ประเด็น “สินบนข้ามชาติ” ระหว่าง “โรลส์-รอยซ์” กับ “ปตท.สผ.” หรือบริษัท ปตท.สำรวจ และผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ PTTEP นั้น ในที่สุดก็ถึงบทสรุป รูดม่านปิดฉากลงไปแล้ว หลังจากคาราคาซังมานานกว่า 7 ปี โดยข้อมูลล่าสุดที่ “กรุงเทพธุรกิจ” ได้รับมาคือ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) มีการยกคำร้อง และ “ถอนฟ้อง” ผู้ถูกกล่าวหาไปแล้ว
สำหรับคดีสินบน “โรลส์-รอยซ์” กับ “ปตท.สผ.” นั้น เมื่อ 24 เม.ย. 2567 สำนักงาน ป.ป.ช.โดย “นิวัติไชย เกษมมงคล” เลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. (ขณะนั้น) แถลงผลของคดีว่า คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติชี้มูลความผิด กรณีมีเหตุอันควรสงสัยว่า นายจิตรพงษ์ กว้างสุขสถิตย์ กรรมการบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ "ปตท.สผ." ในฐานะประธานคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ กับพวก เอื้ออำนวยให้บริษัท โรลส์-รอยซ์ เอ็นเนอร์จี ซิสเต็ม ได้เป็นผู้มีสิทธิเข้าทำสัญญากับบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ในการจัดซื้ออุปกรณ์ Feed Gas Turbine Compressor สำหรับแท่นผลิตกลางโครงการอาทิตย์ (Project PTT Arthit)
คดีนี้สืบเนื่องจากกระทรวงยุติธรรมของสหรัฐอเมริกาได้สืบสวนสอบสวนกรณีการจ่ายเงินสินบนของบริษัท โรลส์-รอยซ์ (สหราชอาณาจักร) หรือ Rolls-Royce plc และบริษัทในเครือ ให้แก่เจ้าหน้าที่ของรัฐในหลายประเทศ และในการทำข้อตกลงชะลอการฟ้อง (Deferred Prosecution Agreement) ระหว่างสหรัฐอเมริกากับบริษัท โรลส์-รอยซ์ (สหราชอาณาจักร)
ปรากฏข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการดำเนินโครงการอาทิตย์ของบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ซึ่งบริษัท โรลส์-รอยซ์ เอ็นเนอร์จี ซิสเต็ม ได้จ้างตัวกลาง และค่าคอมมิชชั่นที่จ่ายให้ตัวกลางส่วนหนึ่ง ถูกนำไปใช้เป็นสินบนแก่เจ้าหน้าที่บริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) เพื่อให้ได้เป็นผู้มีสิทธิเข้าทำสัญญาโครงการดังกล่าว คณะกรรมการ ป.ป.ช. จึงยกเหตุควรสงสัยขึ้นดำเนินการไต่สวน โดยให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. ทั้งคณะเป็นองค์คณะไต่สวน
ข้อเท็จจริงจากการไต่สวนปรากฏว่า ระหว่างปี พ.ศ. 2547 - 2551 บริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ได้ดำเนินการก่อสร้างแท่นผลิตกลางโครงการอาทิตย์ ตั้งอยู่บริเวณอ่าวไทย นอกชายฝั่งจังหวัดสงขลา และมีการจัดหา Feed Gas Turbine Compressor (เครื่องอัดอากาศแบบขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์กังหันที่ใช้ก๊าซเป็นเชื้อเพลิง สำหรับใช้ในการป้อนก๊าซจากแหล่งที่มาเข้าสู่กระบวนการผลิต) จำนวน 2 เครื่อง วงเงินงบประมาณ 27,000,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1,000,000,000 บาท)
โดยคณะกรรมการบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) มีมติมอบหมายให้คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ ประกอบด้วย นายจิตรพงษ์ กว้างสุขสถิตย์ นายจุลสิงห์ วสันตสิงห์ และนายอนุชา สิหนาทกถากุล เป็นผู้มีอำนาจในการอนุมัติ
ซึ่งในการดำเนินการจัดหา นายเผ่าเผด็จ วรบุตร เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งรองผู้จัดการใหญ่สายงานพื้นที่นอกชายฝั่ง (TOA) ได้กระทำการเร่งรัดเพื่อให้มีการออกหนังสือเชิญบริษัทที่จะร่วมประมูลซึ่งรวมถึงบริษัท โรลส์-รอยซ์ เอ็นเนอร์จี ซิสเต็ม ก่อนที่คณะกรรมการจัดหาของบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ให้ความเห็นชอบ ประกอบกับในการพิจารณาอนุมัติการสั่งซื้อของคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ นายจิตรพงษ์ กว้างสุขสถิตย์ นายจุลสิงห์ วสันตสิงห์ และนายอนุชา สิหนาทกถากุล ในฐานะอนุกรรมการ ได้มีมติเห็นชอบในหลักการให้สั่งซื้อ โดยมีข้อคิดเห็น ให้จัดทำตัวเลขเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายเพื่อพิจารณาว่าผู้เข้าร่วมการประมูลรายใดเป็นผู้เสนอราคาดีที่สุดและ เป็นประโยชน์ต่อบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) สูงสุด เสนอให้ที่ประชุมพิจารณาอีกครั้ง
แต่นายมารุต มฤคทัต กรรมการผู้จัดการใหญ่และเลขานุการ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) กลับเร่งรัดรายงานต่อที่ประชุมคณะกรรมการบริษัทว่าคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจมีมติเป็นเอกฉันท์อนุมัติการสั่งซื้อ Feed Gas Turbine Compressor จากบริษัท โรลส์-รอยซ์ เอ็นเนอร์จี ซิสเต็ม ทั้งที่คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจมีมติเพียงเห็นชอบในหลักการให้สั่งซื้อ และยังไม่มีการดำเนินการตามข้อคิดเห็นของคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจทั้งที่เป็นประเด็นสาระสำคัญ
รวมทั้งนายจิตรพงษ์ กว้างสุขสถิตย์ นายจุลสิงห์ วสันตสิงห์ และนายอนุชา สิหนาทกถากุล ซึ่งเป็นคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจและอยู่ในที่ประชุมคณะกรรมการบริษัท ก็ไม่ได้โต้แย้งหรือชี้แจงรายละเอียดของมติคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจแต่อย่างใด พฤติการณ์จึงเป็นการมุ่งหมายมิให้มีการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม เพื่อเอื้ออำนวยให้บริษัท โรลส์-รอยซ์ เอ็นเนอร์จี ซิสเต็ม เป็นผู้มีสิทธิเข้าทำสัญญากับบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ในการสั่งซื้อ Feed Gas Turbine Compressor จำนวน 2 เครื่อง มูลค่าการจัดหารวม 24,663,303 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 900,000,000 บาท)
โดยนายเผ่าเผด็จ วรบุตร ได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากบริษัท โรลส์-รอยซ์ เอ็นเนอร์จี ซิสเต็ม ซึ่งจ่ายเงินค่าคอมมิชชั่นเข้าบัญชีเงินฝากธนาคารของบริษัทแควนตั้มเม็ค (ประเทศไทย) จำกัด ในประเทศสิงคโปร์ และโอนต่อไปยังบุคคลใกล้ชิดของนายเผ่าเผด็จ วรบุตร จำนวนรวม 300,543 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 10,000,000 บาท) อันเป็นการรับทรัพย์สินที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมาย สำหรับตนเองหรือผู้อื่น ก่อให้เกิดความเสียหายแก่บริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)
ต่อมาภายหลังคณะกรรมการ ป.ป.ช.ชี้มูลความผิด บุคคลผู้ถูกกล่าวหาทั้ง 4 ราย (ยกเว้นนายจุลสิงห์ วสันตสิงห์ ถูกจำหน่ายคดีเนื่องจากถึงแก่กรรม) คือ นายจิตรพงษ์ กว้างสุขสถิตย์ นายอนุชา สิหนาทกถากุล นายมารุต มฤคทัต และนายเผ่าเผด็จ วรบุตร ไปนั้น
มีการส่งสำนวนและความเห็นไปยังอัยการสูงสุด (อสส.) ทว่า อสส.เห็นว่าพยานหลักฐานยังมีข้อไม่สมบูรณ์ ทำให้ต้องตั้ง “คณะทำงานร่วมอัยการ-ป.ป.ช.” ขึ้นมาพิจารณาพยานหลักฐานใหม่
สุดท้ายผ่านไป 1 ปี อสส.เห็นว่า พยานหลักฐาน และเส้นทางการเงินที่เชื่อมผู้บริหารระดับสูงของ ปตท.สผ.ซึ่งถูกกล่าวหานั้น ไม่ชัดเจน ขณะเดียวกัน ปตท.สผ.ไม่ใช่รัฐวิสาหกิจ ป.ป.ช.จึงไม่มีอำนาจไต่สวน ผู้ถูกกล่าวหาไม่ใช่เจ้าหน้าที่ของรัฐ ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดพนักงานในองค์การของรัฐ 2502
ทำให้ช่วงเดือน เม.ย. 2568 ที่ผ่านมา คณะกรรมการ ป.ป.ช.จึงดำเนินการฟ้องคดีดังกล่าวเอง ต่อศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกลาง อย่างไรก็ดีมีรายงานหลังจากนั้นว่า กลุ่มผู้ถูกกล่าวหาได้ยื่นพยานหลักฐานใหม่ ร้องขอความเป็นธรรมเข้ามา ทำให้ที่ประชุมคณะกรรมการ ป.ป.ช. “กลับมติเดิม” โดยเห็นว่าควรยกคำร้องผู้ถูกกล่าวหาในคดีนี้ทั้งหมด
โดยเมื่อวันที่ 13 พ.ค. 2568 ที่ผ่านมา คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ยกคำร้องกล่าวหา อดีตผู้บริหาร ปตท.สผ. ในคดีสินบนโรลส์-รอยซ์ เนื่องจากเห็นว่า การดำเนินงานเป็นไปตามขั้นตอนทางธุรกิจและกฎระเบียบ ไม่พบการทุจริตหรือการเรียกรับสินบนแต่อย่างใด โดยมติดังกล่าวครอบคลุมสำนวน 2 สำนวนหลัก คือ โครงการติดตั้งเครื่องเพิ่มแรงดันก๊าซธรรมชาติในทะเล (PCS) และโครงการก่อสร้างโรงแยกก๊าซอีเทน (ESP) ซึ่งมีการตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างมาตั้งแต่ปี 2560
จากการตรวจสอบเชิงลึกขององค์คณะไต่สวน ป.ป.ช. พบว่า การจัดซื้อชุดเครื่องเพิ่มแรงดันก๊าซธรรมชาติในทะเล (PCS) และการจัดซื้อเครื่องจักรในโครงการโรงแยกก๊าซอีเทน (ESP) ด้วยวิธีพิเศษจาก Rolls-Royce Energy System Inc. นั้น ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการเอื้อประโยชน์โดยมิชอบ หรือเกิดความเสียหายแก่ ปตท.
คณะกรรมการ ป.ป.ช. เห็นว่า การดำเนินโครงการเป็นไปตามขั้นตอนทางธุรกิจและระเบียบภายในของรัฐวิสาหกิจ ไม่มีพฤติการณ์ที่ผู้ถูกกล่าวหากระทำการใดเพื่อให้ Rolls-Royce ได้เปรียบ หรือเรียกรับผลประโยชน์ตอบแทนใด ๆ สำหรับข้อกล่าวหาเรื่องการจ่ายค่าตอบแทน หรือ “คอมมิชชั่น” ผ่านบุคคลที่สาม องค์คณะได้ตรวจสอบข้อมูลทางการเงินทั้งในและต่างประเทศแล้ว แต่ ไม่พบหลักฐานยืนยันการรับสินบนโดยตรงของผู้ถูกกล่าวหาทั้งหมด
นอกจากนี้ องค์คณะไต่สวนยังได้ขยายผลตรวจสอบโครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 6 (GSP-6) ซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องจาก ESP และไม่ปรากฏพฤติการณ์ทุจริตเช่นกัน จึงมีมติให้ข้อกล่าวหาตกไป รวมทั้งก่อนหน้านี้ ในปี 2566 คณะกรรมการ ป.ป.ช. ได้มีมติ “ไม่รับไว้ไต่สวน” สำหรับ โครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 5 (GSP-5) และโครงการเพิ่มความดันก๊าซธรรมชาติบนบก (OCS3) เนื่องจากไม่พบมูลเหตุเพียงพอ
ส่งผลให้คดีในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ ปตท. ครอบคลุมโครงการหลักทั้ง 5 โครงการ คือ GSP-5, OCS3, PCS, ESP และ GSP-6 มีข้อยุติครบถ้วน
ต่อมาเมื่อปลายเดือน พ.ค. 2568 ที่ประชุมคณะกรรมการ ป.ป.ช. ชุดใหญ่ มีมติเป็นเอกฉันท์รับรองให้ข้อกล่าวหาตกไปทั้งหมด เนื่องจากไม่ปรากฏพฤติการณ์การทุจริตต่อหน้าที่ หรือการเอื้อประโยชน์แก่เอกชน และไม่พบการเรียกรับสินบนจากบริษัท Rolls-Royce Energy System Inc.
สอดคล้องกับข้อมูลจาก นายมารุต มฤคทัต อดีตกรรมการผู้จัดการใหญ่และเลขานุการ ปตท.สผ. ที่ส่งเอกสารมา 2 ฉบับถึง “กรุงเทพธุรกิจ” ชี้แจงข้อเท็จจริงกรณีข้างต้น โดยมีการอ้างถึงการประชุมคณะกรรมการ ป.ป.ช. ครั้งที่ 38/2568 เมื่อวันที่ 10 เม.ย. 2568 ว่า คณะกรรมการ ป.ป.ช.มีมติให้ยุติการดำเนินคดีกับตนแล้ว
โดยคณะกรรมการ ป.ป.ช.ได้พิจารณาข้อเท็จจริงจากหนังสือขอความเป็นธรรมแล้ว จึงมีมติให้ยุติการดำเนินคดีนี้ หลังจากนั้น สำนักงาน ป.ป.ช.ได้แจ้งให้ยกเลิกการไปรายงานตัวต่อ ป.ป.ช.ที่ศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกลาง ในวันที่ 18 เม.ย. 2568 ที่ผ่านมา
อย่างไรก็ดีในปัจจุบัน ยังไม่มีการชี้แจงอย่างเป็นทางการจากสำนักงาน ป.ป.ช.ว่า ใช้เหตุผลอะไรในการยุติการดำเนินคดี “สินบนข้ามชาติ” คดีดังกล่าว