ในระบบสาธารณสุขไทยปัจจุบัน ปัญหาความแออัดในโรงพยาบาลไม่ได้มาจากเพียงปริมาณผู้ป่วยตามฤดูกาลโรคเท่านั้น แต่ทว่าสังคมไทยกำลังเผชิญกับ “วิกฤติเชิงโครงสร้าง”
ที่สร้างความหนักใจและภาระอันหนักอึ้งให้กับบุคลากรทางการแพทย์อย่างต่อเนื่อง นั่นคือปัญหา “ญาติทอดทิ้งผู้สูงอายุไว้ที่โรงพยาบาล”
สะท้อนผ่านเสียงบุคลากรด่านหน้าอย่าง แพทย์เจ้าของบัญชีติ๊กต็อก หมอพจน์รักหนอน (justcallme_poj_) ที่ได้ออกมาโพสต์คลิปวิดีโอแชร์ประสบการณ์ตรงอันน่ากังวลใจ
วอนขอความร่วมมือจากบรรดาญาติให้หยุดพฤติกรรมนำพ่อแม่หรือผู้สูงอายุมาปล่อยทิ้งไว้โดยไม่มีใครมาเหลียวแล หลังพบเคสลักษณะดังกล่าวเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดปี 2569
กลุ่มผู้สูงอายุที่ถูกทอดทิ้งเหล่านี้มีสภาพร่างกายและอาการที่หลากหลาย ตั้งแต่กลุ่มผู้ป่วยติดเตียงที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ผู้ป่วยที่มีอาการหลงลืม ไปจนถึงกลุ่มที่น่าสะเทือนใจและน่าเห็นใจอย่างยิ่งคือ ผู้ป่วยที่ยังมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ พูดคุยรู้เรื่องทุกประการ แต่กลับต้องนอนเหงาอยู่เพียงลำพังบนเตียงคนไข้
สิ่งที่แพทย์กังวลสูงสุดไม่ใช่เรื่องภาระงาน หากแต่เป็น ความปลอดภัยของตัวผู้สูงอายุเอง เนื่องจากโรงพยาบาลเป็นแหล่งรวมเชื้อโรคนานาชนิด
การนอนพักค้างคืนเป็นเวลานานเกินความจำเป็นทางการแพทย์ ยิ่งเปิดช่องให้ร่างกายรับเชื้อโรคได้ง่าย ผลลัพธ์ที่พบบ่อยและอันตรายที่สุดคือ “ภาวะปอดติดเชื้อ” ทำให้คนไข้ต้องทนทุกข์ทรมานจากอาการหอบเหนื่อยรุนแรง และอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้
เหตุการณ์ผู้ป่วยถูกทิ้งสร้างความลำบากใจอย่างหนักให้แก่แพทย์และพยาบาล ด้วยจรรยาบรรณวิชาชีพ ทำให้ไม่สามารถปฏิเสธการดูแลได้ เจ้าหน้าที่จึงต้องจำใจแบกรับภาระต่อไป ส่งผลให้เกิดปัญหาลูกโซ่คือ “เตียงเต็ม” ขาดแคลนพื้นที่รองรับผู้ป่วยฉุกเฉินและผู้ป่วยวิกฤติรายอื่นที่จำเป็นต้องใช้เตียง
วิกฤติซ้อนวิกฤติ: เมื่อประเทศไทยเข้าสู่ “สังคมสูงอายุสมบูรณ์” และภัยเงียบ “โรคเบาหวาน”
สถานการณ์ดังกล่าวสอดคล้องกับโครงสร้างประชากรไทยในปัจจุบัน ข้อมูลจากกรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ระบุว่า ประเทศไทยมีประชากรผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) สูงถึง 14,491,554 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 22.40 ของประชากรทั้งประเทศ
ในจำนวนนี้มีกลุ่มเปราะบางอายุ 80 ปีขึ้นไปมากถึง 1.97 ล้านคน ซึ่งโดยเฉลี่ยแล้วช่วงบั้นปลายชีวิตผู้สูงอายุต้องเผชิญกับภาวะเจ็บป่วยเรื้อรังยาวนานถึง 6.9 ปี
เมื่อผสานเข้ากับ (NCDs) โดยเฉพาะโรคเบาหวาน ที่มีคนไทยป่วยกว่า 6.5 ล้านคน ยิ่งกลายเป็นระเบิดเวลาลูกใหญ่ที่ซ้ำเติมวิกฤติสาธารณสุข
- ภาระการครองเตียงและโรคแทรกซ้อน โรคเบาหวานที่ควบคุมได้ไม่ดีนำไปสู่โรคไตวายเรื้อรัง แผลเบาหวานลุกลาม และโรคหลอดเลือดหัวใจ ทำให้ผู้ป่วยต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเป็นเวลานาน
- ภาระการดูแลที่ซับซ้อนและวงจรการติดเชื้อ ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานต้องการการดูแลที่ละเอียดอ่อน (เช่น การควบคุมอาหารและการจัดการอินซูลิน) เมื่อถูกละเลยหรือถูกทอดทิ้ง ประกอบกับภูมิคุ้มกันที่ต่ำลงจากโรค
ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อในโรงพยาบาลและเกิดภาวะปอดติดเชื้อได้ง่าย อาการจึงทรุดหนักและใช้เตียงรักษายาวนาน ซ้ำเติมปัญหาเตียงเต็มให้วิกฤติยิ่งขึ้น
ข้อเสนอแนะ ยกระดับ “ทับมาโมเดล” สู่สาธารณสุขชุมชนอัจฉริยะด้วย Glu+Me
จากโจทย์ปัญหาดังกล่าว คุณหมอได้โยนคำถามปลายเปิดไปยังสังคมว่า หากญาติปฏิเสธความรับผิดชอบอย่างสิ้นเชิง ภาครัฐควรมีแนวทางทางกฎหมายและสวัสดิการอย่างไรเพื่อปลดล็อกวิกฤติเตียงล้นโดยยังคงรักษาหลักมนุษยธรรมไปพร้อมกัน?
ในฐานะ Founder ของโครงการ ผมขอเสนอแนะอย่างจริงจังว่า การแก้ไขปัญหานี้ไม่ควรเป็นภาระของโรงพยาบาลปลายทางเพียงลำพัง แต่เราสามารถต่อยอดจากความสำเร็จของจังหวัดระยอง ที่ได้ยกให้ “เทศบาลตำบลทับมา” เป็นพื้นที่ต้นแบบการดูแลผู้สูงอายุในชุมชน (Day Care Center) ภายใต้ความร่วมมือกับองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น (JICA) ตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา
โดยการนำนวัตกรรมสาธารณสุขชุมชนอย่างแพลตฟอร์ม Glu+Me (ระบบสาธารณสุขชุมชนอัจฉริยะและ AI Health Coach) เข้ามาบูรณาการร่วมกับศูนย์บริการและอาสาสมัครในพื้นที่
- ระบบติดตามและคัดกรองเชิงรุก ช่วยให้ อสม. และทีมสาธารณสุขชุมชนติดตามระดับน้ำตาลและสุขภาพของผู้สูงอายุในพื้นที่ได้แบบเรียลไทม์ ตรวจพบความผิดปกติได้ก่อนลุกลาม
- ผู้ช่วยโค้ชสุขภาพอัจฉริยะ (AI Health Coach) ให้คำแนะนำการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังและผู้ป่วยติดเตียงที่บ้านแก่ครอบครัวอย่างถูกวิธี ลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลัน
- การสร้างเครือข่ายและความร่วมมือ เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างโรงพยาบาลชุมชน ท้องถิ่น และเครือข่ายสวัสดิการสังคม สร้างตาข่ายความปลอดภัยเพื่อลดภาระเตียงและคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ผู้สูงอายุ
ทั้งนี้ การนำ Glu+Me เข้าไปเสริมแกร่งในโมเดลของเทศบาลตำบลทับมา จะช่วยตอกย้ำความพร้อมของระยองในการสานต่อความร่วมมือกับประเทศญี่ปุ่น เพื่อขับเคลื่อนสมาร์ทซิตี้ด้านสาธารณสุขที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง
ขอเชิญร่วมรับฟังและทดสอบระบบ
เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนทางออกและอนาคตสาธารณสุขไทย ขอเชิญชวนผู้บริหาร หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้สนใจทุกท่าน เข้าร่วมงานสัมมนาและร่วมทดสอบระบบในงาน SMART CITY FOR ALL 2026 AI-Driven Primary Healthcare: อนาคตสาธารณสุขชุมชนด้วยแพลตฟอร์ม Glu+Me ในรูปแบบ Open Prototype Testing กับ Glu+Me Health Tech Sandbox กิจกรรมจัดในวันที่ 13 พ.ย.2569 เวลา 13.30-14.00 น. โรงแรมโกลเด้นซิตี้ ระยอง
มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการพลิกโฉมการดูแลสุขภาพปฐมภูมิของชุมชน เพื่อปลดล็อกวิกฤติและสร้างสังคมผู้สูงอายุที่ปลอดภัยและยั่งยืนไปด้วยกัน
