กองเรือทะเลดำ-ฐานทัพอากาศเบลเบ๊ดที่ไครเมีย

ยังคงเกาะติดสถานการณ์ร้อนที่ทั่วโลกกำลังวิตกหวั่นวิตก หลังจากทหารรัสเซียนำกำลังทหารเข้ายึดเมืองไครเมียของยูเครน ซึ่งหลายฝ่ายเกรงว่า การกระทำในครั้งนี้อาจเป็นการเปิดฉากก่อสงครามเย็นยุคใหม่กับชาติตะวันตก ซึ่งสถานการณ์ดังกล่าว ทีมงาน "Thepchai Live from Ukraine" โดยการนำของนายเทพชัย หย่อง บรรณาธิการอำนวยการเครือเนชั่น นายไกรลักษณ์ งามโสภา หัวหน้าข่าวต่างประเทศ และนายเกษม อินทปัทม์ หัวหน้าช่างภาพเนชั่นทีวี ยังคงเจาะประเด็นร้อนอย่างต่อเนื่อง โดยทีมงานได้บุกไปถึงฐานทัพของทหารรัสเซียในทะเลดำ ก่อนจะปิดท้ายด้วยการเข้าไปเกาะติดสถานการณ์ในฐานทัพอากาศ "เบลเบ๊ด" ซึ่งเป็นที่มั่นทางทหารด่านสุดท้ายของยูเครนที่เพิ่งถูกทหารรัสเซียบุกเข้ายึดไปหมาดๆ

เทพชัย -เราอยู่ที่ เซวัสโตปอล และนี่คือทะเลดำที่ตั้งของกองเรือทะลดำ (Black sea fleet) อันโด่งดัง และนี่คือเหตุผลอันสำคัญว่า ทำไมรัสเซียต้องผนวกไครเมียให้เป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย

ไกรลักษณ์-เพราะว่าเมืองนี้อยู่ตรงจุดยุทธศาสตร์ที่ดีมากในการควบคุมทะเลดำ และทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เพราะว่า ถ้าเสียเมืองนี้ไปรัสเซียจะไม่มีทางป้องกันชายแดนทางใต้ หรือทะเลทางใต้ได้เลย

เทพชัย -เป็นเวลากว่า 200 ปีแล้วที่ไครเมียเป็นศูนย์กลางอำนาจทางทะเลของรัสเซีย และทะเลดำตรงนี้เป็นที่ตั้งของกองเรือรัสเซีย เพราะทะเลดำสามารถเปิดทางไปสู่ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน และตะวันออกกลาง สิ่งที่คือเหตุผลว่า ทำไมไครเมียจึงมีความสำคัญต่อรัสเซียมากทีเดียว เหตุผลสำคัญที่ใครเชื่อว่า ความพยายามผลักดันให้ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ตัดสินใจผนวกไครเมีย เป็นเพราะหลังจากที่รัฐบาลของประธานาธิบดีวิคเตอร์ ยานูโควิช ถูกโค่นล้มไป เพราะยาโนโควิชเป็นคนที่ค่อนข้างโอนเอียงมาทางรัสเซียเป็นอย่างมาก จึงหมายความว่ารัฐบาลในกรุงเคียฟจากนี้ไปจะมีความใกล้ชิดในด้านตะวันตกและสหภาพยุโรปมากขึ้น ซึ่งหมายความว่า อำนาจของสหภาพยุโรปของตะวันตกนั้นจะมาประชิดชายแดนรัสเซีย ดังนั้นจึงมีคนกลัวกันว่า บทบาทของรัสเซียในทะเลดำจะเหลือน้อยลงแล้ว

ไกรลักษณ์-เพราะว่า กองทัพเรือทะเลดำ รัสเซียเช่า โดยเช่ายูเครนอยู่จนถึงปี 2045 เท่านั้น ดังนั้นจึงไม่แน่ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร เพราะฉะนั้นเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงทางอำนาจของยูเครนที่ไม่เอารัสเซีย จึงทำให้รัสเซียต้องจัดการอะไรบางอย่าง

เทพชัย -ที่เราเห็นอยู่ตอนนี้จะมีเรือรบหลายประเภท เรือดำน้ำ ส่วนหนึ่งที่เคยเป็นของรัฐบาลยูเครน ตอนนี้ถูกผนวกให้เป็นส่วนหนึ่งของกองทัพเรือรัสเซีย

ไกรลักษณ์-ที่เห็นส่วนมากกว่า 60 ลำ ตอนนี้ก็เป็นของรัสเซียประมาณ 50 กว่าลำ

เทพชัย -ตรงนี้การเฝ้ามองของตะวันตกจึงเต็มไปด้วยความเป็นห่วง เพราะว่า หลังจากนี้ไปรัสเซีย ซึ่งชัดเจนในการผนวกไครเมียอาจจะเป็นจุดเริ่มต้นในการแผ่ขยายแสนยานุภาพทางการทหารผ่านทางทะเลดำไปสู่ส่วนต่างๆ ของโลก ทำให้หลายคนกลัวว่ามันอาจจะเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามเย็นยุคใหม่

เทพชัย -ขณะนี้เราอยู่ทางเข้าของฐานทัพอากาศเบลเบ๊ดที่ไครเมีย 1 วัน หลังจากที่กองกำลังรัสเซียได้บุกเข้าไปยึดสถานที่แห่งนี้ เบลเบ๊ดถือว่าเป็นฐานที่มั่นทางทหารสุดท้ายของรัฐบาลยูเครนที่พยายามจะปฏิเสธการครอบครองทางทหารของรัสเซียแต่ว่าไม่สำเร็จ เพราะว่ากองกำลังของรัสเซียมีเยอะเหลือเกินทำให้กองกำลังทางทหารของยูเครนที่ดูแลสถานที่แห่งนี้อยู่ไม่สามารถจะต้านทานได้ โดยมีการสู้รบกันเล็กน้อย มีผู้บาดเจ็บหลายคน มีสื่อมวลชนบาดเจ็บ 1 คน

ไกรลักษณ์-มีการยึดไปสองที่ แต่ที่นี่จะมีเรื่องราวมากกว่า

เทพชัย -เมื่อวานนี้ธงชาติยูเครนที่ยังโบกสะบัดในฐานทัพเบลเบ๊ดแห่งนี้ มาถึงวันนี้กับถูกแทนที่ด้วยธงชาติรัสเซียแล้ว ซึ่งเป็นการชัดเจนว่า วันนี้ใครเป็นเจ้าของสถานที่แท้จริง และเมื่อสักครู่เราได้พยายามของเข้าไปในฐานทัพอากาศ แต่ถูกปฏิเสธจากทหารที่รักษาการณอยู่ แต่ได้พูดคุยกับทหาร สิ่งหนึ่งที่เขาพยายามบอกเราคือ กองกำลังที่เข้ามายึดฐานทัพนี้ไม่ใช่ทหารรัสเซีย แต่เป็นกองกำลังที่ปกป้องตนเอง ซึ่งแตกต่างจากข่าวที่ออกไปมาก เพราะว่าข่าวที่ออกไปเป็นทหารรัสเซียเข้าไปยึด แต่ว่าข่าวที่สื่อมวลชนรัสเซียพยายามสื่อออกมา แม้แต่สื่อในไครเมียพยายามบอกว่า กองกำลังเหล่านี้เป็นกองกำลังปกป้องตนเองของไครเมีย

ไกรลักษณ์ -เขาพยายามบอกว่า ไม่ได้มายึดอะไร แค่ยกกำลังมาคุยกันแล้วก็จบ

เทพชัย - แต่มันตรงกันข้ามกับข่าวที่ออกไป เพราะว่ามันค่อนข้างมีภาพชัดเจนว่า มีการปะทะ มีการเผชิญหน้ากัน มีการขว้างระเบิดด้วยซ้ำไป แต่ว่ากองกำลังปกป้องตนเองพยายามจะบอกว่า ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม ฐานทัพแห่งนี้อยู่ในไครเมีย และไครเมียก็เป็นของรัสเซียไปแล้ว ดังนั้นสิ่งที่เขาทำคือการมาเอาพื้นที่คืนเท่านั้น คือหมายความว่า ตรงนี้เป็นพื้นที่ของเขาอยู่แล้ว ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องใช้คำว่า ยึด หรือมารุกรานด้วยซ้ำไป แต่ว่า สิ่งนี้คือภาพที่เขาพยายามจะบอกออกไป แต่ว่าภาพที่ออกไปก่อนหน้านี้ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง นี่คือสถานการณ์ที่เป็นอยู่ในไครเมียขณะนี้ ซึ่งดูแล้วมันยังอยู่ในสถานการณ์ที่ตึงเครียด ถึงแม้ว่าสภานโดยทั่วไปประชาชนจะดำเนินชีวิตตามปกติ แต่ว่าในส่วนที่เป็นการเมือง ในส่วนระดับที่เป็นการทหารแล้ว ความรู้สึกลึกๆ ของชาวยูเครนหลายคนตกใจมาก เพราะว่าอยู่ดีๆ ฐานทัพที่เคยเป็นของตนเองต้องตกอยู่ในมือของรัสเซีย และหลายคนบอกว่ามีความรู้สึกเหมือนกับถูกทอดทิ้งจากผู้ใหญ่ในกรุงเคียฟ เหมือนกับเจ้านายไม่ได้บอกว่า ต้องทำอย่างไร

ไกรลักษณ์-เมื่อเช้าเราได้ดูข่าวทางช่องทีวีท้องถิ่นเขาบอกว่า พวกนายทหารไม่ได้มา จึงไม่รู้ว่าจะรับคำสั่งกับใคร ทำให้ต้องตัดสินใจยอมแพ้ แต่บางคนบอกว่า ได้รับคำสั่งให้อพยพ แต่ไม่รู้จะอพยพไปอยู่ไหน เพราะว่าชีวิตก็ตั้งรกรากอยู่ที่นี่ จึงตัดสินใจลาออก

เทพชัย -แม้แต่อดีตนายทหารดูแลความมั่นคงที่เราคุยก่อนหน้านี้ยังบอกว่า ผิดหวังมากที่รัฐบาลของยูเครนโดยเฉพาะผู้นำทางทหารไม่พยายามทำอะไร เพื่อปกป้องไครเมีย เหมือนกับยอมให้ทหารรัสเซียเข้ามายึดไครเมียได้อย่างง่ายๆ

ไกรลักษณ์-เขาบอกว่า กระบวนการยอมแพ้ ยอมจำนนของทหารยูเครนเริ่มมาตั้งแต่วันพุธ โดยเหตุการณ์ในวันพุธคือ รัฐบาลบอกว่ามีแผนจะถอนกำลัง ทหารก็เลยบอกว่า ไม่รู้จะสู้ทำไม ในเมื่อรัฐบาลมีแผนจะถอนกำลังก็ขอยอมแพ้ดีกว่า

เทพชัย -ชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในรอบๆ ฐานทัพแห่งนี้ไม่ค่อยพอใจสิ่งที่เกิดขึ้น แม้ว่าชาวบ้านส่วนใหญ่จะเป็นเชื้อสายรัสเซีย เขาเห็นด้วยกับการผนวกไครเมียเข้าไป แต่ไม่เห็นด้วยกับวิธีการในการยึดฐานทัพแห่งนี้ ชาวบ้านที่นี่มีลูกหลานหลายคนที่เป็นทหารในฐานทัพนี้ ดังนั้นความรุนแรงที่เกิดขึ้นทำให้เกิดความรู้สึกลึกๆ กับชาวบ้านเหล่านี้มากทีเดียว

เทพชัย -เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในฐานทัพเบลเบ๊ดถือเป็นการส่งสัญญาณชัดเจนว่า ความตั้งใจทางด้านการทหารของรัสเซียนั้นเป็นอย่างไร หลายคนก็เป็นห่วงว่า ไครเมียอาจเป็นแค่จุดเริ่มต้นที่รัสเซียจะใช้ในการขยายแสนยานุภาพทางการทหารไปสู่ส่วนอื่นๆ ของภูมิภาคนี้