ความก้าวหน้าในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา ของขวัญแก่เกษตรกร

     ภายในพื้นที่ของวังสวนจิตรลดา พระราชวังดุสิตสถานที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ส่วนหนึ่ง ถูกรังสรรค์ให้เป็นโรงเรือนเพื่อการทดลอง วิจัยและแก้ไขปัญหาทางด้านการเกษตร อันนำไปสู่การหยิบยื่นต่อไปสร้างโอกาสและความหวังใหม่ ๆ ให้กับเกษตรกรได้ทำกิน

จุดเริ่มต้นของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา

      ย้อนไปเมื่อปีพ.ศ. 2504 ปัญหาทางการเกษตรที่มีมากมายและแตกต่างกันไปตามแต่ละพื้นที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ทรงริเริ่มใช้พื้นที่ส่วนหนึ่งในเขตพระราชฐานเป็นแหล่งทดลอง วิจัยและแก้ไขปัญหาด้านการเกษตร อาทิ การทดลองปลูกข้าวและพืชต่าง ๆ รวมทั้งไม้ยางนาไม้ที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2504 พระองค์มีพระราชดำริให้ย้ายต้นไม้กว่า 1,250 ต้นมาปลูกภายในพื้นที่ของวัง ก่อนที่ระยะต่อมา จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และกรมป่าไม้ นำพันธุ์ไม้ต่าง ๆ มาปลูกให้สมบูรณ์ จนกลายเป็นพื้นที่การศึกษาธรรมชาติกลางใจเมือง

ข้าวพันธุ์ใหม่ที่กรมการข้าวทูลเกล้าฯ ถวายรายงานความก้าวหน้าในปีนี้ แด่สมเด็จพระเทพพระรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

      ควบคู่ไปกับโครงการนาข้าวทดลองเพื่อแก้ปัญหาให้กับเหล่าเกษตรกร  ซึ่งแปลงนาสีเขียวที่อยู่คู่กับโครงการส่วนพระองค์ส่วนจิตรลดามาเป็นเวลากว่า 50 ปี เป็นหนึ่งพื้นที่ของนักพัฒนาของข้าวไทยจนในปัจจุบันที่ข้าวไทยมีมากมายนับหมื่นสายพันธุ์ ด้วยพระวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงมีพระบรมวินิจฉัยว่า “อาชีพของเกษตรกรไทย  ไม่มีอาชีพใดสำคัญกว่าการปลูกข้าว”   จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้กรมการข้าวรวบรวมและพัฒนาพันธุ์ข้าวมาอย่างต่อเนื่อง  จนปัจจุบันภายในแปลงนาทดลองในโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาปลูกไว้จำนวน 11 สายพันธุ์ ซึ่งมีทั้งข้าวนาสวนได้แก่ ปทุมธานี 1 กข 61 ทับทิมชุมแพ กข 41 ขาวดอกมะลิ 105 กข 6 กข 57 และสังข์หยดพัทลุง และข้าวนาไร่ได้แก่ ซิมแม่จัน ดอกพะยอม และข้าวลืมผัว  ภายหลังจากฤดูเก็บเกี่ยวจึงเป็นการปลูกพืชหมุนเวียนและพืชไร่เพื่อปรับปรุงหน้าดินให้เหมาะสมแก่การปลูกข้าวต่อไป

 

จากโคนมสู่นมเม็ด และผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพื่อพัฒนาความเป็นอยู่ของปวงชน  

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา มิได้หยุดอยู่เท่านั้น ยังทรงมีพระราชดำรินำร่องเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่อีกมากมาย โดยยุคแรกเป็นการวางรากฐานความรู้จวบจนเข้าสู่ทศวรรษต่อมาที่โครงการต่าง ๆ ขยายตัว สามารถต่อยอดเป็นการผลิตเพื่อแปรรูป อาทิ  ปีพ.ศ. 2516 ทรงเปิดศูนย์รวมนมเพื่อส่งเสริมอาชีพใหม่ให้แก่เกษตรกร จนสามารถต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนมและกลายเป็นสินค้าที่มีความต้องการสูงในตลาดอย่าง นมอัดเม็ดสวนดุสิต

แม้ในยุคที่เกษตรกรที่มีผลผลิตนมวัวมากจนล้นตลาดโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาจึงนำร่องในการช่วยเหลือเกษตรกรนำนมเหล่านั้นมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อีกมากมายเพื่อแก้ปัญหาอาทิ นม เนย โยเกิร์ต และไอศกรีม  ซึ่งเร็วๆ นี้จะมีการเปิดตัวนมสเตอริไรซ์พร่อมมันเนย สูตรคลอลาเจน เสริมโฟร์เลส และวิตามินดี ไอศกรีม สูตรนมเข้มข้น รสสตอเบอรี่และวานิลลา นับเป็นการต่อยอดและพัฒนาอย่างไม่หยุดยั้ง ภายใต้มาตรฐานสากล

“ปลานิล” ของกินที่คุ้นเคยของคนไทย จากน้ำพระราชหฤทัยของในหลวง ร.9

      ขณะที่งานด้านการประมง สิ่งหนึ่งที่พัฒนาคุณภาพการกินอยู่ของพสกนิกรชาวไทยมายาวนานคือ“ปลานิล” ภายหลังจากเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2508 เจ้าฟ้าชายอากิฮิโตะ (พระอิสสริยยศในชณะนั้น)ทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในครั้งนั้น จึงทรงนำไปเพาะเลี้ยงในบ่อปลาของสวนจิตรลดา ซึ่งปรากฏว่าปลานิลแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว จึงทรงมีพระราชดำริให้คนไทยได้โปรตีนจากการบริโภคปลา จึงทรงมีพระราชดำรัสให้กรมประมงดำเนินการพัฒนาและเพาะพันธุ์ปลาเพื่อแจกจ่ายแก่เกษตรกรและประชาชนทั่วไปนับตั้งแต่วันที่ 17 มีนาคม 2509 มาจนถึงปัจจุบัน ต่อมากรมประมงในฐานะผู้รับสนองโครงการพระราชดำริ มุ่งพัฒนาสายพันธุ์ จนได้ขยายปลานิลจากพันธุ์แท้ให้กลายเป็นสายพันธุ์จิตรลดา 3 และจิตรลดา 4 มีขนาดเหมาะสมเพื่อการพาณิชย์และการบริโภคของประชาชน

 

จากต้นแบบสู่การต่อยอดงานของพ่อเพื่อความก้าวไกล

จากโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เรื่องนมวัวและผลิตภัณฑ์แปรรูปมากมายที่คนทั่วไปได้รู้จักกันนั้น ยังมีการดำเนินงานผลิตนมฟลูออไรด์เพื่อให้เด็กเยาวชนที่ได้ดื่มลดโอกาสของการเกิดฟันผุมากขึ้น ซึ่งโครงการนี้ได้มีการริเริ่มนำร่องครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อปีพ.ศ.2543 ณ โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาแห่งนี้ โดยปัจจุบันดำเนินการแล้ว 12 จังหวัด อาทิ กรุงเทพมหานคร ขอนแก่น สุราษฎร์ธานี ชลบุรี และจัดส่งให้แก่เด็กเยาวชนในพื้นที่ดำเนินการแล้วจำนวนกว่า 1,300,000 คน และมีผลลัพธ์จากเด็กเยาวชนผู้ดื่มนมฟลูออไรด์ต่อเนื่องเป็นเวลา 5 ปี สามารถลดอาการฟันผุได้มากถึง 34.4 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งแผนพัฒนาของกรมอนามัยในปัจจุบัน พยายามขยายโอกาสให้กับเยาวชนในทุกพื้นที่ มีโอกาสบริโภคนมฟลูออไรด์มากขึ้น

     จากความก้าวหน้าทางด้านการเกษตรใหม่ ๆ นำไปสู่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) โดยมีผลงานโดดเด่นอาทิ  พืชมะเกี๋ยง ซึ่งเป็นผลไม้พืชเมืองตามภาคเหนือ อุดมไปด้วยวิตามิน อาทิ วิตามินบี1 วิตามินบี2 คาร์โบไฮเดรต แคลเซียม เหล็ก และน้ำตาล มีสรรพคุณช่วยรักษาโรคมะเร็งและโรคหัวใจ ตลอดทั้งบำรุงกระดูกและฟันอีกด้วย ซึ่งในปัจจุบันพืชชนิดนี้ได้รับรองพันธุ์ขึ้นทะเบียน ตามพรบ.พันธุ์พืช พ.ศ. 2518  ยังรวมถึงงานเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช น้อยหน่าเครือ และการรวบรวมพืชอนุรักษ์อาทิ มะกิ๊ง และ ตีนฮุ้งดอย เป็นต้น