซึ่งทำให้เป็นสิทธิที่ประชาชนสามารถฟ้องบังคับได้โดยตรง แต่พอไปบัญญัติิในหมวดหน้าที่ของรัฐหรือแนวนโยบายของรัฐ การที่จะบังคับตามสิทธิของประชาชนได้หายไป 

หากจะถามว่า หลังจากที่คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ( กรธ. )ได้เปิดเผยร่างรัฐธรรมนูญเบื้องต้น และเปิดรับฟังความเห็นจากทุกฝ่าย มีเรื่องอะไรที่ กรธ. จะยอมทบทวนและแก้ไขบ้าง ตอบได้เลยว่า เรื่อง“สิทธิ” เป็นเรื่องที่ กรธ.จะยอม“งอ” ให้ มากที่สุด