ทูตสหรัฐย้ำจุดยืนไม่เลือกข้าง

"คริสตี้ เคนนีย์" เปิดใจสหรัฐเป็นกลาง ไม่เข้าข้างฝ่ายใด พร้อมหนุนกระบวนการประชาธิปไตยในไทย พร้อมๆ กับเสรีภาพการแสดงออกของประชาชน ยอมรับข่าวลือในทางเสียหายเยอะ เหตุความขัดแย้งการเมืองทำให้เกิดอารมณ์ความรู้สึก แย้มเคยพบปะคู่ขัดแย้งทั้งสองฝ่าย แต่ไม่ขอลงรายละเอียด ปฏิเสธแสดงท่าทีสองมาตรฐาน "ไทย-ยูเครน" ปัดข่าวกำลังเจรจาขอใช้ฐานทัพในไทย ทำให้ต้องเอาใจรัฐบาล

นางคริสตี้ เคนนีย์ เอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำประเทศไทย ให้สัมภาษณ์พิเศษ นายสุทธิชัย หยุ่น ประธานกรรมการบริษัทเนชั่นมัลติมีเดีย กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) เกี่ยวกับบทบาทและท่าทีของสหรัฐต่อสถานการณ์การเมืองในประเทศไทย

O เป็นเรื่องบังเอิญจริงๆ ครับ ก่อนการสัมภาษณ์วันนี้ (25 มี.ค.) มีการเดินขบวนของกลุ่ม กปปส.เดินผ่านหน้าสถานทูตสหรัฐ มันมีนัยสำคัญไหมครับ

สิ่งนี้คือการเดินขบวนประท้วงโดยสันติ เป็นสิทธิของประชาชนในประเทศประชาธิปไตยค่ะ

O แกนนำกลุ่มกปปส. บางคนไม่ชอบคุณนะครับ

จริงเหรอคะ พวกเขาไม่ได้บอกอย่างนั้นกับฉันนะคะ

O ผมมักจะเห็นผู้ประท้วงชุมนุมหน้าสถานทูต ถือป้ายที่มีข้อความว่า ทูตเคนนีย์ลำเอียงกับผู้ชุมนุม ว่าไม่เข้าใจเสรีภาพของการแสดงออก และว่าเข้าข้างรัฐบาลไทย

จริงเหรอคะ...ที่ผ่านมามันมีเรื่องของอารมณ์ความรู้สึกเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างมาก ผู้คนยึดมั่นในความคิดตนเอง จนหลายๆ ครั้งผู้คนไม่ว่าฝ่ายใดก็ตามอาจไม่พอใจและคิดว่าทำไมสหรัฐไม่ยืนข้างเขา ซึ่งจริงๆ แล้วเราไม่ได้เข้าข้างฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด เราไม่เลือกข้าง แต่ทั้ง 2 ฝ่ายอาจจะหวังให้เราเข้าข้าง ฉันเข้าใจว่าสถานการณ์แบบนี้ มีเรื่องของอารมณ์ความรู้สึกเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างมาก ซึ่งฉันเป็นทูตสหรัฐ คนที่ไม่พอใจสหรัฐก็จะร้องเรียนมาที่ฉันและในความเป็นจริงก็คือ การชุมนุมโดยสันติถือเป็นสิทธิของประชาชน ดังนั้นคนที่จะมาชุมนุมแสดงออกทางความคิดต่อนโยบายสหรัฐอย่างสันติ เราพร้อมที่จะรับฟัง

O คุณทำอะไรล่ะ ถึงได้ทำให้แกนนำผู้ประท้วงคิดว่าคุณลำเอียง เข้าข้างฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด

สหรัฐมีจุดยืนค่อนข้างชัดเจนนะคะ เราออกแถลงการณ์หลายฉบับนับตั้งแต่เกิดสถานการณ์ขึ้นในไทยเมื่อ 4-5 เดือนก่อน มีแถลงการณ์จากรัฐบาลสหรัฐค่อนข้างระมัดระวัง แต่ก็ชัดเจนถึงการสนับสนุนประเทศไทย ในฐานะเพื่อน สนับสนุนกระบวนการประชาธิปไตย สนับสนุนการแก้ปัญหาอย่างสันติด้วยการเจรจา เราเรียกร้องให้ทุกฝ่ายละเว้นความรุนแรง และเราก็สนับสนุนเสรีภาพในการแสดงออกอย่างสันติแต่สำหรับบางคน สิ่งเหล่านี้ก็ยังไม่เพียงพอสำหรับเขา พวกเขาต้องการได้ยินมากกว่านั้น ขึ้นอยู่กับแนวคิดของเขา

O คุณคุยกับคุณสุเทพ (นายสุเทพ เทือกสุบรรณ เลขาธิการ กปปส.) บ้างหรือไม่

เราคุยกับทุกฝ่ายค่ะ ฉันจะไม่เอ่ยชื่อ

O และคุณก็ได้พบกับรักษาการนายกฯ ยิ่งลักษณ์ (นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) ใช่ไหมครับ

ใช่ค่ะ เราพบกับทุกๆ ฝ่ายค่ะ แต่จะไม่ขอลงรายละเอียด

O บางคนบอกว่า สหรัฐใช้สองมาตรฐานในยูเครนกับไทย ในยูเครนค่อนข้างชัดเจนว่า สหรัฐสนับสนุนผู้ประท้วงต่อต้านรัฐบาล ในไทยมีคนมองว่าสหรัฐสนับสนุนรัฐบาลไทยค่อนข้างชัดเจน คุณมองว่ามันยุติธรรมไหมครับ

อย่างแรกเลย ฉันจะไม่เปรียบเทียบระหว่างยูเครนกับไทย มันเป็นสถานการณ์ที่แตกต่างกันอย่างมากค่ะ ไทยเป็นประเทศเอกราช ไม่เคยตกเป็นอาณานิคม ขณะที่ยูเครนเป็นประเทศที่ได้รับเอกราชไม่นานมานี้ ยูเครนพยายามวางบทบาทตัวเองต่อรัสเซีย คุณก็รู้ มันเป็นสถานการณ์ที่แตกต่างกันมากๆ ค่ะ

O แต่สหรัฐไม่ได้แสดงการสนับสนุนผู้ชุมนุมในไทยอย่างเปิดเผยเหมือนอย่างที่สหรัฐแสดงความสนับสนุนผู้ประท้วงในยูเครนนี่ครับ นี่คือประเด็น

ทุกๆ ประเทศแตกต่างกันค่ะ ไทยก็ไม่เหมือนยูเครน และไทยก็คงไม่อยากเป็นเหมือนยูเครน

O ไม่ครับ ผมไม่ได้พูดถึงยูเครน-ไทย ผมหมายถึงแนวปฏิบัติตามมาตรฐานครับ

แนวทางปฏิบัติตามมาตรฐานอย่างที่สหรัฐทำมาตลอด และที่นี่ก็เหมือนกัน คือสนับสนุนการชุมนุมโดยสันติอย่างเปิดเผย เราแสดงการสนับสนุนแบบนี้ที่ยูเครนเหมือนกัน ที่ยูเครนเราแสดงกังวลต่อการยึดครองทรัพย์สินสาธารณะและความรุนแรง ดังนั้น 2 ประเทศมีความคล้ายคลึงหลายอย่าง เป็น 2 ประเทศแตกต่างกัน มีสถานการณ์แตกต่างกันค่ะ ไทยคงไม่อยากได้รับการปฏิบัติแบบเดียวกัน เพราะไทยกับสหรัฐมีความสัมพันธ์ที่พิเศษมากค่ะ

O ผมรู้ครับ แต่ประเด็นที่ถูกนำมาเปรียบเทียบก็คือ ประธานาธิบดีของยูเครนขณะนั้นก็มาจากการเลือกตั้ง ที่นี่รักษาการนายกฯ ยิ่งลักษณ์ ก็บอกว่าเธอก็มาจากการเลือกตั้ง มาตรฐานก็น่าจะเหมือนกัน สำหรับไทย สหรัฐบอกว่าต้องเคารพรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง ที่ยูเครน รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งตกเป็นเป้าของการประท้วง และพยายามโค่นล้มรัฐบาลยูเครน แต่สหรัฐก็เข้าข้างผู้ประท้วงต่อต้านรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง คุณจะอธิบายสิ่งนี้อย่างไรครับ

สถานการณ์มันแตกต่างกันค่ะ ยูเครนกำลังพยายามกำหนดความสัมพันธ์กับรัสเซีย มีความซับซ้อนของประชากรที่ไม่ได้รับโอกาสในการแสดงความเห็น ในไทยเราสนับสนุนการชุมนุมประท้วงโดยสันติ ฉันคิดว่าแม้หลายเดือนที่ผ่านมาจะเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบาก มีหลายประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูด และนั่นเป็นเรื่องดีในสังคมประชาธิปไตย ทุกๆ ฝ่ายในไทยได้หยิบยกประเด็นต่างๆ มาให้สังคมได้รับรู้

O รัฐมนตรีต่างประเทศ จอห์น แคร์รี ได้ออกแถลงการณ์ที่เกี่ยวข้องกับไทยด้วย แถลงการณ์หนึ่งบอกว่า การเลือกตั้งไม่ใช่องค์ประกอบของประชาธิปไตยเพียงอย่างเดียว ต้องมีอย่างอื่นด้วย คุณมองอย่างนั้นด้วยหรือไม่

จริงๆ แถลงการณ์นั้นเป็นการตอบคำถามนักข่าวถึงสถานการณ์ทั่วโลก แต่ฉันคิดว่ารัฐมนตรีแคร์รี แสดงจุดยืนชัดเจนว่า ประชาธิปไตยมีองค์ประกอบมากกว่าการเลือกตั้ง ต้องมีสถาบันต่างๆ ที่เข้มแข็ง โปร่งใส ยึดตามหลักกฎหมาย มีระบบตุลาการที่เป็นกลาง การเลือกตั้งก็เป็นส่วนสำคัญของประชาธิปไตย มันอาจไม่ใช่อย่างเดียว แต่ก็เป็นส่วนสำคัญมากค่ะ

O จริงๆ แล้วกลุ่ม กปปส.ต้องการการปฏิรูปก่อนเลือกตั้ง คุณเห็นด้วยหรือไม่

ฉันหวังว่าคุณไม่ได้พยายามจะให้ฉันเลือกข้างนะคะคุณสุทธิชัย

O ไม่ใช่ครับ

เหมือนจะเป็นอย่างนั้นนะคะ ฉันขอพูดว่า เราไม่มีสูตรสำเร็จต่อประเด็นเหล่านี้ และฉันเพิ่งจะพูดไปว่าประชาธิปไตยมีหลายองค์ประกอบค่ะ ทั้งการยึดหลักกฎหมายระบบตุลาการที่เป็นกลาง สถาบันต่างๆ ที่เข้มแข็ง สิทธิในการชุมนุมโดยสันติ การปกป้องสิทธิมนุษยชน และรวมถึงการเลือกตั้งด้วย นี่เป็นประเด็นที่มีการพูดถึงขณะนี้

การเลือกตั้งเป็นส่วนหนึ่งของประเทศประชาธิปไตย เป็นวิธีที่พลเมืองจะแสดงออกว่าพวกเขาอยากให้การบริหารประเทศเป็นอย่างไร สิ่งเหล่านี้ถูกพูดถึงกันอยู่สหรัฐหวังว่าทุกฝ่ายที่มีความตั้งใจสามารถหาทางออกได้อย่างสันติ และทำให้ประชาธิปไตยเข้มแข็งมากยิ่งขึ้น

O มีรายงานว่าสหรัฐต้องการขอใช้ฐานทัพในฟิลิปปินส์ เวียดนาม และไทย จริงไหมครับ

มีทีเดียวที่สหรัฐฯ กำลังเจรจาขอเข้าใช้ ก็คือ ฟิลิปปินส์

O ข้อตกลงขอเข้าใช้

เราเรียกว่า ข้อตกลงขอเข้าใช้ มันจะไม่ใช่การตั้งฐานทัพ แต่เรากำลังเจรจากับฐานทัพของฟิลิปปินส์ เพื่อขอขยายการเข้าใช้ ดังนั้นเราอาจจะได้เห็นเรือสหรัฐที่ฐานทัพของฟิลิปปินส์บ่อยครั้งมากขึ้น อาจจะได้เห็นเครื่องบินสหรัฐจอดอยู่ ขึ้นอยู่กับว่าการเจรจาจะออกมาเป็นอย่างไร เราไม่ได้มีการเจรจากับไทยหรือเวียดนาม ฉันคิดว่าประเทศเดียวในอาเซียนที่เรากำลังเจรจา คือ ฟิลิปปินส์

O ในไทยไม่มีการพูดถึงการขอเข้าใช้ฐานทัพในไทยหรือครับ

ไม่นะคะ เรามีการซ้อมทางทหารร่วมกันเป็นประจำอยู่แล้ว และเราเพิ่งจะเสร็จสิ้นการซ้อมทางอากาศร่วมกัน ดังนั้นเราก็จะเห็นเครื่องบินของสหรัฐอยู่บ้าง

O แต่สหรัฐสามารถเข้าใช้ฐานทัพ เช่น ฐานทัพอากาศของไทยได้หรือไม่ หากสหรัฐต้องการ

สหรัฐก็จะต้องขอค่ะ เช่น ในกรณีของปฏิบัติการช่วยเหลือเหยื่อพายุไซโคลนนาร์กิส หรือสึนามิถล่มอาเจะห์ เราขอทางการไทยให้เครื่องบินและเรือของสหรัฐเพื่อดำเนินภารกิจบรรเทาทุกข์จากไทยค่ะ สหรัฐก็ยังต้องขอไทยอยู่ค่ะ

O แต่สหรัฐไม่ได้ต้องการจะเจรจาขอเข้าใช้แบบถาวรใช่ไหมครับ

เราไม่ได้ต้องการจะทำอย่างนั้นค่ะ

O มันมีการคาดเดากันไป ตอนที่มีการกล่าวหาคุณว่าคุณเข้าข้างรัฐบาลไทย เพราะว่าสหรัฐจะขอเข้าใช้หนึ่งในฐานทัพของไทย ดังนั้นคุณก็เลยต้องเอาใจรัฐบาลไทยเพื่อที่จะได้เจรจาง่ายขึ้น

ไม่มีการเจรจาเลยค่ะ ไม่มีการเจรจาเพื่อขอใช้ฐานทัพในไทย ฉันขอพูดอีกครั้งว่านี่เป็นสถานการณ์ที่มีเรื่องของความรู้สึกข่าวลือต่างๆ เข้ามามากมาย ซึ่งหลายครั้งที่โซเชียล มีเดีย ก็ไม่ช่วยอะไร เพราะคุณสามารถแพร่ข่าวลือโดยไม่ได้มีการตรวจสอบ แต่เราไม่ได้มีการพูดถึงเรื่องฐานทัพในไทยเลยค่ะ

หมายเหตุ : ชมการสัมภาษณ์นี้ได้ในรายการ Timeline กับสุทธิชัย หยุ่น เวลา 19.30 น. วันนี้ (อาทิตย์ที่ 30 มี.ค.) ทางเนชั่นทีวี