เยี่ยมโพรงนกเงือก บนเขาบูโด นราธิวาส

ขึ้นเขาบูโดกันอีกครั้งที่ อ.บาเจาะ จ.นราธิวาส กันอีกครั้งพร้อมทีมงานโครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือก มหาวิทยาลัยมหิดล

นำทีมโดยคุณปรีดา เทียนส่งรัศมี นักวิจัยโครงการฯ ทีมงานผู้ช่วยซึ่งเป็นชาวบ้านและเยาวชนที่อาศัยอยู่รอบๆเทือกเขาบูโด ช่วงนี้นกเงือกตัวเมียส่วนใหญ่ต่างเข้าโพรงเพื่อออกลูกขยายเผ่าพันธุ์ เหลือแต่พ่อนกเงือกที่คอยหาอาหารมาป้อนให้ก่อนลูกนกจะฟักออกมาเป็นตัว นับว่าเป็นงานที่หนักมาก อีกทั้งอยู่ในภาวะเสี่ยงหากถูกล่า นั่นก็หมายความว่าอีกสองชีวิตที่อาศัยอยู่ในโพรงต้องดับสูญไปด้วย เช่นเดียวกับพ่อนกกกหรือนกกาฮัง ตัวนี้ที่จับจองโพรงต้นพุิกุลป่าบนเขาบูโด บ้านบาดง ต.บาเจาะ เป็นรังรัก บนความสูงเหนือระดับน้ำทะเล 165 เมตร

ซึ่งโพรงดังกล่าวเป็นโพรงที่ 101 นับเป็นโพรงล่าสุดของนกกกที่ทีมงานฯ ได้ค้นพบ จากหลากหลายสายพันธ์ทั้งนกเงือกหัวแรด นกชนหิน นกเงือกหัวหงอกและอื่นๆไม่กว่า 200 โพรงบนเทือกเขาบูโด ซึ่งเท่าที่มีการสำรวจกว่า 20 ปีที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน นกกกจะพบมากที่สุด ตลอดทั้งวันมันต้องบินหาอาหารซึ่งเป็นเมล็ดพันธุ์ไม้และสัตว์ตัวเล็กๆ ในรัศมีไม่ต่ำกว่า 10 ตารางกิโลเมตรมาให้แม่นก เสียดายที่วันนี้ไม่สามารถบันทึกภาพขณะป้อนอาหารได้ เนื่องจากเพิ่งค้นพบกันใหม่ๆทำให้พ่อนกได้แค่บินมาจับที่ปากโพรงแต่ไม่ยอมป้อนอาหาร คล้ายกับมีสิ่งผิดปกติแอบมาซุ่มมอง เลยต้องถอยกันออกมาเพื่อให้พ่อนกได้ทำหน้าที่ของพ่อนกที่ดี

แต่พอเดินออกมาจากบังไพรได้เพียงไม่กี่ก้าว พ่อนกเงือกตัวดังกล่าวยังเกาะอยู่บนกิ่งไม้อีกต้นหหน้าห่างจากโพรงไม่มากนัก ซึ้ายังเกาะยืนนิ่งๆพร้อมไซร้ขนไปพลาง ทั้งๆที่ขณะนั้นมันสามารถมองเห็นคนแปลกหน้าได้อย่างชัดเจน แต่ไม่ยอมบินหนีไปไหนเวลาเกือบครึ่งชั่วโมง ยอมเป็นนายแบบให้ถ่ายภาพจนพวกเราต้องล่าถอยลงจากเทือกเขามาเอง ซึ่งนั่นพอที่จะทำให้สันนิษฐานได้เบื้องต้นว่านกเงือกที่อาศัยอยู่บริเวณรอบๆเทือกเขาบูโด นั้นมีความคุ้นเคยกับคนมาก ซึ่งถ้าหากปล่อยให้เขาใช้ชีวิตอยู่ตามวิถีแห่งธรรมชาติโดยไปไม่เบียดเบียน นกเงือกจะเป็นสัญลักษณ์แห่งผืนป่าชายแดนใต้แห่งนี้ไปอีกนานแสนนาน

แต่ในทางคู่ขนานอีกด้านขณะที่คนกลุ่มหนึ่งพยายามอนุรักษ์ หวงแหน สร้างจิตสำนึกให้เห็นคุณค่าของนกเงือก แต่ก็มีอีกฝ่ายจ้องที่จะทำลาย พรากลูก พรากแม่ พรากพ่อ มองแค่อามิสสินจ้างเล็กๆน้อยๆ ซึ่งเทียบกับไม่เลยกับความสูญเสียที่เกิดขึ้นต่อความสมดุลย์ของธรรมชาติ และนี่ก็ถึงช่วงเวลาทองที่วนมาในรอบปีของนักล่า นกเงือก ต้องประสบชะตากรรมกันอีกครั้ง เหมือน ชีวิตที่อยู่บนเส้นด้ายแม้อยู่กลางผืนป่าอันกว้างใหญ่ไพศาล

ภาพ จรูญ ทองนวล