ทฤษฎีแห่งความสุข : สุข…รับมือกับวิกฤติ โดย ธันย่า - ธันยลักษณ์ พรหมมณี

สุขปีใหม่ สุขเข้าใจลึกขึ้น คือการเข้าใจตนเองแบบไม่ทอดทิ้ง เข้าใจผู้อื่นอย่างเมตตา และเข้าใจชีวิตที่ดำเนินไปภายใต้โครงสร้างทางสังคม ซึ่งยังคงดำรงอยู่ได้ด้วยคุณค่าของสติและปัญญา การสร้างพื้นที่เพื่อยอมรับวิกฤติในความเป็นจริง เปิดโอกาสให้เราได้เรียนรู้เติบโต และพร้อมเผชิญกับก้าวใหม่ของชีวิต ขอให้ทุกคนมีความสุขในทุกจังหวะของการใช้ชีวิต

ช่วงสิ้นปีที่ผ่านมา ธันย่า ได้เดินทางไปประเทศญี่ปุ่น เพื่อศึกษาดูงานด้านศาสตร์และศิลปะของอาหาร ควบคู่กับการเรียนรู้การ ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ซึ่งสะท้อนแนวคิดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อเชื่อมโยงอาหาร สุขภาพ และอุตสาหกรรมสร้างสรรค์เข้าด้วยกันอย่างงดงาม 

ในกระบวนการ ปลูกต้นหม่อน เกษตรกรญี่ปุ่นมีการนำเอาถ่านชีวภาพ (Biochar) ที่ผลิตจากไม้ไผ่มาใช้ ซึ่งได้จากกระบวนการเผาแบบควบคุมอุณหภูมิและควันอย่างเหมาะสม ควันที่เกิดขึ้นจากการเผาจะถูกนำไปควบแน่นและจัดการให้กลายเป็นน้ำส้มควันไม้ เพื่อนำกลับมาใช้ประโยชน์ทางการเกษตร ขณะที่ถ่านชีวภาพที่ได้มีคุณสมบัติในการอุ้มน้ำ ช่วยรักษาความชื้นในดิน ปรับปรุงโครงสร้างดินให้ร่วนซุย และเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดินในระยะยาว ส่งผลให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของต้นหม่อนอย่างยั่งยืน

ขณะเดียวกัน การปลูกหม่อนเลี้ยงไหมยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์กลุ่ม Super Food และอาหารเสริม โดยมีการนำรังไหมที่ผ่านการแยกดักแด้ออกแล้วมาแปรรูปเป็นผงโปรตีนสำหรับใช้ในผลิตภัณฑ์ชงดื่มเชิงสุขภาพ 

ขณะที่ใบหม่อนถูกนำมาแปรรูปเป็นผงใบหม่อนสำหรับชงดื่มซึ่งได้รับความนิยมในกลุ่มผู้ที่ใส่ใจสุขภาพ โดยเฉพาะผู้ที่ต้องการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และเป็นผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีคาเฟอีน ทั้งยังมีการกล่าวถึงคุณประโยชน์ด้านการเสริมสมาธิและการดูแลระบบร่างกายโดยรวม 

ด้านอาหารแปรรูป ใบหม่อน ถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตเส้นโซเมนหรือเส้นบะหมี่แบบรับประทานเย็น รวมถึงนำมาแปรรูปเป็นชาใบหม่อน ขณะที่ลูกหม่อนถูกนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มหลากหลายรูปแบบ เช่น แยม น้ำผลไม้ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 

นอกจากนี้ยังมีการนำหม่อนและไหมมาใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง โดยใบหม่อนถูกนำไปผลิตเป็นสบู่และครีมบำรุงผิว ขณะที่รังไหมถูกนำมาใช้ทั้งในรูปแบบสบู่จากรังไหม รวมถึงผลิตภัณฑ์ขัดผิวหรือขัดหน้า ในอีกมิติหนึ่ง ดักแด้ไหมถูกนำมาศึกษาและพัฒนาเป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์อาหารเสริม โดยมีการกล่าวถึงคุณประโยชน์ด้านการสนับสนุนการไหลเวียนของเลือดและสมรรถภาพทางร่างกายของเพศชาย ทั้งนี้ การนำไปใช้ขึ้นอยู่กับกระบวนการแปรรูป มาตรฐาน และการควบคุมตามหลักวิชาการและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 

แนวทางดังกล่าวสะท้อนการใช้ทรัพยากรหม่อนและไหมอย่างครบวงจร ตั้งแต่ระดับการเกษตรไปจนถึงการพัฒนาเป็นอุตสาหกรรมมูลค่าสูง สอดคล้องกับแนวคิด Zero Waste และ High Value Creation การเดินทางไปญี่ปุ่นครั้งนี้ทำให้ได้เห็นวิวัฒนาการด้านการแพทย์และอุตสาหกรรมอาหารเสริมในกลุ่ม Super Food ควบคู่ไปกับการสังเกตเรียนรู้วิธีคิดและการรับมือกับภัยพิบัติของสังคมญี่ปุ่น 

จากการลงพื้นที่สำรวจในหมู่บ้านต่างๆ ธันย่า สังเกตเห็นว่าหลายครัวเรือนมี กระเป๋าฉุกเฉินสีส้ม (Emergency Go Bag) ซึ่งเป็นกระเป๋าที่รวบรวมของจำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตในช่วง 1–3 วัน สะท้อนแนวคิดสำคัญของสังคมญี่ปุ่นว่า “การเตรียมพร้อมคือการไม่ประมาท” และการเตรียมพร้อมล่วงหน้าถือเป็นส่วนหนึ่งของการเอาชีวิตรอด

ภายในกระเป๋าฉุกเฉินประกอบด้วยของใช้จำเป็น เช่น น้ำดื่ม อาหารแห้ง ยาประจำตัว อุปกรณ์ปฐมพยาบาล ไฟฉาย พาวเวอร์แบงก์ เอกสารสำคัญ และเสื้อผ้าสำรอง โดยจัดเตรียมสิ่งของให้เหมาะสมกับสมาชิกแต่ละคนในครอบครัว ตั้งแต่เด็ก ผู้สูงอายุ ไปจนถึงสัตว์เลี้ยง ความพร้อมเหล่านี้สะท้อนวัฒนธรรมการอยู่ร่วมกับความเสี่ยงอย่างมีสติของสังคมญี่ปุ่น ซึ่งการเตรียมการไว้ล่วงหน้าอาจเป็นตัวช่วยสำคัญที่ประคองชีวิตให้ผ่านพ้นช่วงวิกฤติได้อย่างปลอดภัย ท่ามกลางภัยธรรมชาติ โรคอุบัติใหม่ และความเปลี่ยนแปลงทางสังคม 

ทักษะเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของหน่วยงานรัฐหรือผู้เชี่ยวชาญเพียงฝ่ายเดียว หากแต่เป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถเรียนรู้และฝึกฝนได้อย่างต่อเนื่องในชีวิตประจำวัน ชีวิตที่ยืดหยุ่นคือชีวิตที่ตระหนักถึงความไม่แน่นอน และเลือกมองโลกตามความเป็นจริงอย่างมีความหวัง ความหวังที่ตั้งอยู่บนสติ ความรู้ และความห่วงใยต่อกัน แล้ว ถุงยังชีพฉุกเฉิน ของคุณ...มีอะไรบ้าง?

แล้วพบกับ ธันย่า และ ทฤษฎีแห่งความสุข ได้ใหม่ทุกวันจันทร์ที่สองของเดือนในหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจฉบับตีพิมพ์และออนไลน์