คนกรุงเตรียมรับมือฝุ่น PM2.5 สะสมหนักช่วง 19-20 พ.ย. 69 จากมวลอากาศเย็นปกคลุม เช็ก 5 มาตรการรับมือ วิธีดูแลสุขภาพ และพิกัดคลินิกมลพิษฟรี 8 แห่งที่นี่
เมื่อประเทศไทยก้าวเข้าสู่ช่วงฤดูหนาวอย่างเป็นทางการ ปัญหาด้านคุณภาพอากาศโดยเฉพาะ ฝุ่น PM2.5 ในกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล กลายเป็นประเด็นสำคัญที่ประชาชนต้องเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด ล่าสุดมีการแจ้งเตือนแนวโน้มค่าฝุ่นละอองขนาดเล็กที่กำลังเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงกลางเดือนพฤศจิกายนนี้ ประชาชนจึงจำเป็นต้องรู้เท่าทันสาเหตุ มาตรการป้องกันของภาครัฐ รวมถึงแนวทางการดูแลสุขภาพตนเองและคนในครอบครัวให้ปลอดภัยจากมลพิษทางอากาศ
เจาะลึกสาเหตุ ทำไมช่วงฤดูหนาวค่าฝุ่น PM2.5 ถึงพุ่งสูงขึ้น?
ตามประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยา ประเทศไทยได้เข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในช่วงฤดูกาลนี้ถือเป็นปัจจัยหลักที่เอื้อต่อการสะสมตัวของฝุ่นละอองในชั้นบรรยากาศ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ อัตราการระบายอากาศอยู่ในระดับต่ำ หรือเกิดสภาวะอากาศปิด ส่งผลให้ฝุ่นละอองไม่สามารถลอยตัวขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศเบื้องบนและระบายออกจากพื้นที่ได้ตามปกติ ฝุ่นจึงเกิดการสะสมตัวหนาแน่นอยู่ใกล้ระดับผิวพื้น ซึ่งเป็นระดับที่ประชาชนใช้ชีวิตและสูดดมอากาศเข้าไปโดยตรง
ทั้งนี้ มีการคาดการณ์สถานการณ์ล่วงหน้าว่า ในช่วงวันที่ 19-20 พฤศจิกายน 2569 หลายพื้นที่ของกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมี แนวโน้มค่าฝุ่น PM2.5 จะเพิ่มสูงขึ้นอีกครั้งอย่างมีนัยสำคัญ ปัจจัยกระตุ้นเกิดจากมวลอากาศเย็นระลอกใหม่ที่แผ่ลงมาปกคลุมประเทศไทยมีกำลังแรงขึ้น ทำให้เพดานการลอยตัวของอากาศต่ำลง เมื่อมาผนวกเข้ากับแหล่งกำเนิดฝุ่นในเขตเมืองที่มีอยู่เป็นประจำ ไม่ว่าจะเป็นควันพิษจากการจราจรที่หนาแน่น การลักลอบเผาในที่โล่ง ภาคอุตสาหกรรม รวมถึงฝุ่นละอองที่ฟุ้งกระจายจากท้องถนน ยิ่งส่งผลให้เกิดการสะสมตัวของฝุ่น PM2.5 ในปริมาณมาก
เปิด 5 มาตรการเชิงรุก กทม. เตรียมพร้อมรับมือวิกฤตฝุ่น PM2.5
เพื่อบรรเทาผลกระทบและควบคุมสถานการณ์มลพิษทางอากาศไม่ให้ทวีความรุนแรง กรุงเทพมหานคร (กทม.) ได้เดินหน้ายกระดับมาตรการเชิงรุก ทั้งในด้านการเฝ้าระวังสถานการณ์และการควบคุมแหล่งกำเนิดฝุ่นอย่างเข้มงวด ครอบคลุม 5 แนวทางหลัก ดังนี้
1. ติดตามและรายงานผลแบบเรียลไทม์ ยกระดับการทำงานของศูนย์ข้อมูลคุณภาพอากาศกรุงเทพมหานคร เพื่อเฝ้าระวัง ตรวจวัด และรายงานสถานการณ์ค่าฝุ่น PM2.5 ให้ประชาชนรับทราบข้อมูลที่เป็นปัจจุบันที่สุดตลอดเวลา
2. จัดชุดปฏิบัติการลงพื้นที่ตรวจเข้ม ส่งทีม “สารวัตรสิ่งแวดล้อม” และชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจ ลงพื้นที่ตรวจสอบโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่อย่างเคร่งครัด เพื่อควบคุมให้ปฏิบัติตามมาตรการลดฝุ่นละออง ควบคู่ไปกับการตั้งจุดตรวจจับรถยนต์ควันดำบนท้องถนน ซึ่งเป็นต้นตอสำคัญของมลพิษในเมือง
3. ส่งเสริมโครงการ Green List (รถคันนี้ลดฝุ่น) สร้างความร่วมมือกับภาคเอกชนและผู้ประกอบการขนส่ง ให้นำรถบรรทุกและยานพาหนะเข้าร่วมบัญชี Green List เพื่อยืนยันว่ารถได้รับการบำรุงรักษาเครื่องยนต์และเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องตามเกณฑ์ ช่วยลดการปล่อยมลพิษสู่สิ่งแวดล้อม
4. บังคับใช้มาตรการเขตมลพิษต่ำ (Low Emission Zone: LEZ) เดินหน้าจำกัดการเข้าพื้นที่ของยานพาหนะที่ก่อมลพิษสูงในช่วงวิกฤตฝุ่น พร้อมบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และสำนักงานเขตทั้ง 50 เขต เพื่อให้การบริหารจัดการพื้นที่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
5. เพิ่มความถี่ในการแจ้งเตือนภัย เร่งประชาสัมพันธ์และเพิ่มความถี่ในการแจ้งเตือนสถานการณ์ค่าฝุ่นล่วงหน้า เพื่อให้ประชาชนโดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงสามารถวางแผนการใช้ชีวิตและเตรียมพร้อมป้องกันตนเองได้ทันท่วงที
รู้ทันระดับสีค่าฝุ่น PM2.5 เช็กเกณฑ์และวิธีปฏิบัติตัวให้ปลอดภัย
การตรวจสอบคุณภาพอากาศก่อนออกจากบ้านทุกครั้งถือเป็นหัวใจสำคัญของการป้องกันตนเอง ประชาชนสามารถสังเกตระดับความรุนแรงของฝุ่น PM2.5 ได้จากเกณฑ์สีมาตรฐาน 5 ระดับ พร้อมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้เหมาะสม ดังนี้
- สีฟ้า (0–15 มคก./ลบ.ม.) คุณภาพอากาศดีมาก ทำกิจกรรมกลางแจ้งได้ตามปกติ
- สีเขียว (15.1–25 มคก./ลบ.ม.) คุณภาพอากาศดี ทำกิจกรรมกลางแจ้งได้ตามปกติ แต่ควรสังเกตอาการผิดปกติของร่างกาย
- สีเหลือง (25.1–37.5 มคก./ลบ.ม.) คุณภาพอากาศปานกลาง ควรลดระยะเวลาทำกิจกรรมกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก ส่วนกลุ่มเสี่ยงควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง หากจำเป็นควรสวมหน้ากากป้องกัน PM2.5
- สีส้ม (37.6–75 มคก./ลบ.ม.) เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ ควรลดกิจกรรมกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก และสวมหน้ากากป้องกัน PM2.5 เมื่ออยู่นอกอาคาร ส่วนกลุ่มเสี่ยงควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์
- สีแดง (มากกว่า 75 มคก./ลบ.ม.) มีผลกระทบต่อสุขภาพ ควรงดกิจกรรมกลางแจ้ง หากจำเป็นต้องออกนอกอาคารให้สวมหน้ากากป้องกัน PM2.5 อยู่ในห้องปลอดฝุ่น และหากมีอาการผิดปกติ เช่น ไอ หายใจลำบาก แน่นหน้าอก ควรรีบพบแพทย์
ข้อควรระวังสำหรับกลุ่มเสี่ยง ประชาชนกลุ่มเปราะบางที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ ได้แก่ เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจและโรคหัวใจ ควรติดตามรายงานค่าฝุ่นอย่างใกล้ชิดและพยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัสฝุ่นละอองให้มากที่สุด
รวมช่องทางเช็กค่าฝุ่น PM2.5 รายพื้นที่แบบเรียลไทม์
เพื่อให้การวางแผนเดินทางและการใช้ชีวิตประจำวันเป็นไปอย่างปลอดภัย ประชาชนสามารถติดตามและตรวจสอบค่าฝุ่น PM2.5 แบบรายพื้นที่ได้ด้วยตนเองผ่านช่องทางดิจิทัลของกรุงเทพมหานคร ได้แก่
- เว็บไซต์ AirBKK
- เว็บไซต์ Greener Bangkok
- แอปพลิเคชัน LINE Alert : เพียงเพิ่มเพื่อน @linealert เพื่อรับการแจ้งเตือนอัตโนมัติทันทีเมื่อค่าฝุ่นในพื้นที่เกินเกณฑ์มาตรฐาน
เปิดพิกัด “คลินิกมลพิษทางอากาศ” 8 แห่งในสังกัด กทม. ตรวจฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย
สำหรับประชาชนที่ได้รับผลกระทบทางสุขภาพจากฝุ่นละออง หรือมีความกังวลเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ กรุงเทพมหานครได้เปิดให้บริการ คลินิกมลพิษทางอากาศ จำนวน 8 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ทั่วกรุงเทพฯ โดยให้บริการตรวจสุขภาพเบื้องต้น ตรวจสมรรถภาพปอด และให้คำปรึกษาปัญหาสุขภาพที่เกิดจากมลพิษทางอากาศโดย ไม่มีค่าใช้จ่าย ณ โรงพยาบาลในสังกัด กทม. ดังนี้
- โรงพยาบาลกลาง เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
- โรงพยาบาลตากสิน เขตคลองสาน
- โรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ เขตบางคอแหลม
- โรงพยาบาลหลวงพ่อทวีศักดิ์ ชุตินฺธโร อุทิศ เขตหนองแขม
- โรงพยาบาลเวชการุณย์รัศมิ์ เขตหนองจอก
- โรงพยาบาลลาดกระบัง เขตลาดกระบัง
- โรงพยาบาลราชพิพัฒน์ เขตบางแค
- โรงพยาบาลสิรินธร เขตประเวศ
ผู้ที่สนใจเข้ารับบริการสามารถตรวจสอบวันและเวลาทำการ รวมถึงหมายเลขโทรศัพท์ติดต่อของคลินิกมลพิษทางอากาศแต่ละแห่งล่วงหน้าได้ที่เว็บไซต์ https://greener.bangkok.go.th/pm2-5/air-pollution-clinic/
ปัญหาฝุ่น PM2.5 เป็นเรื่องใกล้ตัวที่ทุกคนสามารถป้องกันและช่วยกันแก้ไขได้ เริ่มต้นง่ายๆ จากการรู้เท่าทันสถานการณ์ หมั่นเช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน ลดกิจกรรมกลางแจ้งในวันที่คุณภาพอากาศย่ำแย่ เลือกสวมใส่หน้ากากอนามัยที่สามารถป้องกันฝุ่นขนาดเล็กได้จริง ควบคู่ไปกับการร่วมมือกันลดพฤติกรรมที่ก่อให้เกิดมลพิษ เพื่อคืนอากาศที่บริสุทธิ์และสร้างเกราะป้องกันสุขภาพที่ปลอดภัยให้กับทุกคนในสังคม





