พลิกกฎหมาย-รธน. เลื่อนเลือกตั้งทำไม่ได้?

แม้หลายฝ่ายจะออกมายืนกรานว่าตามกฎหมายและรัฐธรรมนูญ ไม่อาจเลื่อนวันเลือกตั้งออกไปได้ แต่จากการตรวจสอบของทีมข่าวสำนักข่าวเนชั่น พบว่ายังมีเหตุปัจจัยอีกหลายเหตุที่อาจทำให้การเลือกตั้งต้องเลื่อนออกไป

1.เกิดการจลาจล อุทกภัย อัคคีภัย เหตุสุดวิสัย หรือเหตุจำเป็นอย่างอื่น ต้องเกิดก่อนวันเลือกตั้ง และใกล้วันเลือกตั้ง รวมทั้งเหตุการณ์ยืดเยื้อ ไม่ได้จบลงก่อนวันเลือกตั้ง ไม่ว่าจะเกิดขึ้นในบางหน่วยเลือกตั้งหรือพร้อมกันทุกหน่วยเลือกตั้ง กกต.สามารถสั่งเลื่อนวันเลือกตั้งออกไปได้ ทั้งนี้เป็นไปตามมาตรา 78 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ.2550 (พ.ร.บ.เลือกตั้ง) แต่ต้องออกเป็นพระราชกฤษฎีกากำหนดวันเลือกตั้งใหม่ สามารถเลื่อนออกไปได้ 30 วัน

ทั้งนี้ ถ้าเหตุการณ์ยังลุกลามไม่จบอีก ก็เลื่อนวันเลือกตั้งออกไปได้อีกคราวละ 30 วัน แต่ต้องออกเป็นพระราชกฤษฎีกากำหนดวันเลือกตั้งใหม่ทุกครั้ง

ส่วนเหตุการณ์ปิดล้อมหน่วยเลือกตั้ง หรือการชุมนุมทางการเมือง จะเข้าข่ายนี้หรือไม่ เป็นเรื่องที่ กกต.ต้องพิจารณา

2.บัตรเลือกตั้งชำรุดหรือสูญหาย ทำให้การเลือกตั้งเลื่อนออกไปได้เช่นกัน ทั้งนี้เป็นไปตามมาตรา 85 วรรค 2 ของ พ.ร.บ.เลือกตั้ง ที่ระบุว่าในกรณีที่เกิดเหตุจลาจล อุทกภัย อัคคีภัย เหตุสุดวิสัย หรือเหตุจำเป็นอย่างอื่น แล้วพบว่าบัตรเลือกตั้งที่ได้มีการลงคะแนนเลือกตั้งชำรุดหรือสูญหายในหน่วยเลือกตั้งใด ให้รายงาน กกต.เพื่อพิจารณาสั่งให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ในหน่วยเลือกตั้งนั้น

3.มีผู้สมัครรับเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งใดเพียงคนเดียว และได้รับคะแนนเลือกตั้งน้อยกว่าร้อยละ 20 ของจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งนั้นหรือน้อยกว่าจำนวนบัตรเลือกตั้งที่มีผู้กาในช่อง "ไม่ประสงค์จะลงคะแนน" (no-vote) กกต.ต้องประกาศให้มีการเลือกตั้งใหม่ ทั้งนี้เป็นไปตามมาตรา 88 ของ พ.ร.บ.เลือกตั้ง

4.ไม่มีการส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งใดเขตเลือกตั้งหนึ่ง กรณีนี้เคยเกิดขึ้นแล้วเมื่อครั้งเลือกตั้งซ่อมแทน ส.ส.ประชาธิปัตย์ 8 คนที่ลาออกไปร่วมชุมนุมขับไล่ระบอบทักษิณไม่นานนี้เอง ถือเป็นกรณีที่ไม่มีกฎหมายเขียนไว้ว่าจะต้องทำอย่างไร กกต.จึงได้ประชุมกัน และ 3 เสียงเห็นว่าควรส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยเพื่อเป็นบรรทัดฐานในการปฏิบัติ ดังนั้นเมื่อต้องส่งเรื่องไปให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ก็ต้องเลื่อนการเลือกตั้งออกไปเพื่อรอฟังผลวินิจฉัย

5.กรณีที่มีเหตุการณ์ใดๆ ทำให้ได้จำนวน ส.ส.ที่ได้รับเลือกตั้งน้อยกว่าร้อยละ 95 ของจำนวน ส.ส.ทั้งหมด รัฐธรรมนูญปัจจุบันกำหนดให้มี ส.ส. 500 คน หากจำนวน ส.ส.น้อยกว่าร้อยละ 95 เท่ากับมี ส.ส.น้อยกว่า 475 คน ก็ทำให้เปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรไม่ได้ และต้องดำเนินการเลือกตั้งใหม่ ทั้งนี้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญมาตรา 93 วรรค 6