'พระปกเกล้า' ชี้ ความสำคัญเลือกตั้ง อบต. พัฒนาท้องถิ่น-ปชช.

วิทยาลัยการปกครองท้องถิ่น สถาบันพระปกเกล้า โดย พงศ์ปรีดา ลิ้มวัฒนะกุลได้เผยแพร่ บทความ เรื่อง จำนวน อบต. กับความหมายต่อการปกครองท้องถิ่นไทย โดยระบุว่า ข้อมูล ธ.ค. 2568 โดยศูนย์ข้อมูลการเลือกตั้งท้องถิ่นแห่งชาติ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ในประเทศไทยมีจำนวนทั้งสิ้น 4,993 แห่ง คิดเป็น 63.67% มากที่สุดในบรรดาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทุกประเภทของไทย

แต่ช่วงเวลาที่ผ่านจำนวน อบต. มีแนวโน้มลดลงเรื่อย ๆ เนื่องจากการควบรวม อบต. ในพื้นที่ใกล้เคียงกันเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน และการถูกยกฐานะไปเป็นเทศบาลตำบลตามความเจริญเติบโตและการขยายตัวของประชากรในพื้นที่

ส่วนในระดับจังหวัดนั้น จังหวัดที่มี อบต. มากที่สุด 5 อันดับแรก ได้แก่ นครราชสีมา 231 แห่ง ศรีสะเกษ 171 แห่ง อุบลราชธานี 171 แห่ง สุรินทร์ 139 แห่ง และบุรีรัมย์ 134 แห่ง

ส่วนจังหวัดที่มี อบต. น้อยที่สุด 5 อันดับแรก ได้แก่ ภูเก็ต 6 แห่ง นนทบุรี 10 แห่ง ระนอง 16 แห่ง ลำพูน 16 แห่ง และชัยนาท 18 แห่ง 

จากสถิติแสดงให้เห็นว่า อบต. ส่วนใหญ่อยู่จังหวัดที่มีขนาดใหญ่และมีพื้นที่ชนบทเป็นส่วนมาก โดยตัวเลขดังกล่าวมีความหมายต่อการกระจายอำนาจทรัพยากร และการบริหารงานในเชิงปริมาณ ที่ลงลึกถึงระดับตำบลและหมู่บ้าน เพื่อสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่อย่างรวดเร็วและเหมาะสม อย่างไรก็ตาม ในเชิงคุณภาพ อาจจะยังประสบปัญหาและอุปสรรคระดับโครงสร้างที่ยังต้องผลักดันให้เกิดการพัฒนากันต่อ

ขณะที่ด้านการจัดการภารกิจของรัฐ  อบต. ถือเป็นองค์กรที่รับภารกิจของรัฐมาดำเนินการในพื้นที่ขนาดเล็กและเฉพาะเจาะจง โดยสามารถปรับเปลี่ยนการดำเนินการให้เข้ากับบริบทในแต่ละพื้นที่ได้ ซึ่งการมี อบต. จำนวนมาก ยิ่งกระจายช่องทางการเข้าถึงบริการ และการจัดการปัญหาที่จำเพาะในพื้นที่ระดับเล็กได้อย่างครอบคลุม รวดเร็ว และตรงประเด็น

ส่วนด้านการมีส่วนร่วมของประชาชนระดับฐานราก  การมี อบต. จำนวนมาก อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยส่งเสริมประชาชนในพื้นที่ขนาดเล็กเข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองระดับฐานรากได้อย่างกว้างขวางมากยิ่งขึ้น ผ่านช่องทางและกลไกต่าง ๆ ทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ ซึ่งหนึ่งในนั้นก็คือการเลือกตั้งสมาชิกสภาและนายก 

ส่วนด้านการพัฒนาท้องถิ่นและการสร้างความเป็นพลเมือง หมายถึงการมีตำแหน่งนายก ผู้บริหาร และสมาชิกสภาที่ประชาชนในท้องถิ่นสามารถเข้าไปดำรงตำแหน่งและแสดงศักยภาพการพัฒนาท้องถิ่นของตนเองได้มากขึ้นด้วย ส่งผลให้ความเป็นพลเมืองและวัฒนธรรมประชาธิปไตยในระดับท้องถิ่นเข้มแข็งตามกันไป

"จากจำนวนดังกล่าว ทำให้การเลือกตั้ง อบต. วันที่ 11 ม.ค. 2569 เป็นการเลือกตั้งท้องถิ่นครั้งใหญ่ ที่มีความหมายมากกว่าแค่การเลือกตั้ง แต่เป็นการทำให้หลักการกระจายอำนาจ การมีส่วนร่วมของประชาชน ความเป็นพลเมือง และหลักการประชาธิปไตยหยั่งรากลึกในสังคมการเมืองไทย"