เตือนภัยฤดูหนาว 2569 เปิด 4 กลุ่มโรคเสี่ยงอันตรายถึงชีวิต

วันนี้ (10 พ.ย. 69) นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค เปิดเผยว่า ในช่วงฤดูหนาวที่กำลังมาถึงนี้ สภาพอากาศเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด ส่งผลให้ประชาชนทุกกลุ่มวัยมีโอกาสเจ็บป่วยจากโรคและภัยสุขภาพที่มากับสภาพอากาศหนาวเย็น โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัว ซึ่งนับเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงที่ต้องได้รับการดูแลและระมัดระวังสุขภาพเป็นพิเศษ

ด้วยเหตุนี้ กรมควบคุมโรค จึงได้ออก ประกาศกรมควบคุมโรค เรื่อง การป้องกันโรคและภัยสุขภาพ ที่เกิดในช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย พ.ศ. 2569 เพื่อแจ้งเตือนให้ประชาชนทั่วประเทศได้ตระหนักถึงความเสี่ยง พร้อมทั้งเตรียมความพร้อมในการรับมืออย่างถูกวิธี เพื่อลดอัตราการเจ็บป่วยและการสูญเสียชีวิตที่ไม่คาดคิด

เปิดข้อมูล 4 กลุ่มโรคและภัยสุขภาพรับมือฤดูหนาว พ.ศ. 2569

กรมควบคุมโรค ได้แบ่งกลุ่มโรคและภัยสุขภาพที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดในช่วงฤดูหนาวออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ดังต่อไปนี้

1. กลุ่มโรคติดต่อทางเดินหายใจ

สภาพอากาศที่เย็นและแห้งในช่วงฤดูหนาว เอื้อต่อการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจได้ง่ายและรวดเร็ว โดยโรคที่ต้องเฝ้าระวัง ได้แก่

• โรคไข้หวัดใหญ่
• โรคปอดอักเสบ
• โรคติดเชื้อไวรัสอาร์เอสวี (RSV)
• โรคโควิด 19 (COVID-19)

อาการสำคัญ มีไข้, ไอ, เจ็บคอ, มีน้ำมูก, ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยตามร่างกาย ในบางรายที่มีอาการรุนแรง อาจเกิดภาวะหายใจหอบเหนื่อยหรือปอดอักเสบแทรกซ้อนได้

แนวทางป้องกัน

• สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องเข้าไปในพื้นที่แออัด หรือสถานที่ที่มีความเสี่ยงสูง
• หมั่นล้างมือบ่อย ๆ ด้วยน้ำและสบู่ หรือเจลแอลกอฮอล์
• หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ป่วยที่มีอาการทางเดินหายใจ
• เข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคตามคำแนะนำของแพทย์
• หากมีอาการป่วย ควรหยุดพักรักษาตัวที่บ้านและหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดผู้อื่น เพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ

2. กลุ่มโรคติดต่อทางเดินอาหารและน้ำ

เชื้อโรคในอาหารและน้ำยังคงเป็นสาเหตุสำคัญของการเจ็บป่วย แม้จะเป็นช่วงฤดูหนาวก็ตาม โรคสำคัญในกลุ่มนี้ คือ โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน ซึ่งเกิดจากการรับประทานอาหารหรือน้ำดื่มที่มีการปนเปื้อนของเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัส

อาการสำคัญ ถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำ, ปวดท้อง, คลื่นไส้ และอาเจียน ทั้งนี้ หากร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่ไปเป็นจำนวนมาก อาจส่งผลให้เกิดภาวะขาดน้ำรุนแรงที่เป็นอันตรายได้

แนวทางป้องกัน

• ยึดหลัก "สุก ร้อน สะอาด" อย่างเคร่งครัด
• เลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่สดเสมอ
• ดื่มน้ำสะอาดที่ผ่านการต้มหรือได้มาตรฐาน
• ใช้ช้อนกลางในการรับประทานอาหารร่วมกัน
• ล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารและหลังการเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารดิบ หรืออาหารที่ปรุงไม่สุกดี

3. กลุ่มโรคติดต่อนำโดยแมลง

สำหรับผู้ที่ชอบเดินทางท่องเที่ยวธรรมชาติ เข้าป่า กางเต็นท์ หรือทำเกษตรกรรมในช่วงฤดูหนาว ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษจากแมลงพาหะ 2 ชนิดหลัก ได้แก่

โรคไข้มาลาเรีย (Malaria) เกิดจากการถูก ยุงก้นปล่อง ที่มีเชื้อกัด มักพบความเสี่ยงในกลุ่มผู้เดินทางหรือพักค้างคืนในพื้นที่ป่าและชายป่า

• อาการ มีไข้ (high fever), หนาวสั่น, ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยตามร่างกาย
• การป้องกัน สวมเสื้อผ้าที่มิดชิด, ทายากันยุง, นอนในมุ้ง และหากมีไข้หลังกลับจากพื้นที่เสี่ยง ควรรีบพบแพทย์พร้อมแจ้งประวัติเดินทาง

โรคสครับไทฟัส (Scrub Typhus) หรือโรคไข้รากสาดใหญ่ เกิดจากการถูก ไรอ่อน ที่มีเชื้อกัด มักอาศัยอยู่ตามพุ่มไม้ ป่าไม้ และพื้นที่เกษตรกรรม

• อาการ มีไข้สูง, ปวดศีรษะ, ปวดเมื่อยตามตัว และมักพบ แผลไหม้ดำคล้ายรอยบุหรี่จี้ (Eschar) บริเวณที่ถูกกัด
• การป้องกัน หลีกเลี่ยงการเดินในพื้นที่รกทึบ, สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว สวมถุงเท้าและรองเท้าหุ้มส้น, ทายาป้องกันแมลง, รีบอาบน้ำทำความสะอาดร่างกายทันทีหลังออกจากพื้นที่เสี่ยง หากพบอาการผิดปกติควรรีบไปพบแพทย์

4. ภัยสุขภาพที่ควรระวัง

นอกจากโรคติดต่อแล้ว สภาพอากาศและความไม่พร้อมของอุปกรณ์เครื่องใช้ยังนำมาซึ่งภัยสุขภาพรุนแรง 2 ประการ ได้แก่

1.) การเสียชีวิตที่เกี่ยวเนื่องกับภาวะอากาศหนาว

เกิดจากการที่ร่างกายปรับอุณหภูมิไม่ทัน หรือได้รับความอบอุ่นไม่เพียงพอ โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และผู้ขาดแคลนเครื่องนุ่งห่ม

แนวทางดูแลตนเอง

• รักษาความอบอุ่นของร่างกายด้วยการสวมเสื้อผ้าให้เหมาะสม
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะอาหารที่มีวิตามินซีสูง เช่น ส้ม ฝรั่ง และมะเขือเทศ เพื่อเสริมภูมิคุ้มกัน
• พักผ่อนให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่อากาศหนาวเย็นจัดเป็นเวลานาน
• งดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด การดื่มสุราแก้หนาวเป็นความเข้าใจผิดที่อันตราย เพราะแอลกอฮอล์จะทำให้เส้นเลือดขยายตัว ทำให้รู้สึกร้อนวูบวาบชั่วคราวแต่จะสูญเสียความร้อนจากร่างกายอย่างรวดเร็ว จนเกิดภาวะอุณหภูมิกายต่ำแตะระดับอันตราย
• เฝ้าระวังการใช้ยา สังเกตผู้ที่รับประทานยากล่อมประสาท หรือยารักษาอาการชัก เนื่องจากตัวยาอาจส่งผลกระทบต่อระบบควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย

2.) การขาดอากาศหายใจและแก๊สพิษจากเครื่องทำน้ำอุ่นระบบแก๊ส

มักเกิดขึ้นในพื้นที่ท่องเที่ยวยอดนิยมหรือรีสอร์ตบนดอยสูง หากเครื่องทำน้ำอุ่นแบบแก๊สติดตั้งในห้องน้ำที่ไม่มีระบบระบายอากาศที่เพียงพอ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์จะสะสมจนทำให้เกิดการขาดอากาศหายใจและเสียชีวิตได้

แนวทางป้องกันและใช้งานอย่างปลอดภัย

• ตรวจสอบตัวเครื่องและระบบระบายอากาศให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน
• เปิดพัดลมระบายอากาศหรือเปิดช่องระบายอากาศทุกครั้งก่อนเริ่มใช้งาน
• หากไม่มีระบบระบายอากาศ หรือพัดลมไม่ทำงาน ควรงดใช้เครื่องทำน้ำอุ่นระบบแก๊สโดยเด็ดขาด
• ไม่ควรอายน้ำนานเกิน 10 นาที
• เมื่อใช้งานเสร็จ ควรเปิดประตูห้องน้ำทิ้งไว้เพื่อระบายอากาศอย่างน้อย 15 – 20 นาที ก่อนให้คนถัดไปเข้าใช้งาน
• หากเกิดอาการเวียนศีรษะ หน้ามืด คลื่นไส้ หรือหายใจลำบาก ขณะอาบน้ำ ให้รีบออกจากห้องน้ำไปยังพื้นที่ที่มีอากาศถ่ายเททันที และขอความช่วยเหลือโดยด่วน

กรมควบคุมโรค พร้อมทีม SRRT ตรวจเข้มทั่วประเทศ

ทางด้าน นายแพทย์ดิเรก ขำแป้น รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวเพิ่มเติมถึงมาตรการรองรับว่า ขณะนี้กรมควบคุมโรคได้สั่งการและประสานงานไปยัง สำนักงานป้องกันควบคุมโรค (สคร.) ทั้ง 12 แห่ง ทั่วประเทศ รวมถึง สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง (สปคม.) ให้ดำเนินการติดตาม เฝ้าระวัง และประเมินสถานการณ์โรคและภัยสุขภาพในแต่ละพื้นที่อย่างใกล้ชิดตลอดช่วงฤดูหนาวนี้

นอกจากนี้ ยังได้เตรียมความพร้อมของ ทีมเฝ้าระวังสอบสวนเคลื่อนที่เร็ว (SRRT) ให้พร้อมปฏิบัติการลงพื้นที่ทันทีหากเกิดเหตุการณ์การระบาดของโรค เพื่อควบคุมสถานการณ์ไม่ให้แพร่ระบาดเป็นวงกว้าง พร้อมทั้งเน้นย้ำการสื่อสารความเสี่ยงและประชาสัมพันธ์ข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้องแก่ประชาชนในเชิงรุก เพื่อให้ทุกคนสามารถดูแลตนเองและครอบครัวได้อย่างปลอดภัย ลดอัตราการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตในฤดูหนาวปี 2569 นี้

ทั้งนี้ หากประชาชนมีข้อสงสัย หรือต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับโรคและภัยสุขภาพช่วงฤดูหนาว สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ สายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422 ตลอด 24 ชั่วโมง