มหาเถรสมาคมประชุมเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2569 มีมติน้อมรับพระสังฆราโชบายรวม 12 ข้อ ประกอบด้วย ประเด็นหลักการและความบริสุทธิ์ของศาสนา การบริหารงานบุคคลและการแต่งตั้ง โครงสร้างการปกครองสงฆ์และสวัสดิการ
รวมทั้งเรื่องเทคโนโลยีและการศึกษา สาธุชนที่ได้รับทราบข่าวนี้ย่อมใจชื้นขึ้นบ้างว่ามหาเถรสมาคมเริ่มขยับและเข้มข้นกับแนวทางที่จะควบคุมสงฆ์ให้อยู่ในร่องในรอยที่สะอาดขึ้น
หลังข่าวอื้อฉาวในวงการสงฆ์เกิดต่อเนื่องตั้งแต่เรื่องเงินทอง การวิ่งเต้นสัญญาบัตรพัดยศ การอวดอุตริมนุสธรรม และการพัวพันสีกา โดยเฉพาะปีที่ผ่านมาหนักหนาเป็นที่สุด สร้างความเจ็บปวดให้พุทธศาสนิกชนเป็นอย่างยิ่ง
ใน 12 เรื่อง เรื่องหนึ่งที่น่าจะเป็นกุศลยิ่งคือ การควบคุมและลดกิจกรรมที่เบี่ยงเบนจากหลักพระพุทธศาสนา ให้กำหนดมาตรการควบคุมและลดการจัดสร้างหรือส่งเสริมเครื่องรางของขลังที่ไม่ใช่การเจริญอนุสสติ วิธีทางไสยศาสตร์ และวัตถุหรือกิจกรรมนอกหลักพระพุทธศาสนา
รวมถึงการนำสิ่งที่ขัดต่อพระธรรมวินัย ตลอดจนรูปเคารพหรือพิธีกรรมที่ไม่สอดคล้องกับพระพุทธศาสนาเข้ามาในเขตพุทธศาสนสถาน ให้กำกับดูแลอย่างเข้มงวด และห้ามดำเนินการใดๆ ที่เป็นไปในลักษณะนอกรีตหรือบิดเบือนหลักพระพุทธศาสนา
พุทธศาสนิกชนที่ยึดมั่นในธรรมะปฏิบัติต่างอึดอัดกับพุทธพาณิชย์ที่เติบโตมีมูลค่ามหาศาลปีละหลายหมื่นล้านบาทบนความงมงายของคน กระแสปั่นบนสื่อโซเชียล การเก็งกำไร และยังเกี่ยวข้องกับศรัทธาและคนจำนวนมากมายจนทำให้ไม่มีใครกล้าแตะ
พุทธพาณิชย์จึงไม่เคยลดน้อยลง นับวันจะมีรูปเคารพแปลกๆ เกินความคาดหมายโผล่ออกมา สร้างรายได้ให้ทั้งสงฆ์และฆราวาสอย่างอิ่มหมีพีมัน
บางวัดสร้างรูปเคารพตั้งแต่พระพุทธรูปปางพิสดาร เทวดาและสัตว์ประหลาด ไปจนตัวการ์ตูนให้คนกราบไหว้แบบไร้สติ ทำเงินเข้าวัดเป็นกอบเป็นกำ วัดเหมือนสวนสนุกมากกว่าจะทำหน้าที่เผยแพร่พระปริยัติธรรม เกิดการเลียนแบบแข่งขันสร้างกันจนขยายตัวราวกับเชื้อโรคที่ไร้การควบคุมจากองค์กรที่เกี่ยวข้อง
การเข้มงวดจนถึงการห้ามธุรกิจพระเครื่อง เครื่องรางของขลัง เลขยันต์ ดูดวง สะเดาะเคราะห์ กราบไหว้รูปเคารพนอกรีต พิธีกรรมต่างๆ เท่ากับเป็นการทุบหม้อข้าวของวัดจำนวนมาก มติของมหาเถรสมาคมคราวนี้จึงยังคงทิ้งเครื่องหมายคำถามตัวโตๆ ว่าจะบังคับใช้มติที่ว่านี้ได้มากน้อยเพียงใด
วัดและสงฆ์ชั้นผู้ใหญ่ที่นั่งเก้าอี้หลุยส์ทั้งหลายจะยินดีรับอาณัติเพียงใด การเลิกพิธีปลุกเสก นั่งปรก เททองหล่อรูปเคารพทั้งหลายที่หยั่งรากลึกจะหดหายไปหรือไม่ หากยังเหมือนเดิมพระพุทธศาสนาก็จะอยู่ในสภาพยากจะเยียวยาต่อไป กรรมการและวัดของกรรมการในมหาเถรสมาคมควรทำทันทีให้เป็นตัวอย่าง
เรื่องสำคัญอีกเรื่องในมติของมหาเถรสมาคมคราวนี้คือ การรื้อหลักเกณฑ์การแต่งตั้งพระสังฆาธิการโดยปรับเปลี่ยนการพิจารณาแต่งตั้งพระสังฆาธิการและตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์จากการให้ความสำคัญกับงบประมาณด้านถาวรวัตถุ เป็นการพิจารณาจากความเคร่งครัดด้านพระธรรมวินัยและสัมฤทธิผลด้านการศึกษาและการเผยแพร่ด้านการศึกษา
สัมฤทธิผลในการบังคับใช้และปฏิบัติตามกฎและมติมหาเถระ สัมฤทธิผลในการจัดการศาสนสมบัติและสาธารณูปการให้เรียบร้อยสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล
มติข้อนี้หากทำได้สำเร็จจะลดการก่อสร้างที่วัดทั้งหลายระดมทำกันอย่างในอดีต จนแขกที่คุ้นหน้ากับวัดคือบรรดาผู้รับเหมา และนำไปสู่กรณีเงินทอนวัดอย่างที่เป็นข่าวครึกโครม บางวัดสร้างอาคารโรงเรียนพระปริยัติอย่างใหญ่โตแต่หาพระหาเณรมาเรียนไม่ได้ ปล่อยให้เป็นอาคารที่ใช้ประโยชน์ไม่เต็มที่ แต่เจ้าอาวาสก็ได้ขึ้นชั้นเป็นเจ้าคุณไปเรียบร้อย
การทำให้วัดหันมาทำบทบาทที่ควรจะเป็นคือการเผยแพร่ศาสนาพระธรรมคำสั่งสอน ทำให้การจัดการในวัดอยู่บนหลักธรรมาภิบาลคือสิ่งที่ญาติโยมพร่ำหามาเนิ่นนาน การที่ตัวชี้วัดเปลี่ยนไปสู่การให้วัดแน่วแน่ในภารกิจที่แท้จริงและปฏิบัติตามกฎของมหาเถรสมาคมจะทำให้ญาติโยมแซ่ซ้องสรรเสริญและศรัทธาจะกลับมา
ตลอดเวลาที่ผ่านมา สาธารณชนตั้งข้อสงสัยว่ามหาเถรสมาคมเท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงและความเป็นไปของโลกเพียงใด บรรดาพระผู้ใหญ่อาจจะมีผลได้เสียในพุทธพาณิชย์หรือไม่ การควบคุมแก้ไขปัญหาจึงเป็นไปอย่างล่าช้า บ่มแผลพุพองให้กลายเป็นหนองจนปะทุออกมาปรากฏให้เห็นวันแล้ววันเล่า
นโยบายที่ออกมาชัดเจนคราวนี้ อาจจะลดข้อครหาที่มีมาก่อนหน้านี้ลงบ้าง หากมหาเถรสมาคมและสำนักงานพระพุทธศาสนาสามารถควบคุมและบังคับให้มีการปฏิบัติตามแนวทางที่มีมติไปดังกล่าวข้างต้นได้ ไม่ต้องทั้งหมด เอาแค่สองเรื่องที่ยกมาก็ย่อมจะทำให้พระพุทธศาสนาหมดจดขึ้น กำจัดอลัชชี เหลือบและมารศาสนาในผ้าเหลือง และบรรดาผู้หากินกับพุทธศาสนาให้ลดลงได้
ขอแต่อย่าได้เกรงอกเกรงใจหรือปากว่าตาขยิบเท่านั้น พระผู้ใหญ่ที่อยู่ดีมีสุขบนทรัพย์สินเงินทองของบริจาคจากญาติโยมควรจะยึดพระสังฆราโชบายอย่างเคร่งครัดและทำตัวเป็นตัวอย่าง เมื่อนั้นก็พอจะจุดประกายความหวังให้ญาติโยมได้ไม่มากก็น้อย
พระสังฆราโชบายข้ออื่นๆ ที่ไม่ได้กล่าวถึงยังมีอีก ใครสนใจสามารถเข้าไปติดตามได้ที่เพจของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เผื่อสังคมไทยจะมีกำลังใจและเรียกศรัทธาที่มีต่อสงฆ์กลับมาได้บ้าง





