นักกม.วิเคราะห์รบ.รักษาการสิ้นอายุ3เม.ย.

นายเสรี สุวรรณภานนท์ อดีตสมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) และอดีตสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊คส่วนตัว ให้ความเห็นเกี่ยวกับอายุของคณะรัฐมนตรีรักษาการ และผลที่ตามมา ซึ่งเป็นประเด็นถกเถียงกันอยู่ในขณะนี้

นายเสรี ระบุว่า รัฐธรรมนูญ มาตรา 181 บัญญัติว่า เมื่อมีการยุบสภาผู้แทนราษฎรแล้ว คณะรัฐมนตรีที่พ้นจากตำแหน่ง (รักษาการ) จะต้องอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมีคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่จะเข้ารับหน้าที่

"จะเข้ารับหน้าที่" หมายความว่า เป็นการกำหนดเวลา โดยไม่ได้เคร่งครัดว่าต้องเข้ารับหน้าที่แล้ว

ส่วน "คณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่" และ "จะเข้ารับหน้าที่" ได้เมื่อใดนั้น จะต้องดูบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญมาตรา 127 และมาตรา 172 เป็นสำคัญ

ในระหว่างปฏิบัติหน้าที่รักษาการนี้ คณะรัฐมนตรีรักษาการจะปฏิบัติหน้าที่ได้เท่าที่จำเป็นเท่านั้น ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 181(1)-(4) คือ การบริหารประเทศแทบจะไม่สามารถทำอะไรๆ ที่สำคัญได้เลย รัฐธรรมนูญจึงไม่มีเจตนาให้รัฐบาลรักษาการอยู่นานเกินกว่าจำเป็น (ไม่เกิน 60 วัน ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 127 และมาตรา 172)

รัฐธรรมนูญ มาตรา 127 บัญญัติว่า "ภายใน 30 วันนับแต่วันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ให้มีการเรียกประชุมรัฐสภาเพื่อให้สมาชิกได้มาประชุมเป็นครั้งแรก" ซึ่งวันเลือกตั้งตรงกับวันที่ 2 ก.พ.57 จึงเป็นวันเริ่มนับ

รัฐธรรมนูญ มาตรา 172 บัญญัติว่า "ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีให้แล้วเสร็จภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีการเรียกประชุมรัฐสภาเป็นครั้งแรก ตาม มาตรา 127"

ดังนั้น คณะรัฐมนตรีรักษาการจึงมีอายุได้ไม่เกิน 60 วันนับแต่วันเลือกตั้ง (2 ก.พ.57) ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 181, 127 และ 172 (ครบ 60 วัน วันที่ 2 เม.ย.57)

ส่วนการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 172 นั้น รัฐธรรมนูญใช้คำว่า "แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีให้แล้วเสร็จ" ดังนั้นคำว่า "แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีให้แล้วเสร็จ” ดังกล่าวจึงเป็นบทบัญญัติที่มี "สภาพบังคับ" และไม่ควรตีความไปเทียบกับการตรากฎหมาย เพราะการตรากฎหมายยังมีกฎหมายเดิมหรือกฎหมายเทียบเคียงที่สามารถนำมาใช้ได้ แต่ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีเป็นตำแหน่งการบริหารประเทศที่มีความสำคัญ และมีความจำเป็นต้องให้ได้มาอย่างเร็ว เพราะเป็นความเสียหายของประเทศโดยรวม

วันที่ 3 เม.ย.57 เป็นต้นไป จึงไม่มีรัฐบาลรักษาการอีกต่อไป

ตั้งแต่วันที่ 3 เม.ย.57 บรรดาข้าราชการและหน่วยงานราชราชและหน่วยงานอื่นๆ จึงไม่อาจปฏิบัติตามมติหรือคำสั่งของคณะรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีรักษาการได้ต่อไป หากใครฝ่าฝืนอาจจะมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 เป็นอย่างน้อย และอาจต้องชดใช้เงินหรือค่าเสียหายที่เกิดขึ้นทั้งหมด