สปสช. เตือน Gen Z สายกินปลาดิบ เสี่ยงพยาธิใบไม้ตับพุ่ง ชูภัยเงียบนำไปสู่มะเร็งท่อน้ำดี ชวนตรวจคัดกรองปัสสาวะฟรีปีละครั้งผ่านแอปเป๋าตัง
ภัยเงียบที่คนรุ่นใหม่มองข้าม! สปสช. เผยแนวโน้มกลุ่ม Gen Z เสี่ยงติด "พยาธิใบไม้ตับ" สูงขึ้นอย่างน่ากลัว จากพฤติกรรมกินปลาน้ำจืดดิบ-สุก ๆ ดิบ ๆ ย้ำโรคนี้มักไม่มีอาการ เตือนหากปล่อยไว้เสี่ยงกลายเป็น "มะเร็งท่อน้ำดี" แนะประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไป ใช้สิทธิบัตรทองตรวจคัดกรองฟรีปีละ 1 ครั้ง ด้วยชุดตรวจปัสสาวะชนิดเร็ว OV-RDT รู้ผลใน 10 นาที
ภัยเงียบ Gen Z! เทรนด์กินปลาดิบทำยอดผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับพุ่ง
ทพ.อรรถพร ลิ้มปัญญาเลิศ รองเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เปิดเผยข้อมูลที่น่ากังวลว่า จากผลการตรวจคัดกรองสุขภาพนักศึกษาใหม่ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับเป็นจำนวนมาก
สอดคล้องกับข้อมูลจากสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่ชี้ชัดว่า คนรุ่นใหม่หรือกลุ่ม Gen Z มีแนวโน้มติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับเพิ่มสูงขึ้น โดยมีสาเหตุหลักมาจากพฤติกรรมการรับประทานอาหารประเภทปลาน้ำจืดดิบ หรือสุก ๆ ดิบ ๆ เช่น:
- ก้อยปลา / ลาบปลา
- ปลาส้ม / ปลาร้าดิบ
- อาหารที่ปรุงผ่านความร้อนไม่เพียงพอ
"การไม่มีอาการ ไม่ได้แปลว่าไม่มีโรค" โรคพยาธิใบไม้ตับมักเป็นภัยเงียบในระยะแรก ผู้ติดเชื้อจะไม่รู้ตัวเพราะร่างกายยังแข็งแรงดี แต่หากปล่อยทิ้งไว้หรือติดเชื้อซ้ำ ๆ จะทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังของท่อน้ำดี และกลายเป็น "มะเร็งท่อน้ำดี" ในระยะยาว ซึ่งมักจะตรวจพบเมื่ออาการรุนแรงหรือลุกลามแล้ว
สปสช. แจกสิทธิ "ตรวจพยาธิใบไม้ตับฟรี" ด้วยชุดตรวจ OV-RDT
เพื่อรับมือกับปัญหาสุขภาพดังกล่าว สปสช. จึงได้จัดสิทธิประโยชน์ “ชุดตรวจคัดกรองพยาธิใบไม้ตับด้วยปัสสาวะชนิดเร็ว” (OV-RDT) ซึ่งเป็นนวัตกรรมจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงสามารถตรวจคัดกรองได้ฟรี ปีละ 1 ครั้ง โดยจากข้อมูลล่าสุด (พฤษภาคม 2569) มีผู้เข้ารับบริการรวมแล้วกว่า 2.7 แสนคน โดยเฉพาะในเขตสุขภาพที่ 7 (ขอนแก่น, กาฬสินธุ์, มหาสารคาม, ร้อยเอ็ด)
ใครบ้างที่มีสิทธิตรวจฟรี?
- คนไทยทุกสิทธิการรักษา (บัตรทอง, ประกันสังคม, ข้าราชการ)
- อายุ 15 ปีขึ้นไป
- มีประวัติเสี่ยงอย่างใดอย่างหนึ่ง: เคยรับประทานปลาน้ำจืดดิบ/สุก ๆ ดิบ ๆ, เคยติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ หรือเคยกินยาถ่ายพยาธิใบไม้ตับมาก่อน
วิธีรับชุดตรวจ OV-RDT และขั้นตอนการรับบริการ
ชุดตรวจ OV-RDT เป็นการตรวจง่าย ๆ จากตัวอย่างปัสสาวะ รู้ผลเร็วภายใน 5-10 นาที หากตรวจพบเชื้อ (ผลเป็นบวก) จะได้รับยาและการรักษาทันที ไม่ต้องกังวลเพราะหากพบตั้งแต่ระยะแรกสามารถรักษาให้หายขาดได้
ช่องทางการรับสิทธิและตรวจฟรี
หน่วยบริการที่เข้าร่วม
- ร้านยาที่เข้าร่วมโครงการ
- คลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่น
- คลินิกเวชกรรมชุมชนอบอุ่น
- คลินิกเทคนิคการแพทย์
ขั้นตอนการรับบริการ
- ตรวจสอบรายชื่อหน่วยบริการและจองคิวผ่านแอป "เป๋าตัง" (เมนูกระเป๋าสุขภาพ > สิทธิสุขภาพดีป้องกันโรค)
- นำ บัตรประชาชน ไปยืนยันตัวตน ณ หน่วยบริการ
- ตรวจปัสสาวะ รอผล 5-10 นาที
หากตรวจพบเชื้อผ่านร้านยาหรือคลินิกเวชกรรม จะได้รับยารักษาทันที ส่วนคลินิกพยาบาลหรือเทคนิคการแพทย์ จะส่งตัวท่านเข้าสู่ระบบการรักษาของโรงพยาบาลเครือข่ายต่อไป
คำเตือนจากแพทย์ หากมีอาการผิดปกติ เช่น ตัวเหลือง ตาเหลือง ปวดท้อง น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลีย ควรรีบพบแพทย์ทันที และไม่ควรซื้อยาถ่ายพยาธิมารับประทานเอง เพราะอาจได้รับยาไม่เหมาะสมและเสียโอกาสในการรักษาอย่างถูกต้อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ สายด่วน สปสช. 1330 หรือเช็กสิทธิผ่านแอปพลิเคชัน "เป๋าตัง" ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
