"ฮันวา โอเชียน" ได้รับคัดเลือก ให้เป็นบริษัทต่อเรือฟริเกต แต่คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน สั่งให้ยกเลิก ท่ามกลางคำถามมากมายที่สังคมมีต่อ"กองทัพเรือ"
KEY POINTS
- คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน มีคำสั่งให้กองทัพเรือยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้างเรือฟริเกต และดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างใหม่ให้ถูกต้องตามขั้นตอนและระเบียบ
- ผบ.ทร.แบ่งรับแบ่งสู้ แต่เตรียมแผน ทีมงานรับมือล่วงหน้าแล้ว คาดการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างใหม่เสร็จภายใน 6 เดือน
- คำสั่งดังกล่าวจึงกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของโครงการเรือฟริเกตมูลค่า 17,000 ล้านบาท กลับต้องยุติกระบวนการคัดเลือกและเริ่มต้นนับหนึ่งกันใหม่
หากย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 18 ก.ย. 2569 กองทัพเรือได้แถลงความคืบหน้าโครงการจัดหาเรือฟริเกตสมรรถนะสูง วงเงินงบประมาณ 17,000 ล้านบาท โดยมี พล.ร.อ.ไพโรจน์ เฟื่องจันทร์ ผู้บัญชาการทหารเรือ (ผบ.ทร.) ในขณะนั้น เป็นผู้ชี้แจงรายละเอียด พร้อมประกาศผลการคัดเลือกบริษัท ฮันวา โอเชียน (Hanwha Ocean) จากประเทศเกาหลีใต้ ให้เป็นผู้ได้รับการคัดเลือกในโครงการดังกล่าว วงเงินมูลค่า 16,730 ล้านบาท
อย่างไรก็ตาม ผลการคัดเลือกกลับสร้างข้อกังขาเรื่องความโปร่งใสและข้อครหาเกี่ยวกับการล็อกสเปก เนื่องจากมีเพียงบริษัทฮันวา โอเชียน รายเดียวที่ผ่านคุณสมบัติ ขณะที่บริษัทอื่นไม่ผ่านเกณฑ์การพิจารณา แม้ พล.ร.อ.ไพโรจน์ จะยืนยันในวันนั้นว่า กระบวนการทั้งหมดเป็นไปด้วยความโปร่งใสและถูกต้องตามขั้นตอนของพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ
พล.ร.อ.ไพโรจน์ ระบุว่า โครงการนี้มีความสำคัญต่อความมั่นคงของชาติ เนื่องจากใช้งบประมาณแผ่นดินจำนวนมาก ซึ่งมาจากภาษีของประชาชน และอยู่ในความสนใจของสังคม การเกิดคำถามและข้อกังวลในหลายประเด็นจึงเป็นเรื่องที่กองทัพเรือต้องชี้แจงด้วยข้อเท็จจริง เพื่อไม่ให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนหรือความสับสนต่อกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง
พร้อมย้ำว่า กองทัพเรือกำหนดคุณลักษณะเฉพาะของเรือฟริเกตไว้อย่างเข้มข้น สูงกว่ามาตรฐานทั่วไป เพื่อให้มั่นใจว่าบริษัทที่ได้รับการคัดเลือกจะสามารถสร้างเรือที่มีสมรรถนะสูงด้านการรบ และมีความปลอดภัยเพียงพอสำหรับกำลังพลผู้ปฏิบัติหน้าที่
นอกจากนี้ ยังได้กำชับคณะกรรมการและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องให้ยึดหลักสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ ความถูกต้องตามกฎหมายและระเบียบราชการ ความโปร่งใสตรวจสอบได้ในทุกขั้นตอน ความเป็นธรรมและเท่าเทียมแก่ผู้ยื่นข้อเสนอทุกราย ความคุ้มค่าตลอดอายุการใช้งาน
และการสร้างผลประโยชน์สูงสุดให้ประเทศ ทั้งด้านการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการส่งเสริมอุตสาหกรรมภายในประเทศ โดยมีผู้สังเกตการณ์ภายใต้ข้อตกลงคุณธรรมจากองค์กรต่อต้านคอร์รัปชันร่วมติดตามกระบวนการตั้งแต่ต้นจนจบ
สำหรับข้อกล่าวหาเรื่องการกีดกันหรือกำหนดคุณสมบัติเพื่อล็อกสเปก พล.ร.อ.ไพโรจน์ ชี้แจงว่า ทุกบริษัทได้รับเงื่อนไขและกติกาเดียวกันตั้งแต่เริ่มต้น พร้อมเปิดโอกาสให้สอบถามรายละเอียดจนเกิดความเข้าใจตรงกัน ส่วนกรณีบริษัทใดไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขสำคัญที่กำหนดไว้ กองทัพเรือย่อมไม่สามารถเปิดโอกาสให้ยื่นเอกสารเพิ่มเติมหรือแก้ไขข้อเสนอภายหลังการเปิดซองได้ เพราะจะกระทบต่อความเป็นธรรมและสิทธิของบริษัทอื่นที่จัดเตรียมเอกสารมาอย่างถูกต้องครบถ้วน
ผบ.ทร.ในขณะนั้นยืนยันด้วยว่า การตัดสินใจของคณะกรรมการตั้งอยู่บนข้อมูล ข้อเท็จจริง และหลักฐานเชิงประจักษ์ ปราศจากการแทรกแซงใดๆ โดยทุกคนปฏิบัติหน้าที่ด้วยเกียรติและความรับผิดชอบต่อกฎหมายและประเทศชาติ
ทว่า สิ่งที่น่าสังเกตคือ ภายหลังการแถลงข่าวดังกล่าว พล.ร.อ.ไพโรจน์ กลับไม่ได้ลงนามในสัญญาจัดซื้อจัดจ้างเรือฟริเกต ก่อนจะเกษียณอายุราชการเมื่อวันที่ 30 ก.ย. 2569 โดยมีข้อพิจารณาหลายแนวทาง
ด้านหนึ่งอาจเป็นการเปิดทางให้ผู้บัญชาการทหารเรือคนใหม่ คือ พล.ร.อ.นเรศ วงศ์ตระกูล เข้ามารับผิดชอบโครงการต่อ ขณะที่อีกด้านหนึ่งอาจเป็นการรอผลการพิจารณาอุทธรณ์ของบริษัทที่ไม่ผ่านการคัดเลือก
มีรายงานว่า ก่อนเกษียณอายุราชการ พล.ร.อ.ไพโรจน์ ได้หารือกับ พล.ร.อ.นเรศ ถึงแนวทางเดินหน้าโครงการดังกล่าว โดยกำชับให้ดำเนินการทุกอย่างตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง พร้อมยืนยันว่าไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับตนเอง เนื่องจากไม่มีประเด็นนอกเหนือจากกระบวนการปกติแต่อย่างใด
กระทั่งล่าสุด คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน ได้พิจารณาคำอุทธรณ์ของบริษัททั้ง 5 ราย พร้อมตรวจสอบข้อเท็จจริงและกระบวนการดำเนินงานของคณะกรรมการจ้างโดยวิธีคัดเลือกแล้ว มีข้อวินิจฉัยว่า ข้อกล่าวอ้างของบริษัท 4 ราย ได้แก่ Singapore Technologies Engineering Ltd. บริษัท TAIS Gemi Insaat ve Teknoloji Anonim Sirketi บริษัท Askeri Fabrika ve Tersane Isletme Anonim Sirketi และ Hyundai Heavy Industries Co., Ltd. ไม่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะรับฟังได้
แต่สำหรับคำอุทธรณ์ของกิจการร่วมค้า Thai Frigate Building Consortium กลับพบว่ามีประเด็นสำคัญที่มีมูลรับฟังได้ และส่งผลกระทบต่อกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญ คณะกรรมการฯ จึงมีคำสั่งให้กองทัพเรือยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้างครั้งนี้ และดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างใหม่ให้ถูกต้องตามขั้นตอนและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ตามมาตรา 119 วรรคสอง แห่ง พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560
คำสั่งดังกล่าวจึงกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของโครงการเรือฟริเกตมูลค่า 17,000 ล้านบาท กลับต้องยุติกระบวนการคัดเลือกและเริ่มต้นนับหนึ่งกันใหม่
ด้าน พล.ร.อ.นเรศ ผู้บัญชาการทหารเรือคนปัจจุบัน ระบุว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างตรวจสอบข้อมูลเพื่อประกอบการพิจารณา โดยได้แจ้งให้ผู้เกี่ยวข้องรวบรวมรายละเอียดมาชี้แจงแล้ว เนื่องจากมีแนวทางและวิธีปฏิบัติกำหนดไว้อย่างชัดเจนว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร
พร้อมยอมรับว่า ยังไม่ได้เห็นหนังสืออย่างเป็นทางการ แต่จากข้อมูลเบื้องต้นเข้าใจว่าเป็นการแจ้งให้กองทัพเรือทบทวนกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง โดยขณะนี้ยังไม่ทราบรายละเอียดทั้งหมดว่ามีข้อเสนอแนะหรือประเด็นใดบ้าง
ขณะที่แหล่งข่าวจากกองทัพเรือระบุว่า พล.ร.อ.นเรศ ระแคะระคายมาตั้งแต่ก่อนเข้ารับตำแหน่ง ผบ.ทร.แล้วว่า โครงการจัดซื้อเรือฟริเกตอาจเผชิญปัญหา เพียงแต่ต้องรอผลวินิจฉัยจากคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ฯ ให้ชัดเจนเสียก่อน ไม่สามารถพูดอะไรล่วงหน้าไปก่อนได้
แต่ได้เตรียมทีมงานเพื่อรับมือและวางแนวทางดำเนินการในขั้นตอนต่อไป โดยยึดข้อกฎหมายเป็นหลัก คาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 6 เดือนในการจัดซื้อจัดจ้างรอบใหม่ พร้อมปรับปรุงรายละเอียดขอบเขตงานหรือ TOR ให้มีความเหมาะสม และมอบหมายให้ พล.ร.ท.เทพฤทธิ์ ลาภเหลือ เสนาธิการทหารเรือ (เสธ.ทร.) เป็นประธานกรรมการบริหารโครงการฯ
ทั้งนี้ แนวทางสำคัญคือการตรวจสอบข้อเท็จจริงของกระบวนการที่ผ่านมาให้ชัดเจนว่า มีการทุจริตต่อหน้าที่ เข้าข่ายความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 หรือมีพฤติการณ์บ่งชี้ถึงการทุจริตและฮั้วประมูลหรือไม่
หากผลการตรวจสอบไม่พบความผิดในลักษณะดังกล่าว ผู้เกี่ยวข้องก็สามารถดำเนินการตามกระบวนการปกติได้ โดยคณะกรรมการชุดเดิมไม่ถือว่ามีความผิดเพียงเพราะผลการอุทธรณ์นำไปสู่การยกเลิกโครงการ
ส่วนกรณีการลงนามของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งเป็นการลงนามรับทราบ มิใช่การลงนามในสัญญาจัดซื้อจัดจ้าง จึงต้องพิจารณาแยกจากขั้นตอนการทำสัญญาและความรับผิดชอบของคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาจากการเตรียมความพร้อมรับมือของ พล.ร.อ.นเรศ ซึ่งมีการวางทีมงานและกำหนดแนวทางดำเนินการไว้ล่วงหน้าแล้ว ย่อมสะท้อนให้เห็นว่า กองทัพเรือไม่ได้เพิ่งเริ่มตั้งหลักภายหลังได้รับคำวินิจฉัย แต่มีการประเมินสถานการณ์และเตรียมแผนรองรับไว้ก่อนหน้านี้
ประเด็นนี้จึงชวนให้ตั้งคำถามว่า การแถลงความคืบหน้าโครงการจัดหาเรือฟริเกตเมื่อวันที่ 18 ก.ย. 2569 เป็นเพียงการดำเนินการตามขั้นตอนให้เสร็จสิ้นกระบวนความ
ในขณะ พล.ร.อ.ไพโรจน์ และ พล.ร.อ.นเรศ อาจรับรู้ล่วงหน้าอยู่แล้วว่า ผลการคัดเลือกบริษัท ฮันวา โอเชียน (Hanwha Ocean) จากเกาหลีใต้ ให้เป็นผู้ต่อเรือฟริเกต อาจมีปัญหา
ยิ่งไปกว่านั้น กระแสข่าวเรื่องการล็อกสเปกบริษัทต่อเรือฟริเกตที่ปรากฏก่อนหน้านี้ มีมูลความจริงมากน้อยเพียงใด และเหตุใด พล.ร.อ.ไพโรจน์ จึงเลือกปล่อยให้กระบวนการเดินมาถึงจุดนี้ ก่อนส่งไม้ต่อให้ พล.ร.อ.นเรศ เข้ามาสะสางและดำเนินการให้ถูกต้องตามกฎหมาย
หรือแท้จริงแล้ว นี่อาจเป็นการส่งสัญญาณทางการเมืองภายในกองทัพเรือ ด้วยการทิ้งระเบิดลูกใหญ่ไปยังบุคคลบางกลุ่มที่อยู่เบื้องหลังการคัดเลือกบริษัทต่อเรือฟริเกต
งานนี้ใครมีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีผลประโยชน์แอบแฝงในโครงการจัดซื้อจัดจ้างเรือฟริเกตอาจมีหนาว เพราะเมื่อบริษัทเดิมที่ได้รับการคัดเลือกต้องถูกทบทวนหรือยกเลิก กระบวนการจัดหาอาจต้องเริ่มต้นใหม่ ท่ามกลางกระแสข่าว การทบทวนการจัดซื้อจัดจ้างเรือฟริเกตครั้งนี้จะดำเนินการทีเดียว 2 ลำ ไม่ใช่ แค่ลำเดียว





