เปิดที่มา ชรบ. คือใคร? มีหน้าที่อะไรบ้าง “กรมการปกครอง” พาย้อนประวัติศาสตร์ จากกฎหมายลักษณะโจรห้าเส้น จุลศักราช 1199 สู่ราษฎรอาสาเพื่อชาติ ผู้ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเสียสละเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน
รู้จัก ชรบ. คือใคร? มีที่มาอย่างไร ทำหน้าที่อะไรบ้าง
“ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน” หรือ ชรบ. คือ ราษฎรอาสาสมัครในพื้นที่ ที่ผ่านการฝึกอบรมตามหลักสูตรของกรมการปกครอง และได้รับการแต่งตั้งจากนายอำเภอให้ปฏิบัติหน้าที่เป็น ผู้ช่วยเหลือเจ้าพนักงานตามกฎหมายว่าด้วยการปกครองท้องที่ เพื่อร่วมดูแลความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยของหมู่บ้าน
เปิดที่มา ชรบ. จากกฎหมายโจรห้าเส้น ร.3 สู่ราษฎรอาสาเพื่อชาติ
โดย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) โปรดเกล้าฯ ประกาศใช้ “กฎหมายลักษณะโจรห้าเส้น จุลศักราช 1199” ในวันที่ 16 กรกฎาคม 2380 โดยเกณฑ์ราษฎรช่วยระงับการปล้นสดมภ์ เนื่องจากเจ้าหน้าที่ฝ่ายปราบปรามมีกำลังไม่เพียงพอที่จะระงับเหตุ ถือเป็นพัฒนาการที่สำคัญในอดีต ซึ่งถือเป็นจุดกำเนิดที่มาของชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ราษฎรอาสาสมัคร ที่เข้ามาช่วยเหลือราชการด้วยจิตสาธารณะปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเสียสละ ทุ่มเท โดยไม่มีค่าตอบแทน เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน
ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน หรือ ชรบ. มีหน้าที่ในการรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน 10 ประการ ดังนี้
- การอยู่เวรยามรักษาความสงบเรียบร้อยและรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน
- ตรวจตระเวนรักษาความสงบเรียบร้อย
- สืบสวนหาข่าวที่เป็นภัยต่อความมั่นคงหรือความสงบเรียบร้อย
- เฝ้าระวังรักษาสถานที่สำคัญ ตั้งจุดตรวจ จุดสกัด ตรวจสอบบุคคลและยานพาหนะที่ผ่านเข้า-ออกหมู่บ้าน
- รายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ให้ผู้บังคับบัญชาทราบ
- ป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดทางอาญาและการก่อความไม่สงบเรียบร้อยในพื้นที่
- ตรวจค้นบุคคลหรือยานพาหนะ ยึดสิ่งของหรืออาวุธที่ใช้ โดยต้องปฏิบัติตามบทบัญญัติในกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าด้วยการค้น
- จับกุมผู้กระทำความผิดซึ่งหน้าตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาและควบคุมตัวผู้ถูกจับส่งผู้บังคับบัญชาใกล้ตนโดยเร็ว
- ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
- ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ได้รับมอบหมาย
ชรบ. คือผู้พิทักษ์พื้นที่ส่วนหลัง ที่ยืนหยัดเคียงข้างประชาชนในทุกสถานการณ์
นอกจากนี้ ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ยังเป็นกำลังภาคประชาชนที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลความปลอดภัยและความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้าน จากสถานการณ์ความไม่สงบบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา ที่ผ่านมา แม้จะไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่ในแนวปะทะโดยตรง แต่ ชรบ. คือกำลังสำคัญของพื้นที่ส่วนหลังที่ร่วมขับเคลื่อนภารกิจด้านความมั่นคงและการคุ้มครองประชาชนอย่างเต็มกำลัง
ชรบ. คือ “ผู้พิทักษ์พื้นที่ส่วนหลัง” ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความมุ่งมั่น ทุ่มเท และเสียสละ เพื่อสร้างความปลอดภัยสูงสุดให้แก่ประชาชนในพื้นที่ ผ่านการออกปฏิบัติหน้าที่อย่างเข้มข้น อาทิ การลาดตระเวน การตั้งจุดตรวจ-จุดสกัด ออกตรวจตรารักษาความสงบเรียบร้อย เฝ้าระวังสถานที่สำคัญ การสนับสนุนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ การช่วยเหลือและอพยพประชาชนไปยังพื้นที่ปลอดภัย รวมถึงการดูแลบ้านเรือน ทรัพย์สิน และสัตว์เลี้ยงของประชาชน เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและสร้างความอุ่นใจให้กับหมู่บ้าน
“ความมั่นคงของประเทศ เริ่มต้นจากหมู่บ้านที่เข้มแข็ง ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) จึงเป็นอีกหนึ่งกำลังสำคัญที่ร่วมดูแลความปลอดภัยของประชาชน และยืนหยัดเคียงข้างหมู่บ้านในทุกสถานการณ์”
