ไทยค้นพบ 'เศวตนาด้วง' หรือ 'ดาวสร้อยไข่มุก' พืชล้มลุกชนิดใหม่ของโลกปี 2026 บนเขาหินปูน จ.เลย สุดวิกฤตเหลือไม่ถึง 150 ต้น เสี่ยงสูญพันธุ์เร่งอนุรักษ์ด่วน!
ไทยค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลก! กรมอุทยานฯ จับมือพฤกษศาสตร์สกอตแลนด์ ตีพิมพ์ “เศวตนาด้วง” หรือ “ดาวสร้อยไข่มุก” พืชล้มลุกหน้าตาคล้ายสร้อยไข่มุก พบเฉพาะระบบนิเวศเขาหินปูน อ.นาด้วง จ.เลย เร่งผลักดันมาตรการ OECMs และธนาคารเมล็ดพันธุ์ หวั่นสูญพันธุ์หลังพบประชากรเหลือเพียงร้อยกว่าต้น
เปิดตัว “เศวตนาด้วง” พืชชนิดใหม่ของโลกจากเมืองเลย
นายอรรถพล เจริญชันษา อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เปิดเผยข่าวดีด้านความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย ว่ามีการค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลก “เศวตนาด้วง” (Sawet Na Duang) หรือมีชื่อสามัญไทยอีกชื่อว่า “ดาวสร้อยไข่มุก”
การค้นพบครั้งสำคัญนี้ได้รับการตีพิมพ์ระดับสากลในวารสารทางวิชาการ Thai Forest Bulletin (Botany) ปี 2026 ฉบับที่ 54(1) เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นผลงานความร่วมมือระดับนานาชาติระหว่าง:
- ดร.สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล และ ดร.นัยนา เทศนา (กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ กรมอุทยานแห่งชาติฯ)
- Dr. David J. Middleton ผู้เชี่ยวชาญพืชวงศ์ชาฤาษี จากสวนพฤกษศาสตร์เอดินบะระ สกอตแลนด์ (Royal Botanic Garden Edinburgh)
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ทำไมถึงชื่อ “ดาวสร้อยไข่มุก”?
“เศวตนาด้วง” มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า 𝐻𝑒𝑛𝑐𝑘𝑒𝑙𝑖𝑎 𝑚𝑜𝑛𝑖𝑙𝑖𝑓𝑜𝑟𝑚𝑖𝑠 Sirim. จัดอยู่ในวงศ์ชาฤาษี (Gesneriaceae) โดยความน่าอัศจรรย์ของพืชชนิดนี้ถูกระบุไว้ผ่านลักษณะเด่นต่าง ๆ ดังนี้ครับ
- ที่มาของชื่อ : คำระบุชนิด “moniliformis” สื่อถึงลักษณะเด่นบริเวณด้านล่างของอับเรณูที่มีขนแบบเซลล์เรียงต่อกันคล้ายสร้อยไข่มุก หรือโซ่ทรงกลมขนาดเล็ก ส่วนคำว่า “เศวต” แปลว่าสีขาว ซึ่งตรงกับลักษณะดอกนั่นเอง
- ลักษณะลำต้นและใบ : เป็นพืชล้มลุกปีเดียว สูงได้ถึง 17 เซนติเมตร ใบเรียงตรงข้าม โดยใบคู่แรกจะเจริญเติบโตเต็มที่เพียงใบเดียว ส่วนใบคู่ที่สองมีขนาดเล็ก
- ดอก : ออกดอกเป็นช่อกระจุก 2–8 ช่อ แต่ละช่อมี 2 ดอก ดอกเป็นรูประฆังสีขาว ยาว 4–5 มิลลิเมตร มีกลีบดอก 5 กลีบ (กลีบด้านบน 2 กลีบม้วนงอ กลีบด้านล่าง 3 กลีบแผ่ออก) และมีเกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์ 2 อัน
ข้อมูลตัวอย่างพรรณไม้ต้นแบบ (Holotype) : ทีมวิจัยได้เก็บตัวอย่างหมายเลข Naiyana et al. 2974 ซึ่งปัจจุบันได้รับการเก็บรักษาไว้อย่างปลอดภัย ณ หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (BKF)
สถานการณ์น่าเป็นห่วง : พืชถิ่นเดียวสถานภาพ “ใกล้สูญพันธุ์” (Endangered)
จากการประเมินสถานภาพการอนุรักษ์ตามเกณฑ์ขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN Red List) จัดให้ “เศวตนาด้วง” อยู่ในสถานภาพ “ใกล้สูญพันธุ์” (Endangered - EN) เนื่องจากปัจจัยเสี่ยงหลายด้าน:
- พบเพียงแห่งเดียวในโลก (Endemic species) : กระจายพันธุ์เฉพาะพื้นที่เขาหินปูนขนาดเล็ก ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าโคกผาดำ อำเภอนาด้วง จังหวัดเลย เท่านั้น
- ประชากรวิกฤต : จากการสำรวจพบประชากรหนาแน่นน้อยมาก เพียงประมาณ 100–150 ต้น บนพื้นที่จำกัดจำเขี่ยราว 2–3 ตารางเมตร
- อยู่นอกเขตป่าอนุรักษ์ : พื้นที่ดังกล่าวไม่ได้อยู่ในเขตป่าคุ้มครอง ทำให้ในช่วงฤดูแล้ง พืชชนิดนี้มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกรบกวนจากการท่องเที่ยวและการกระทำของมนุษย์
กรมอุทยานฯ เร่งกางแผนอนุรักษ์เชิงรุกด้วย OECMs และ Seed Bank
เพื่อป้องกันไม่ให้พืชถิ่นเดียวที่มีคุณค่าชนิดนี้ต้องสูญพันธุ์ไปจากโลก กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญเร่งด่วนและเสนอแนวทางการอนุรักษ์ไว้ 2 มาตรการหลัก คือ:
- ผลักดันพื้นที่ OECMs : ประกาศให้พื้นที่เขาหินปูนหย่อมดังกล่าวเป็น "พื้นที่อนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพนอกเขตพื้นที่คุ้มครอง" (Other Effective Area-based Conservation Measures) เพื่อสร้างกลไกการคุ้มครองร่วมกับชุมชน
- จัดทำธนาคารเมล็ดพรรณพืช (Seed Bank) : ทำการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ในธนาคารเมล็ดพืช เพื่อเป็นหลักประกันทางสายพันธุ์หากเกิดภัยพิบัติหรือการรบกวนในธรรมชาติ
อย่างไรก็ตาม คณะนักวิจัยยังคงมีความหวังว่า หากมีการสำรวจในแหล่งเขาหินปูนอื่น ๆ ในภูมิภาคนี้อย่างเข้มข้น อาจนำไปสู่การค้นพบประชากรของ “เศวตนาด้วง” เพิ่มเติมได้ในอนาคต
