เจาะกลุ่มชาวนา แปลงใหญ่ข้าวตำบลดู่ทุ่ง ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพ

แปลงใหญ่ข้าว หมู่ 10 ตำบลดู่ทุ่ง อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร อยู่ภายใต้การดูแลของศูนย์วิจัยข้าวร้อยเอ็ด เป็นกลุ่มนาแปลงใหญ่ที่เริ่มเข้าร่วมโครงการในปีแรกๆ ซึ่งมีจำนวนสมาชิกและพื้นที่ตามหลักเกณฑ์ของกรมการข้าว สามารถดำเนินงานโครงการระระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ ครบ 5 ด้าน ได้แก่ การลดต้นการผลิต การเพิ่มผลผลิต การพัฒนาคุณภาพ การตลาด และการบริหารจัดการ 

นายลา โสมาบุตร ประธานกลุ่มนาแปลงใหญ่ ต.ดู่ทุ่ง อ.เมืองยโสธร จ.ยโสธร กล่าวว่า กลุ่มมีสมาชิกกลุ่ม จำนวน 240 ราย พื้นที่ 3,026 ไร่ การดำเนินงานของกลุ่มมีกิจกรรมที่หลากหลายและครบวงจร ได้แก่ การส่งเสริมให้สมาชิกผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวในชุมชน การส่งเสริมการปลูกข้าวอินทรีย์ การปลูกพืชหลังฤดูทำนา การรับซื้อผลผลิตจากสมาชิก การแปรรูป การส่งเสริมการใช้พืชปุ๋ยสด ผลิตและใช้ปุยอินทรีย์ โดยกลุ่มมีการให้บริการเครื่องจักรกลในการจัดการพื้นที่แปลงของสมาชิก และเป็นศูนย์เรียนรู้ในการสนับสนุนให้คำแนะนำด้านการผลิต จนถึงรับซื้อผลผลิตจากสมาชิก 

มีเป้าหมายเพื่อให้เกษตรกรสมาชิกได้ปรับเปลี่ยน แนวคิดการผลิตให้เป็นเป็นเกษตรแม่นยำ และเพิ่มพื้นที่เกษตรอินทรีย์ให้มากขึ้น โดยการยกระดับคุณภาพข้าวให้ปลอดภัย และมีต้นทุนการผลิตที่ลดลง ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ซึ่งปัจจุบันเครื่องจักรกลการเกษตรมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้เกษตรกรสามารถแก้ปัญหาการขาดแคลนแรงงานภาคเกษตรซึ่งเป็นผู้สูงอายุ ทำให้ต้นทุนการจัดการสูงและเครื่องจักรกลการเกษตรก็ยังมีราคาสูง กลุ่มแปลงใหญ่ข้าว จึงได้จัดทำโครงการยกระดับแปลงใหญ่ด้วยเกษตรสมัยใหม่และเชื่อมโยงตลาด ภายใต้การส่งเสริมของศูนย์วิจัยข้าวร้อยเอ็ด กรมการข้าว และกรมส่งเสริมการเกษตร มีการนำเครื่องจักรกลการเกษตร เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เหมาะสมมาใช้ภายในกลุ่มฯ เพื่อสร้างรายได้ ลดตันทุนการผลิต สร้างโอกาสในการเพิ่มคุณภาพผลผลิตและผลตอบแทนจากการผลิตต่อไป 

เมื่อรัฐบาลโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้เล็งเห็นความสำคัญของการยกระดับแปลงใหญ่ โดยการนำหลักเกษตรสมัยใหม่ร่วมกับการเชื่อมโยงตลาด กลุ่มแปลงใหญ่ข้าว หมู่ 10 ตำบลดู่ทุ่ง อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร เห็นเป็นโอกาสที่จะพัฒนาการดำเนินงานของกลุ่ม จึงได้จัดเวทีชุมชนและมีมติขอรับการสนับสนุนงบประมาณ เพื่อจัดหาอุปกรณ์การอัดและปั้นเม็ดปุยอินทรีย์ โกดังเก็บเมล็ดพันธุ์ข้าวและพืชผลทางการเกษตรรถขุด ตีนตะขาบ ใช้ในการสนับสนุนการผลิตของสมาชิกในกลุ่ม เพื่อสร้างรายได้ ลดต้นทุนการผลิต สร้างโอกาสในการเพิ่มคุณภาพผลผลิตและรายได้จากการดำเนินกิจกรรมของกลุ่มแปลงใหญ่ต่อไป

นายอาทิตย์ มหาพจน์  นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า จุดเริ่มต้นในการส่งเสริมให้กลุ่มเข้าสู่ระบบแปลงใหญ่ จากเดิมมีการรวมกลุ่มเป็นศูนย์ข้าวชุมชนโดยมีสมาชิก 30 ราย และต่อยอดเป็นโครงการนาแปลงใหญ่ที่มีกรมการข้าวเข้ามาช่วยสนับสนุน  กลุ่มนี้มีการดำเนินงานหลากหลายกิจกรรม ตั้งแต่เรื่องของการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว  การแปรรูปข้าว แล้วก็กิจกรรมพืชหลังนา รวมถึงเรื่องของข้าวอินทรีย์ สำนักงานเกษตรอำเภอ กรมส่งเสริมการเกษตรก็เข้ามาส่งเสริมในทุกๆด้านเพื่อให้กลุ่มสามารถดำเนินงานได้อย่างครบวงจร   ณ วันนี้ถือว่ากลุ่มแปลงใหญ่ข้าวตำบลดู่ทุ่งประสบความสำเร็จ สามารถตั้งเป้าหมายได้อย่างชัดเจน สามารถเป็นศูนย์กลางของชุมชนที่พาเกษตรกรในชุมชนไปต่อในเรื่องของการมีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น 

นายรัฐพงศ์ มีกุล นักวิชาการเกษตรปฏิบัติการ ศูนย์วิจัยข้าวร้อยเอ็ด กล่าวว่า  ศูนย์วิจัยข้าวร้อยเอ็ด สนับสนุนส่งเสริมแปลงใหญ่ข้าวตำบลดู่ทุ่ง ตั้งแต่การบริการจัดการชุมชน การจัดเวทีชุมชนวิเคราะห์ปัญหาต่างๆภายในกลุ่ม ส่งเสริมปัจจัยการผลิต เครื่องจักรกลทางเกษตร ตลอดจนลงพื้นที่ถ่ายทอดองค์ความรู้ เพื่อสร้างความเข้มแข็งสู่ชุมชน สำหรับกลุ่มนาแปลงใหญ่กลุ่มนี้ก่อตั้งตั้งแต่ปีพ.ศ. 2559 ถือว่าเป็นกลุ่มนาแปลงใหญ่ที่มีความเข้มแข็งและมีการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นกรมส่งเสริมการเกษตร กรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร และกรมพัฒนาที่ดิน

 โดยจุดหลักๆในการดำเนินงานของเกษตรกรจะมีการรวมตัวกันและบริหารจัดการแบ่งหน้าที่กันอย่างเป็นระบบ และถึงแม้ว่าจะสิ้นสุดการสนับสนุนจากโครงการกลุ่มยังสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้กลุ่มมีความเข้มแข็ง มีการต่อยอดเพิ่มมูลค่าผลผลิตข้าว โดยการแปรรูปข้าวโดยการสีและแพ็คจำหน่ายหลากหลายรูปแบบ มีช่องทางการตลาดที่มั่นคง จนสร้างรายได้สู่ชุมชนได้มากขึ้น ชีวิตความเป็นอยู่ก็ดีขึ้นตามไปด้วย