วันอังคาร ที่ 17 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

ผ่าตัดกฎหมาย‘ประกันสังคม’ ชี้ชะตา ‘บอร์ด’ โมเดล ส้ม-น้ำเงิน

สัปดาห์นี้ สภาฯ ถก แก้ร่างกม.ประกันสังคม ที่เสนอเข้าวาระ 4 ฉบับ สาระที่คล้ายกันคือ เพิ่มกลไกตรวจสอบบอร์ด ทว่าไฮไลต์คือ สิทธิประโยชน์ ที่จะดันให้ก้าวหน้า หรือ ติดล่มเดิม

KEY POINTS

  • สภาฯ เตรียมพิจารณาร่างกฎหมายประกันสังคม 4 ฉบับจาก ครม. พรรคเพื่อไทย และ พรรคประชาชน เพื่อแก้ปัญหาความไม่โปร่งใสและเพิ่มสิทธิประโยชน์
  • ร่างกฎหมายของพรรคประชาชน (โมเดลส้ม) เสนอให้ปฏิรูปโครงสร้างบอร์ดประกันสังคมครั้งใหญ่ โดยให้มาจากการเลือกตั้งและมีกลไกถอดถอนได้
  • ขณะที่ร่างของ ครม. (โมเดลน้ำเงิน) ไม่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างบอร์ดเดิม แต่เสนอให้ตั้ง "คณะกรรมการตรวจสอบ" ขึ้นมาเพื่อกำกับการทำงานด้านการเงิน
  • ส่วนร่างของพรรคเพื่อไทยเน้นสิทธิเลือกตั้งบอร์ดของนายจ้างและผู้ประกันตน พร้อมเพิ่มกลไกกรรมการจัดการกองทุนและกรรมการตรวจสอบเพื่อความโปร่งใส
  • ส่วนการเพิ่มสิทธิประโยชน์ เป็นสิ่งที่ต้องถกเถียง เพราะเนื้อหาแต่ละฉบับ มีความแตกต่าง ระหว่างการผ่าตัดสิทธิประโยชน์ ให้ผู้ประกันตน 24 ล้านคน กับ การให้สิทธิประโยชน์บางเกณฑ์ บางกลุ่ม

การประชุมสภาผู้แทนราษฎรสัปดาห์นี้ ต้องจับตาการพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ประกันสังคม เพื่อแก้ปัญหาหลายประเด็นของ “สำนักงานประกันสังคม” (สปส.) โดยเฉพาะการบริหารจัดการที่ถูกมองว่าขาดธรรมาภิบาล-โปร่งใส

ตามวาระประชุมมีร่างแก้ไข บรรจุ 4 ฉบับ ประกอบด้วย ฉบับของ “คณะรัฐมนตรี” ฉบับของ พรรคเพื่อไทย เสนอโดย “ธงธรรม เวชยชัย” ฉบับของ พรรคประชาชน จำนวน 2 ฉบับ เสนอโดย "รักชนก ศรีนอก” และ “สหัสวัต คุ้มคง” โดยมีสาระที่ใกล้เคียงกัน

ทั้ง 4 ฉบับ ต้องการอุดช่องโหว่ ของการบริหารกองทุน ที่ถูกวิจารณ์ความไม่โปร่งใส พร้อมยกระดับสิทธิประโยชน์ให้ผู้ประกันตน ตั้งแต่ขยายอายุคุ้มครองถึง 65 ปี ไปจนถึงสิทธิใช้รักษาพยาบาลตั้งแต่วันแรก

ทว่าการแก้ไขกฎหมายประกันสังคม มีประเด็นที่ต้องจับตา โดยเฉพาะการปรับปรุงเนื้อหาเพื่อคงสิทธิที่เท่าเทียมกันของผู้ประกันตนทุกมาตรา​ และให้ “ผู้ประกันตน” ได้รับสิทธิประโยชน์ทดแทน เต็ม 100%

โฟกัสหลักไปที่ การเลิกบทยกเว้นจำนวนจ่ายเงินสมทบขั้นต่ำ เพื่อให้ใช้สิทธิกรณีประสบอันตราย เจ็บป่วยที่ไม่เกิดจากการทำงาน ทุพพลภาพ นับแต่วันแรกที่เป็นผู้ประกันตน ซึ่งครอบคลุมเงินทดแทนการขาดรายได้ เพราะหยุดงานดูแลบุคคลในครอบครัว ที่กำหนดไว้ ในร่างแก้ไข ฉบับ “รักชนก” เป็นต้น

ผ่าตัดกฎหมาย‘ประกันสังคม’  ชี้ชะตา ‘บอร์ด’ โมเดล ส้ม-น้ำเงิน

ขณะที่ร่างแก้ไขของ “ครม.” นอกจากขยายเวลาคุ้มครองผู้ประกันตน จาก 60 ปี เป็น 65 ปี ยังกำหนดเงื่อนไขที่ชัดเจนต่อการคำนวณประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ กรณีว่างงาน เพื่อความชัดเจน เป็นธรรม รวมถึงให้สิทธิผู้ประกันตนเลือกรับบำเหน็จ หรือบำนาญได้ รวมถึงกู้เงินกองทุนได้

อย่างไรก็ดี ในร่างแก้ไขของ “ครม.” นั้น มีข้อท้วงติงจาก สส.ปชน. ว่าเนื้อหาที่ ครม.เสนอนั้น ไม่ตอบโจทย์ผู้ประกันตน และบางประเด็นส่อขัดกับเจตนารมณ์ของการจัดตั้งกองทุนประกันสังคมที่มุ่งสร้างหลักประกันและดูแลผู้ประกันตนตลอดช่วงชีวิตทั้งกรณีเจ็บป่วย ว่างงาน และวัยชรา

ขณะที่ประเด็นที่เป็นปัญหา “ประกันสังคม” ก่อนหน้านั้น เรื่อง ความโปร่งใส-ธรรมาภิบาล ร่างแก้ไขทั้ง 4 ฉบับ เสนอตรงกัน คือ ให้มี “กรรมการตรวจสอบ” ทว่ารายละเอียดแตกต่างกัน

ผ่าตัดกฎหมาย‘ประกันสังคม’  ชี้ชะตา ‘บอร์ด’ โมเดล ส้ม-น้ำเงิน

ร่างของ ครม. กำหนดให้มี “คณะกรรมการตรวจสอบ” ที่ ครม. แต่งตั้ง 7 คนจากผู้ที่มีความชำนาญและประสบการณ์ด้านบัญชี ตรวจสอบการเงิน การคลัง กฎหมาย และด้านอื่นๆ ไม่น้อยกว่า 10 ปี เพื่อทำหน้าที่ กำกับ ตรวจสอบ การทำงานของ “บอร์ดประกันสังคม” โดยเฉพาะ “ด้านกองทุน-การเงิน” และการทุจริต-การขัดกันแห่งผลประโยชน์

ทั้งนี้ไม่ยุ่งเกี่ยวกับเนื้อหา หรือโครงสร้างที่มาของ “บอร์ดประกันสังคม” หรือ กองทุนฯ

ซึ่งต่างจากร่างแก้ไขของ “พรรคประชาชน” ฉบับของ “รักชนก-สหัสวัต” ที่เสนอให้ปฏิรูป สปส. โดยแยก “กองทุนประกันสังคม” ออกจาก สำนักงาน สปส. พร้อมกำหนดให้เป็น “นิติบุคคล” ที่มีรายได้นอกจาก เงินสมทบ ลูกจ้าง-นายจ้าง แล้ว ยังกำหนดให้ “รัฐบาล” จัดสรรเงินให้ตามความจำเป็นและวัตถุประสงค์ของกองทุน

ขณะที่โครงสร้างบอร์ดกองทุนฯ ลดจำนวนจาก 21 คน เหลือ 13 คน จาก 3 ฝ่าย คือ ผู้แทนฝ่ายรัฐบาล ที่รัฐบาลแต่งตั้ง ฝ่ายนายจ้างและผู้ประกันตน ที่มาจากการเลือกตั้ง ส่วนสัดส่วนกรรมการให้ยึดสัดส่วนที่สอดคล้องกับอัตราการจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนแต่ละฝ่าย

พร้อมทั้งขยายเวลาอยู่ในตำแหน่ง ส่วนของ “บอร์ดฝ่ายนายจ้างและลูกจ้าง" เป็น 4 ปี จากเดิมกำหนดให้อยู่ในตำแหน่งได้ 2 ปี ทว่าได้เพิ่มบทจำกัดวาระบอร์ดให้ดำรงตำแหน่งห้ามเกิน 2 วาระติดต่อกัน

ส่วนการทำงานของ “บอร์ดกองทุนฯ” เพื่อให้คล่องตัว “รักชนก” เสนอให้ตั้ง อนุกรรมการ 6 คณะ อาทิ อนุการแพทย์ อนุการลงทุน อนุบริหารความเสี่ยง อนุตรวจสอบ อนุธรรมาภิบาล อนุอุทธรณ์ เพื่อพิจารณาในเรื่องที่เกี่ยวข้อง

ไฮไลต์ของร่างแก้ไขฉบับ “พรรคประชาชน” กำหนดให้มี บอร์ด-อนุกรรมการ ถูกถอดถอนออกจากตำแหน่ง ผ่านกลไกเข้าชื่อของ “นายจ้าง-ลูกจ้าง” แต่ขีดเส้นให้ถอดถอนได้เฉพาะกรรมการฯ ฝ่ายที่ตนเองเลือก

สำหรับฉบับ “พรรคเพื่อไทย” นอกจากแก้เนื้อหาให้ทันสมัยครอบคลุม แพลตฟอร์มดิจิทัล ฟรีแลนซ์ ยังให้ความสำคัญต่อสิทธิของ “ผู้ประกัน-นายจ้าง” ที่มีสิทธิเลือก บอร์ดฝ่ายของตนเอง

ผ่าตัดกฎหมาย‘ประกันสังคม’  ชี้ชะตา ‘บอร์ด’ โมเดล ส้ม-น้ำเงิน

ขณะที่กรรมการที่ตั้งจากรัฐบาล ได้ตัด ผู้แทนกระทรวงมหาดไทย ออก และเติม เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) นอกจากนั้น ได้เพิ่มกลไกกำกับ-ตรวจสอบการใช้เงิน

โดยให้มี “กรรมการจัดการกองทุน” มาจากการแต่งตั้งของ บอร์ดที่เลือกมาจากผู้ทรงคุณวุฒิด้านต่างๆ 13 คน เพื่อกำกับการใช้เงินกองทุน โดยมีคีย์เวิร์ดสำคัญ เพื่อเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล-ไม่ถูกแทรกแซง และยังเพิ่มให้มี “กรรมการตรวจสอบ” เพื่อกำกับการบริหารจัดการและใช้จ่ายเงินกองทุนให้โปร่งใส มีธรรมาภิบาล

การพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม ทั้ง 4 ฉบับ จะเป็นบทพิสูจน์สำคัญของสภาฯ ชุดปัจจุบันว่าการปฏิรูปกองทุนมูลค่าหลายล้านล้านบาทจะเดินหน้าไปในทิศทางใด ระหว่างการ “อุดช่องโหว่” ภายใต้โครงสร้างการเมืองเดิม กับการ “ผ่าตัดใหญ่” เพื่อคืนประโยชน์สูงสุดให้ผู้ประกันตนกว่า 24 ล้านคน