จากทัวร์ถึงโรงงาน คำเตือนจีนกระทบธุรกิจการค้าไทย-อาเซียนอย่างไร?

ลองนึกถึงโรงงานเฟอร์นิเจอร์ที่เตรียมส่งสินค้าและจองรถไว้แล้ว ผู้ซื้อขอเลื่อนตรวจหนึ่งสัปดาห์ ถ้าสัญญากำหนดให้ตรวจผ่านก่อนส่งและจ่ายเงิน 30 วันหลังส่ง

การส่งช้าเจ็ดวันก็ขยับวันครบกำหนดชำระไปเจ็ดวัน ขณะที่วันจ่ายค่าแรงกับค่าวัตถุดิบยังอยู่ที่เดิม ใบสั่งซื้อไม่หาย แต่โรงงานต้องหาเงินมาหมุนเพิ่ม

นี่คือคำถามที่ต่อจากความไว้ใจระหว่างสนามบินกับโรงแรม เมื่อปลายทางเป็นโรงงาน ความลังเลที่จะขึ้นเครื่องเดินทางมาถึงบัญชีผู้ส่งออกแล้วหรือยัง และถ้ามาถึง ใครเป็นคนรับต้นทุนระหว่างรอ

คำเตือน … พาดพิงธุรกิจและการลงทุนอย่างไร? 

สถานทูตจีนประจำประเทศไทยระบุเมื่อ 16 ตุลาคม 2569 ว่า มิจฉาชีพใช้คำชวนดูงานธุรกิจ ร่วมลงทุน และเข้าร่วมโครงการเป็นฉากบังหน้า นอกเหนือจากการล่อลวงด้วยงานรายได้สูง

จึงแนะให้ตรวจว่าโครงการและคู่ค้ามีอยู่จริง ตรวจเส้นทางเงิน ระวังการเปลี่ยนรถหรือจุดหมายกะทันหัน และเลี่ยงการเดินทางที่ไม่จำเป็นไปพื้นที่เสี่ยงรวมถึงชายแดนไทย–เมียนมา

ข้อความนี้เป็นคำเตือนด้านความปลอดภัยสำหรับพลเมืองจีนที่เดินทางมาไทย ไม่มีคำสั่งระงับการค้าหรือการลงทุน

สิ่งที่เปลี่ยนแล้วคือกำหนดงานแสดงสินค้าหนึ่งงาน วันที่ 26 ตุลาคม ผู้จัด Thailand Fasteners & Hardware Tools Exhibition แจ้งเลื่อนงานที่เดิมกำหนด 3–4 ธันวาคม ณ อิมแพ็ค โดยอ้างถึงคำเตือนประกอบการประเมินความเสี่ยง

ผู้จัดระบุว่าจะเก็บพื้นที่ของผู้แสดงสินค้าที่จองแล้วไว้  ประกาศยังไม่ระบุวันใหม่หรือจำนวนผู้ซื้อที่เปลี่ยนแผน

งาน CFCF Asia Pacific ด้านการสื่อสารผ่านใยแก้วนำแสง จัดขึ้นจริงในกรุงเทพฯ วันที่ 5–6 พฤศจิกายน รายงานจากงานยืนยันว่ามีบริษัทจีนออกบูธ กำหนดการเบื้องต้นก่อนคำเตือนวางแผนเยี่ยมโรงงานสี่แห่ง แต่รายงานที่ตรวจได้ไม่ยืนยันว่าเยี่ยมจริงกี่แห่ง

ส่วนคณะหอการค้าจีนด้านเครื่องจักรและอิเล็กทรอนิกส์ (CCCME) ลงพื้นที่นิคมอมตะซิตี้ ชลบุรี วันที่ 1 พฤศจิกายน เป็นหลักฐานว่าการเยือนเชิงอุตสาหกรรมยังเกิดขึ้น

ข้อมูลสาธารณะถึง 10 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่พอจะบอกว่า ผู้ซื้อจีนเลื่อนหรือยกเลิกการตรวจโรงงานและตรวจสินค้ามากขึ้นเพราะคำเตือน หรือย้ายคำสั่งซื้อจากไทยไปประเทศอื่น

รายชื่อบริษัทที่ออกบูธกับจำนวนผู้ซื้อที่มาตรวจจริงเป็นข้อมูลคนละชุด เช่นเดียวกับยอดยกเลิกทัวร์ที่ไม่ควรนำมาแทนยอดยกเลิกนัดของฝ่ายจัดซื้อ

ด้านการลงทุน บีโอไอร่วมเวทีจีน (ยูนนาน) –ไทยในกรุงเทพฯ วันที่ 27 ตุลาคม ขณะที่ WHA รายงานวันที่ 2 พฤศจิกายนถึงพิธีเริ่มก่อสร้างโรงงานเครื่องซักผ้าของไฮเออร์ที่ระยอง

การหารือและการขยายฐานรายเดิมยังเกิดขึ้น แต่หลักฐานยังไม่พอจะชี้ว่าคำเตือนทำให้โครงการใหม่ชะลอหรือย้ายฐาน ต้องติดตามแยกจากนัดสำรวจทำเล คำขอส่งเสริม การเลือกที่ตั้ง และเงินที่ลงจริง

เทียบความพร้อมทางการค้าของอาเซียน

ปี 2025 การค้าสินค้าสองทางจีน–อาเซียนมีมูลค่า 9.13 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ และเงินลงทุนโดยตรงจากจีนไหลเข้าอาเซียน 2.62 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามสถิติเบื้องต้นของอาเซียน

ตัวเลขนี้บอกขนาดความสัมพันธ์ก่อนคำเตือน ส่วนข้อมูลของสหประชาชาติช่วยเทียบว่าแต่ละประเทศนำมาตรการอำนวยความสะดวกทางการค้ามาใช้เพียงใด

คะแนนวัดการนำมาตรการมาใช้ด้วยเกณฑ์เดียวกันทั้งสี่ประเทศ ไม่ใช่สัดส่วนธุรกรรมออนไลน์ หรือคะแนนความปลอดภัยในการเดินทาง

ไทยกับมาเลเซียได้คะแนนการค้าไร้กระดาษข้ามแดนเท่ากัน แต่ไทยได้คะแนนด้านการประสานงานต่ำกว่า ส่วนผลต่อธุรกิจข้ามแดนต้องตามจากดีลจริง ผู้ซื้ออาจย้ายเพียงจุดนัด ขณะที่การย้ายคำสั่งซื้อต้องหาโรงงานที่ผ่านเกณฑ์และส่งของได้ทัน

อีกกรณีคือโรงงานประกอบในอาเซียนอาจต้องขยับแผนผลิตถ้าชิ้นส่วนจากไทยส่งช้า แม้ผู้ซื้อยังใช้ผู้ขายรายเดิม

กติกาสากล … ช่วยให้นัดธุรกิจเดินหน้าต่อได้อย่างไร?

จีนและทั้งสี่ประเทศในตารางเข้าร่วมโครงการบัตรเดินทางนักธุรกิจเอเปค (ABTC) บัตรอำนวยความสะดวกเมื่อปลายทางอนุมัติผู้ถือบัตรล่วงหน้า ผู้เดินทางยังต้องตรวจสอบตัวตนผู้เชิญและคนที่มารับแยกต่างหาก 

ในฝั่งสินค้า ข้อ 6.8 ของ RCEP วางหลักให้รัฐภาคียอมรับผลประเมินความสอดคล้องจากภาคีอื่นเท่าที่ทำได้ เมื่อกระบวนการให้ความมั่นใจเทียบเท่า [9]

สำหรับการตรวจตามสัญญาซื้อขาย คู่ค้าต้องตกลงกันเองว่าจะรับผลจากผู้ตรวจอิสระหรือไม่ โดยใช้ ISO/IEC 17020 เป็นหลักอ้างอิงเรื่องความสามารถและความเป็นกลาง ตรวจขอบข่ายการรับรองให้ตรงกับงาน และปฏิบัติตามข้อกำหนดของสินค้า

จากยอดคนเดินทาง … สู่จำนวนวันรอเงิน

ไทยควรชวนหอการค้าจีนและคู่ค้าอาเซียนทดลองใช้ “ใบนัดธุรกิจที่ตรวจสอบได้”  เริ่มกับงานแสดงสินค้าและนิคมที่สมัครใจ ใบยืนยันสองภาษาระบุผู้รับผิดชอบ สถานที่ และวิธียืนยันเมื่อเปลี่ยนรถหรือจุดนัด ผู้ซื้อตรวจกลับได้จากเบอร์บริษัทหรือสมาคมที่ค้นหาเอง

สำหรับงานตรวจสินค้า ให้ตกลงล่วงหน้าว่าถ้าเดินทางไม่ได้จะใช้ผู้ตรวจรายใดและใครออกค่าตรวจเพิ่ม โรงงานรายเล็กจะได้รู้ต้นทุนก่อนรับงาน

กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ทีเส็บ และสมาคมธุรกิจควรทดลองเก็บข้อมูล 90 วัน เริ่มจากนัดที่ยืนยันแล้ว แยกว่ามาตามแผน เลื่อน เปลี่ยนวิธี หรือยกเลิก

ถามเหตุผลจากฝ่ายซื้อโดยสมัครใจ และแยกผู้เดินทางจากจีนออกจากตัวแทนในไทย จากนั้นตามถึงใบสั่งซื้อ วันส่ง และวันรับเงินจริง ส่วนบีโอไอควรติดตามนัดสำรวจทำเลแยกตามขั้นที่โครงการเดินหน้าไปถึง

เผยแพร่เฉพาะผลรวมและเทียบกับช่วงก่อนหน้าที่มีวันหยุดกับปฏิทินงานใกล้เคียงกัน สำหรับดีลที่มีใบสั่งซื้อแล้ว ให้รายงานจำนวนวันที่รับเงินช้ากว่ากำหนด ค่าตรวจซ้ำ และจำนวนดีลที่ยังรอชำระ หากนัดเปลี่ยนแต่ยังส่งและรับเงินตามกำหนด

ข้อมูลก็ช่วยจำกัดขอบเขตผลกระทบได้ หากยอดขายเท่าเดิมแต่วันรับเงินยืดออก เราจะเห็นว่าผู้ขายต้องสำรองเงินเพิ่มตรงไหน นั่นคือจุดที่ ความน่าเชื่อถือของประเทศอาจกลายเป็นต้นทุนการขายที่วัดได้

ถ้าจำนวนคนจีนที่เดินทางเข้าไทยฟื้น แต่โรงงานรายเล็กยังต้องขอวงเงินเพิ่มเพราะรับเงินช้า เราจะเรียกว่าความเชื่อมั่นกลับมาแล้วได้หรือ?

ถ้าการตรวจซ้ำช่วยให้ทั้งผู้ซื้อและผู้ขายปิดดีลได้ ใครควรออกค่าใช้จ่าย และทำไมต้องรอให้นัดสะดุดแล้วค่อยต่อรอง?

แหล่งข้อมูลประกอบการอ้างอิง

1. สถานทูตจีนประจำประเทศไทย, ประกาศความปลอดภัย 16 ต.ค 2569
2. คณะผู้จัด Thailand Fasteners & Hardware Tools Exhibition, 26 ต.ค 2569
3. CFCF Asia Pacific 2026, 13 ต.ค. 2569 ระบุแผนเยี่ยมโรงงานสี่แห่ง, รายงาน 6 พ.ย 2569 ยืนยันการจัดงานและการเข้าร่วมแสดงสินค้าของบริษัทจีน
4. CCCME และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย, การเยือนไทย 1–3 พ.ย 2569
5. บีโอไอและ WHA, กิจกรรมการลงทุนและโครงการรายเดิม, เวทีจีน (ยูนนาน) –ไทย, 27 ต.ค 2569 
6. แถลงการณ์ร่วม AEM–MOFCOM ครั้งที่ 25, 21 ก.ย 2569
7. UN Global Survey on Digital and Sustainable Trade Facilitation 2025
8. APEC Business Travel Card
9. RCEP, บทที่ 6 ข้อ 6.8 วรรค 3 และ 5 ตัวบทว่าด้วยการประเมินความสอดคล้องของสินค้า เงื่อนไขการยอมรับผลข้ามประเทศ และกลไก
10. ISO/IEC 17020:2026, มาตรฐานสำหรับหน่วยตรวจ ฉบับปี 2026 กำหนดข้อกำหนดด้านความสามารถ ความเป็นกลาง และความสม่ำเสมอของหน่วยตรวจ