เปิดม่านการแสดงโขนสุดยิ่งใหญ่แห่งปี สืบสานพระราชปณิธาน ‘สมเด็จพระพันปีหลวง’

มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ กำหนดจัดการแสดงโขน เรื่อง รามเกียรติ์ ตอน สีดา ระหว่างวันพฤหัสบดีที่ 5 พฤศจิกายน - วันพฤหัสบดีที่ 10 ธันวาคม 2569 ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย เพื่อรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณและสืบสานพระราชปณิธาน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 4 รอบ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี

การแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ตอน “สีดา” จึงเป็นมากกว่าการแสดงนาฏศิลป์ แต่เป็นการแสดงเพื่อร่วมสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมไทยที่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงวางรากฐาน และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ทรงให้ความสำคัญสนองพระราชปณิธาน สืบสาน รักษา ต่อยอด เพื่อรักษาศิลปะชั้นสูงของชาติให้คงอยู่อย่างงดงามจากรุ่นสู่รุ่น นับเป็นความโชคดีของคนไทยและประเทศไทยที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ทรงส่งเสริมและสนับสนุนการแสดงโขนอย่างเอาพระทัยใส่ทุกมิติ เป็นการธำรงนาฏศิลป์อันทรงคุณค่าของชาติให้สืบทอดอยู่อีกนานเท่านาน

สำหรับปี 2569 นี้ มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ จัดการแสดงโขน ตอน “สีดา” รอบสื่อมวลชนขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ 31 ตุลาคม 2569 เวลา 19.00 น.

 

เปิดม่านการแสดงโขนสุดยิ่งใหญ่แห่งปี เรื่อง รามเกียรติ์ ตอน “สีดา” สืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง “ไม่มีใครดู แม่จะดูเอง” น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ ที่ทรงวางรากฐาน ทรงฟื้นฟู ส่งเสริม และอนุรักษ์การแสดงโขน ควบคู่กับงานช่างฝีมือ ทั้งการจัดสร้างเครื่องแต่งกาย ศิราภรณ์ หัวโขน และเครื่องประดับ ตลอดจนส่งเสริมให้ครูผู้เชี่ยวชาญถ่ายทอดความรู้และฝึกฝนเยาวชนรุ่นใหม่ เพื่อสืบทอดและธำรงนาฏศิลป์อันทรงคุณค่าของชาติให้คงอยู่คู่สังคมไทยสืบไป

ความพิเศษของการแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ คือการรวบรวมองค์ความรู้จากครูผู้เชี่ยวชาญทุกสาขา ทั้งโขน ละคร ดนตรี คีตศิลป์ ร่วมกันทำงานด้วยความวิริยะอุตสาหะ ทุกขั้นตอนทำด้วยความประณีต การแสดงจึงออกมางดงาม ถ่ายทอดโดยนักแสดงเยาวชนรุ่นใหม่ที่ผ่านการคัดเลือกและได้ฝึกฝนจนเกิดความชำนาญจากครูผู้เชี่ยวชาญ เป็นการส่งเสริมให้เยาวชนได้มีโอกาสแสดงความสามารถตามที่ถนัด อีกทั้งเพื่อเป็นการส่งเสริมให้เยาวชนเป็นผู้ร่วมรักษาและสืบสานศิลปะการแสดงโขน สมดังพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สืบไป

การแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ตอน “สีดา” ดำเนินเรื่องตามบทพระราชนิพนธ์ เรื่อง รามเกียรติ์ ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) ถ่ายทอดเรื่องราวตั้งแต่กำเนิดนางสีดา การอภิเษกกับพระราม การติดตามพระรามออกเดินป่า จนถูกทศกัณฐ์ลักพาไปกรุงลงกา และการลุยไฟเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์และความจงรักภักดี

 

สำหรับการแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ประจำปี 2569 ตอน “สีดา” มีการออกแบบฉากและองค์ประกอบการแสดงอย่างวิจิตรตระการตา ได้แก่ 

“ฉากพระราชพิธีอภิเษกพระราม-นางสีดา” ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากจิตรกรรมฝาผนังภายในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) ถ่ายทอดความงดงามของศิลปะไทยผ่านรายละเอียดของงานออกแบบที่ประณีตและยิ่งใหญ่

“ฉากสีดาลุยไฟ” ซึ่งสะท้อนความบริสุทธิ์และความจงรักภักดีของนางสีดา ฉากสรวงสวรรค์และเขาพระสุเมรุ ฉากหนุมานชูกล่องดวงใจ และฉากทศกัณฐ์ลักนางสีดา ที่ล้วนได้รับการสร้างสรรค์ขึ้นเพื่อถ่ายทอดเรื่องราวตามบทพระราชนิพนธ์เรื่องรามเกียรติ์ ให้มีความสมบูรณ์และงดงามบนเวที

การแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ตอน สีดา ประกอบด้วยการแสดง 8 ฉาก ได้แก่ ฉากที่ 1 จุติกำเนิดเกิดสีดา ฉากที่ 2 ราชาภิเษกสมรส ฉากที่ 3 ราเมศร์ทศกัณฐ์กรีธาพล ฉากที่ 4 มิ่งนฤมลลุยไฟ ฉากที่ 5 รังใหญ่ อาศรมสถาน ฉากที่ 6 อุปการอาชา ฉากที่ 7 หนุมานพลาดท่าเสียที ฉากที่ 8 พระจักรีพบโอรส

การดำเนินเรื่องเริ่มจากเมื่อพระนารายณ์อวตารเป็นพระราม พระอิศวรขอให้พระลักษมีไปเกิดเป็นธิดาของทศกัณฐ์ในกรุงลงกาเพื่อให้เป็นต้นเหตุแห่งการทำลายล้างหมู่มาร เมื่อถือกำเนิดกุมารีส่งเสียงร้องได้ยินกันทั่วว่า “ผลาญราพณ์” ถึงสามครั้ง ซึ่งถือเป็นกาลกิณี จึงถูกใส่ผอบนำไปทิ้งน้ำ ฤษีชนกช่วยไว้และเลี้ยงเป็นธิดา ต่อมาฤษีชนกลาพรตกลับไปครองมิถิลา และนำพระธิดาซึ่งประทานชื่อว่าสีดาไปด้วย ท้าวชนกจัดการอภิเษกให้นางสีดา พระรามโอรสท้าวทศรถแห่งกรุงอโยธยายกมหาธนูโมลีได้ จึงได้อภิเษกกับนางสีดา

ต่อมาพระรามรับสัตย์ท้าวทศรถออกเดินป่า 14 ปี นางสีดาขอตามไปด้วยความภักดี โดยมีพระลักษมณ์อนุชาพระรามติดตามไปด้วย ทศกัณฐ์ต้องการได้นางสีดาเป็นมเหสี จึงลักพานางไปกรุงลงกา พระรามออกติดตาม ได้พลวานรเมืองขีดขินและชมพูเป็นกำลังสำคัญ รวมทั้งพิเภกอนุชาของทศกัณฐ์ซึ่งมาสวามิภักดิ์

เมื่อเสร็จศึกพระรามรับนางสีดาคืนกรุงอโยธยา นางสีดาขอพิสูจน์ความบริสุทธิ์ด้วยการลุยไฟให้ปรากฏเห็นกันทั่วไปว่านางเป็นผู้ซื่อสัตย์ภักดี ต่อมานางสีดาถูกเนรเทศเพราะพระรามเข้าใจผิด นางต้องไปอยู่ป่ากับฤษีวัชมฤค โอรสคือพระมงกุฎ พระลบ ประลองศรที่ฤษีชุบให้ โดยแผลงไปถูกต้นรังใหญ่หักสะบั้น เสียงดังกึกก้องไปถึงกรุงอโยธยา พระรามจึงปล่อยม้าอุปการเพื่อหาผู้คิดแข่งอำนาจ พระรามกับพระมงกุฎรบกัน โดยที่ไม่อาจทำอันตรายกันได้จึงรู้ความจริง พระอิศวรขอให้นางสีดาคืนดีกับพระรามและประทานพรให้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

การแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ตอน “สีดา” มีกำหนดจัดแสดงขึ้นในระหว่างวันที่ 5 พฤศจิกายน - 10 ธันวาคม 2569 ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย บัตรราคา 2,000 บาท, 1,800 บาท, 1,000 บาท, 800 บาท และ 600 บาท (รอบนักเรียน ราคา 200 บาท) จำหน่ายบัตรแล้ววันนี้ที่ไทยทิคเก็ตเมเจอร์ โทร. 0-2262-3456

ภาพ กอบภัค พรหมเรขา