พิธีบวงสรวงตัด 'ไม้จันทน์หอม' อช.กุยบุรี ใช้ในพระราชพิธี 'เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ'

วันนี้ (20 สิงหาคม 2569) ที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรี อ.กุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ มีพิธีบวงสรวงตัด "ไม้จันทน์หอม" ยืนต้นตายตามธรรมชาติ ณ อุทยานแห่งชาติกุยบุรี เพื่อใช้ในงานพระราชพิธีพระศพ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา โดยมีพลอากาศเอกสมคิด สุขบาง กรมวังผู้ใหญ่ประจำพระองค์ เป็นประธานในพิธี นายอรรถพล เจริญชันษา อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร, นายสิทธิชัย สวัสดิ์แสน และคณะผู้บริหารกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงพาณิชย์ ข้าราชการ และประชาชนจำนวนมาก เข้าร่วมพิธีฯ

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้ดำเนินการสำรวจและคัดเลือกต้นจันทน์หอมที่ยืนต้นตายตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นไปตามโบราณราชประเพณี จำนวน 20 ต้น ภายในพื้นที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรี อำเภอกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยพิธีบวงสรวงตัดไม้จันทน์หอมได้จัดขึ้นในเวลา 11.09 น. โดย พลอากาศเอก สมคิด สุขบาง ประธานในพิธี ได้ทำการหลั่งน้ำเทพมนต์และเจิมบริเวณต้นไม้จันทน์หอม ขณะที่โหรหลวงลั่นฆ้องชัย ประโคมสังข์ และแตร ภูษามาลาไกวบัณเฑาะว์ พร้อมกันนี้ได้หลั่งน้ำเทพมนต์เจิมขวานทองสำหรับใช้ตัดต้นจันทน์หอม ก่อนที่ประธานจะใช้ขวานฟันที่ต้นจันทน์หอมเป็นปฐมฤกษ์ และโปรยดอกไม้รอบบริเวณต้นไม้ ท่ามกลางประชาชนจำนวนมากที่เข้าร่วมพิธีด้วยความตั้งใจและเก็บเครื่องบวงสรวงนำไปบูชาเพื่อความเป็นสิริมงคล แสดงให้เห็นถึงความจงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้

 

นายสุชาติ ชมกลิ่น กล่าวว่า กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้ความสำคัญกับการดำเนินการในครั้งนี้อย่างเต็มที่ ด้วยความตระหนักในพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ที่ทรงมีต่อพสกนิกรชาวไทยและทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ โดยการคัดเลือกต้นจันทน์หอมได้ดำเนินการอย่างละเอียดรอบคอบ เพื่อให้เป็นไปตามโบราณราชประเพณีและสอดคล้องกับหลักการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

อุทยานแห่งชาติกุยบุรี ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 969 ตารางกิโลเมตร มีสภาพป่าที่สมบูรณ์และหลากหลาย ประกอบด้วยป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง และป่าผสมผลัดใบ ซึ่งเป็นประกอบด้วยพันธุ์ไม้หายากมากมาย โดยเฉพาะไม้จันทน์หอม (Mansonia gagei) ที่ขึ้นกระจายอยู่ในพื้นที่ป่าธรรมชาติที่มีความชุ่มชื้นและร่มรื่น

จากการสำรวจของกรมอุทยานแห่งชาติฯ พบว่าพื้นที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรีเป็นหนึ่งในแหล่งต้นจันทน์หอมที่มีความอุดมสมบูรณ์และมีคุณภาพเหมาะสมที่สุดในการนำมาใช้ประกอบพระราชพิธีฯ โดยต้นจันทน์หอมที่พบในพื้นที่มีอายุมากกว่า 100 ปี มีเนื้อไ ม้แน่น สีน้ำตาลอมเหลือง และที่สำคัญคือมีกลิ่นหอมจัดเป็นพิเศษ ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สำคัญตามโบราณราชประเพณี

ต้นจันทน์หอมที่คัดเลือกมาทั้ง 20 ต้น ยืนต้นตายตามธรรมชาติ มีขนาดเส้นรอบวงเฉลี่ย 150 เซนติเมตร และมีความยาวเหมาะสมต่อการแปรรูป การคัดเลือกต้นจันทน์หอมที่ตายตามธรรมชาติไม่เพียงแต่เป็นไปตามประเพณีโบราณ แต่ยังเป็นการดูแลรักษาสมดุลของระบบนิเวศ โดยไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อต้นไม้ที่มีชีวิตในพื้นที่

 

นอกจากอุทยานแห่งชาติกุยบุรีแล้ว ไม้จันทน์หอมยังพบกระจายอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติใกล้เคียง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด อุทยานแห่งชาติน้ำตกห้วยยาง และอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ซึ่งล้วนเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์ที่สมบูรณ์ในแนวเทือกเขาตะนาวศรี กรมอุทยานแห่งชาติฯ ได้มีการดูแลรักษาและขยายพันธุ์ไม้จันทน์หอมอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ไ ม้มีค่าชนิดนี้คงอยู่สืบไปในอนาคต

ภายหลังเสร็จสิ้นพิธีบวงสรวงฯ ผู้ร่วมงานได้มีการปลูกต้นจันทน์หอมทดแทนคืนสู่ผืนป่า จำนวน 10 ต้น เพื่อแสดงถึงการรักษาสมดุลของระบบนิเวศและอนุรักษ์ไม้มีค่าดังกล่าว

นายสุชาติ ชมกลิ่น กล่าวเพิ่มเติมว่า การตัดไม้จันทน์หอม 1 ต้น เพื่อใช้ในพระราชพิธีฯ จะต้องปลูกทดแทนในพื้นที่ธรรมชาติ 10 ต้นเสมอ เพื่อการอนุรักษ์และเพิ่มจำนวนต้นจันทน์หอมในป่า ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของกรมอุทยานแห่งชาติฯ เพื่อให้เกิดความสมดุลทางธรรมชาติคงความยั่งยืนของพันธุ์ไม้ โดยในวันนี้เป็นการปลูกทดแทนต้นแรกในพิธี จำนวน 10 ต้น และจะดำเนินการปลูกทดแทนต่อเนื่องจนครบจำนวน 200 ต้น เพื่อทดแทนต้นจันทน์หอมทั้ง 20 ต้น ที่ได้รับการคัดเลือกนำไปใช้ในงานพระราชพิธีฯ โดยกรมอุทยานแห่งชาติฯ จะติดตามดูแลต้นไม้ที่ปลูกใหม่ทดแทนอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ และสามารถเป็นแหล่งพันธุ์ไม้จันทน์หอมที่สำคัญของประเทศต่อไป อันเป็นแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่ยั่งยืนของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สำหรับขั้นตอนต่อไป กรมอุทยานแห่งชาติฯ จะดำเนินการตัดทอนและแปรรูปไม้จันทน์หอมร่วมกับคณะจิตอาสาจังหวัดประจวบคีรีขันธ์และพื้นที่ใกล้เคียง จากนั้นจะส่งมอบไม้จันทน์หอมทั้งหมดให้แก่ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร จังหวัดนครปฐม โดยไม้จันทน์หอมจะถูกนำไปใช้ในงานพระราชพิธีพระศพฯ ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย สมพระเกียรติ และถูกต้องตามโบราณราชประเพณี

ไม้จันทน์หอม ถือเป็นไม้มงคลชั้นสูงที่มีกลิ่นหอมจัด เป็นไม้มีค่าที่หายาก มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Mansonia gagei เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงได้ถึง 15-20 เมตร เนื้อไม้มีสีน้ำตาลอมเหลือง แน่น และมีน้ำหนักปานกลาง เมื่อตัดหรือขูดจะมีกลิ่นหอมจัดคล้ายกลิ่นจันทน์ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ "จันทน์หอม" ไม้จันทน์หอมถูกนำมาใช้ประกอบพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูง ซึ่งเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงปัจจุบัน และเป็นสัญลักษณ์ของความดีงามที่คงอยู่แม้เมื่อดับขันธ์ไปแล้ว กลิ่นหอมของไม้จันทน์หอมเชื่อว่าจะช่วยส่งเสด็จพระศพสู่สุคติภพด้วยความสงบและศักดิ์สิทธิ์