เสียงค้านผู้มีส่วนได้-เสีย จุดอ่อนควบคุมบุหรี่ Nicotine-Free Generation

ประเทศไทยมีพัฒนาการด้านการควบคุมยาสูบต่อเนื่องภายใต้การทำงานของกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องผ่านมาตรการห้ามโฆษณา การเพิ่มคำเตือนบนซองบุหรี่ การกำหนดอายุขั้นต่ำของผู้ซื้อ การจำกัดพื้นที่สูบบุหรี่ และการใช้มาตรการภาษี

การดำเนินการดังกล่าวลดจำนวนผู้สูบบุหรี่ลงระดับหนึ่ง และสร้างค่านิยมให้สังคมไทยตระหนักผลกระทบการสูบบุหรี่มากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มเด็กและเยาวชน

ขณะที่ความท้าทายในปัจจุบันต่างจาก 10-20 ปีก่อน เมื่อรูปแบบการบริโภคนิโคตินเปลี่ยนเร็ว โดยเฉพาะบุหรี่ไฟฟ้าและการซื้อขายผ่านช่องทางออนไลน์ ซึ่งกฎหมายควบคุมยาสูบไม่ถูกออกแบบเพื่อรับมือโดยตรง

กรณีบุหรี่ไฟฟ้าเป็นความท้าทายการควบคุมผลิตภัณฑ์นิโคติน เนื่องจากไม่อยู่ภายใต้กรอบ พ.ร.บ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ

แต่ใช้มาตรการห้ามนำเข้าและจำหน่ายผ่านประกาศกระทรวงพาณิชย์ ซึ่งทำให้บุหรี่ไฟฟ้าถูกผลักออกไปอยู่นอกระบบเป็นสินค้าผิดกฎหมายที่ซื้อขายกันในช่องทางออนไลน์ โดยภาครัฐปราบปรามต่อเนื่อง แต่การเข้าถึงสินค้ายังแพร่หลายโดยเฉพาะในเยาวชน

เมื่อมีแนวคิด "Nicotine-Free Generation" หรือการกำหนดปีเกิดของบุคคลที่ไม่มีสิทธิซื้อบุหรี่และผลิตภัณฑ์นิโคตินตลอดชีวิต ซึ่งมาตรการดังกล่าวจะบังคับใช้ได้หรือไม่ หรือซ้ำรอยการแบนบุหรี่ไฟฟ้า

ทั้งนี้มาตรการ Nicotine-Free Generation อาจทำให้กระทรวงสาธารณสุขเสียเครื่องมือกำกับดูแลที่มี โดยเมื่อการซื้อขายทั้งหมดเคลื่อนย้ายออกไปนอกระบบ การบังคับใช้กฎหมาย การตรวจสอบอายุผู้ซื้อ และการติดตามพฤติกรรมการบริโภคจะเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้เลย

1.เป้าหมายการควบคุมยาสูบไม่ควรออกกฎหมายเข้มงวดที่สุด แต่ควรลดจำนวนผู้สูบบุหรี่และปกป้องเยาวชนได้จริง

2.มาตรการที่เสนอควรเป็นมาตรการที่บังคับใช้ได้ มีประสิทธิผลในทางปฏิบัติ และไม่สร้างผลกระทบที่ไม่ตั้งใจจนทำให้การกำกับดูแลของภาครัฐอ่อนแอลงกว่าเดิม

ทั้งนี้ ก่อนเดินหน้าไปสู่ Nicotine-Free Generation ทุกภาคส่วนควรร่วมกันตอบคำถามถึงการปิดช่องโหว่กฎหมายที่มีอยู่ให้ปกป้องเยาวชนและควบคุมตลาดผลิตภัณฑ์นิโคตินได้จริง