ทฤษฎีแห่งความสุข : สุข….ปลูก…อากาศ โดย ธันย่า - ธันยลักษณ์ พรหมมณี

เมื่อความปรารถนามาแรงแซงความเห็นชอบของความสำเร็จ สิ่งที่เหลืออยู่จึงไม่ใช่ถ้วยรางวัล แต่คือ ความว่างเปล่าที่ไม่สมบูรณ์ ในความว่างเปล่านั้น มนุษย์เริ่มตั้งคำถามกับลมหายใจของตนเอง อากาศที่เคยมีอยู่โดยไม่ต้องร้องขอกลับกลายเป็นทรัพยากรที่ต้อง "ดูแล" มากกว่า "ใช้"

การปลูกความสุขในความว่างเปล่า ด้วยการปลูกต้นไม้ฝึกมนุษย์ให้มีส่วนร่วมการออกแบบกลไกของความปลอดภัยทางอากาศ ต้นไม้หนึ่งต้น สามารถเพิ่มลมหายใจของพื้นที่หนึ่ง และชีวิตของใครบางคนได้

แรงงานเกษตร คือจุดกำเนิดของผู้ดูแลระบบชีวิต ผู้มีความสามารถในการบริหารความเสี่ยงของโลกอาหารและโภชนาการ ผ่านการปลูกพืช ปลูกผัก ปลูกผลไม้ และการดูแลดิน น้ำ อากาศ เมื่อสิ่งแวดล้อมในระบบนิเวศของการปลูกอากาศสามารถอยู่ร่วมกันในชั้นบรรยากาศเดียวกัน ความปลอดภัยทางอาหารจึงเกิดขึ้น ลมหายใจจึงไม่ใช่เรื่องส่วนบุคคล แต่คือสัญญาทางศีลธรรมระหว่างมนุษย์กับโลก เพราะการฝึกก่อนใจรั่วปลูกด้วยศีล ฝึกก่อนศีลรั่วปลูกด้วยสติ ฝึกก่อนสติรั่วปลูกด้วยปัญญา คือพื้นฐานของสมาธิ

การ "ปลูกอากาศ" อาจฟังดูเหมือนการควบคุมสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ แต่แท้จริงแล้ว คือการปลูกเงื่อนไขของการหายใจ พยายาม ควบคุม ความปรารถนาเชิงลึกของมนุษย์ การเริ่มต้นที่ง่ายที่สุดด้วยลมหายใจ

จริยธรรมสาธารณะคือสิ่งที่เราหายใจร่วมกัน แบ่งทรัพยากรร่วมกัน และรับผิดชอบต่อกันในฐานะสมาชิกของสังคมเดียวกัน

3 ปีที่แล้ว ธันย่า เลือกออกแบบปลูกอากาศ ด้วยระบบเกษตรที่เลี้ยงทั้งมนุษย์และดินไปพร้อมกัน ผ่านความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับพืช คือกระบวนการสร้างพื้นที่สีเขียวปลูกอากาศ กับต้นกันเกรา ต้นซิลเวอร์โอ๊ค ต้นอากาเว่ รวมแล้ว 5,000 กว่าต้น ที่ จังหวัดเลย

ต้นกันเกรา : ปัญญาแห่งความสัมพันธ์เป็นตัวกลางเชื่อมคุณค่าของคนวิถีชุมชนสำคัญกว่าปัจเจกในการดูแลทรัพยากรร่วมกัน

กันเกราเป็นไม้ยืนต้นพื้นถิ่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่เติบโตควบคู่กับวิถีชีวิตของผู้คนมายาวนาน จนมีชื่อเรียกแตกต่างกันไปในแต่ละภูมิภาค เช่น "มันปลา" ในภาคเหนือและอีสาน "ตำเสา" ในภาคใต้ และ "ตาเตรา" ในภาคตะวันออก และเป็นพันธุ์ไม้มงคลพระราชทานที่โดดเด่นด้วยดอกสีสวยและกลิ่นหอมอ่อนละมุน

กันเกราจนถูกจัดให้เป็น ไม้มงคล 1 ใน 9 ชนิด ที่นิยมใช้ในพิธีวางศิลาฤกษ์และการก่อสร้างบ้านเรือนเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคล

ขณะเดียวกัน ตามความเชื่อโบราณ นิยมปลูกกันเกราทางทิศตะวันออก และใช้รองก้นหลุมเสาเอกของบ้าน เพราะชื่อกันเกราสื่อถึงการปกป้องคุ้มภัย เชื่อว่าสามารถกันสิ่งไม่ดี รวมถึงปลวกและแมลงที่อาจทำลายเนื้อไม้ ต้นกันเกราจึงไม่ใช่เพียงไม้ยืนต้น แต่คือสัญลักษณ์ของความร่มเย็น ความคุ้มครอง และสายใยความผูกพันระหว่างธรรมชาติ ชุมชน และวิถีชีวิต โครงสร้างของเมือง

ต้นซิลเวอร์โอ๊ค : ปัญญาเชิงระบบความสมดุลคืออนาคตที่ควบคู่กับความก้าวหน้าในการดูแลธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ซิลเวอร์โอ๊คมีถิ่นกำเนิดบริเวณชายฝั่งตะวันออกของประเทศออสเตรเลียเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่เติบโตเร็ว ปลูกง่าย และให้ร่มเงาได้ดี จึงได้รับความนิยมในการปลูกเพื่อช่วยลดความร้อนและปรับสภาพแวดล้อมของพื้นที่เกษตรและชุมชนใบสีเทาเงินช่วยสะท้อนแสงและลดการสะสมความร้อน ขณะที่ดอกสีเหลืองส้มช่วยเติมชีวิตชีวาให้ภูมิทัศน์ นอกจากคุณค่าด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว ซิลเวอร์โอ๊คยังมีมูลค่าทางเศรษฐกิจและเอื้อต่อความหลากหลายทางชีวภาพต้นไม้ชนิดนี้จึงเป็นสัญลักษณ์ของการปลูกเพื่ออนาคต ที่ผสานความงาม การใช้ประโยชน์ และความยั่งยืนไว้ด้วยกัน

ต้นอากาเว่ : ปัญญาแห่งการปรับตัวที่รู้เข้าใจและยอมรับขีดข้อจำกัดของวงจรชีวิต พร้อมยับยั้งการใช้ทรัพยากรด้วยความเคารพ

อากาเว่เป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปีที่โดดเด่นด้วยความทนทานต่อสภาพแห้งแล้ง ลำต้นเจริญเป็นพุ่ม ใบเรียงตัวเป็นกระจุกใกล้ผิวดิน รูปทรงเรียบงาม แผ่นใบสีเขียวอมเหลืองเคลือบนวลขาว ให้ภาพลักษณ์นุ่มนวล สามารถเติบโตได้ทั้งในแสงแดดจัดและแดดรำไร ต้องการน้ำน้อย และดูแลไม่ซับซ้อน จึงนิยมใช้จัดสวนเป็นไม้ประธาน ไม้กระถาง หรือจุดเด่นในสวนโมเดิร์น สวนหิน และภูมิทัศน์ที่เน้นความเรียบง่ายแต่แข็งแรง ในต่างประเทศอากาเว่ถูกใช้ประโยชน์ทั้งด้านอาหาร เส้นใย และเครื่องดื่ม เช่น เตกิลา ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจเม็กซิโก ขณะที่ในประเทศไทย อากาเว่ทำหน้าที่เป็นไม้ประดับและพืชภูมิทัศน์สะท้อนแนวคิดการใช้ทรัพยากรอย่างพอดีและยั่งยืน

สุข ... กระบวนการที่จิตเรียนรู้จะอยู่กับโลก พลังแห่งศรัทธาและความเพียร ค่อยๆ เติบโต จิตสำนึกให้เป็นสมาธิ และขยายสมาธิให้เป็นปัญญา ผู้ที่ปลูกอากาศไม่ได้เพียงปลูกต้นไม้ แต่กำลังรักษาพื้นที่หายใจดูแลชีวิตของมนุษย์ ท่ามกลางโลกที่เต็มไปด้วยความเปราะบาง ความสุขจึงไม่ใช่การหนีความทุกข์ แต่คือจุดกำเนิดธรรมสติ และการเมตตาที่เชื่อมมนุษย์เข้าหากัน … ใครปลูกชีวิตเรา?

แล้วพบกับ ธันย่า และ ทฤษฎีแห่งความสุข ได้ใหม่ทุกวันจันทร์ที่สองของเดือนในหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจฉบับตีพิมพ์และออนไลน์