ชงเปิดขุมทรัพย์อธิการบดี-จี้คณบดีเปิดทรัพย์สิน

การยื่นใบลาออกยกชุด 13 คนของรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล ในช่วงที่ ป.ป.ช.เพิ่งออกประกาศใหม่ให้ผู้ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยของรัฐและมหาวิทยาลัยในกำกับฯ ต้องยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน กลายเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางว่ามีวัตถุประสงค์เพื่อหนีการตรวจสอบหรือไม่

ผศ.ดร.รัฐกรณ์ คิดการ ประธานสภาคณาจารย์และข้าราชการแห่งประเทศไทย กล่าวกับ NOW26 ว่า ตนสนับสนุนเรื่องที่คณะกรรมการ ป.ป.ช.กำหนดให้รองอธิการบดีต้องยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน เพื่อเป็นแนวทางหนึ่งในการควบคุมปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่นในสถาบันอุดมศึกษา แต่คิดว่ายังมีอีกหลายอย่างที่ควรทำ เช่น ผู้ดำรงตำแหน่งอธิการบดี นอกจากยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินแล้ว ควรให้มีการเปิดเผยต่อสาธารณะด้วย เพื่อประชาคมจะได้ช่วยกันตรวจสอบ

นอกจากนั้นควรนำอีก 2 มาตรการ คือ การลดอำนาจและการผูกขาดอำนาจของอธิการบดี รวมทั้งสภามหาวิทยาลัย มาดำเนินการด้วย โดยสร้างระบบการตรวจสอบถ่วงดุลที่เป็นรูปธรรม และลดการใช้ดุลพินิจของอธิการบดีและสภามหาวิทยาลัย โดยการออกพระราชบัญญัติว่าด้วยมาตรฐานและธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษา มากำกับการดำเนินงานของมหาวิทยาลัย เพื่อให้การดำเนินงานของมหาวิทยาลัยเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล สร้างความเชื่อมั่น ศรัทธาจากประชาสังคม และช่วยยกระดับคุณภาพของอุดมศึกษาไทยให้ก้าวสู่ระดับโลกโดยเร็ว

ทั้งนี้ การยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินเป็นหน้าที่เฉพาะของผู้มีหน้าที่ หากจงใจไม่ยื่น หรือจงใจยื่นเอกสารประกอบด้วยข้อความอันเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อเท็จจริงที่ควรแจ้งให้ทราบ กฎหมายกำหนดโทษไว้ คือ ต้องพ้นจากตำแหน่ง ห้ามดำรงตำแหน่งทางการเมือง 5 ปี และมีโทษทางอาญา จำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

"ผมว่าเรื่องโทษทางอาญาน่าจะเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้รองอธิการบดีทยอยลาออก หลายคนอาจไม่ต้องการยื่นบัญชีทรัพย์สิน เพราะมีความยุ่งยาก ทั้งขั้นตอนและเอกสาร และอาจจะกระทบกับการเปิดเผยรายได้อื่นๆ เช่น การเป็นที่ปรึกษา การเปิดคลินิก หรือรายได้จากโรงพยาบาลเอกชน" ผศ.ดร.รัฐกรณ์ ระบุ

ประธานสภาคณาจารย์และข้าราชการแห่งประเทศไทย ยังตั้งคำถามด้วยว่า จากกรณีนี้ น่าพิจารณาว่าระหว่างผู้ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดี กับคณบดี ใครสมควรยื่นบัญชีทรัพย์สินมากกว่ากัน เนื่องจากหากพิจารณาอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบตามพระราชบัญญัติของมหาวิทยาลัยแต่ละแห่งแล้ว รองอธิการบดีนั้น อธิการบดีเป็นผู้เสนอชื่อให้สภามหาวิทยาลัยแต่งตั้ง เมื่ออธิการบดีพ้นจากตำแหน่ง รองอธิการบดีก็จะพ้นจากตำแหน่งด้วย ส่วนอำนาจหน้าที่ของรองอธิการบดี กฎหมายก็ไม่ได้ระบุไว้ แต่ให้เป็นไปตามที่อธิการบดีมอบหมาย ไม่มีอำนาจบังคัญบัญชาควบคุมหน่วยงานใดโดยตรง

ส่วนคณบดีมาจากการสรรหาและแต่งตั้งจากสภามหาวิทยาลัย กฎหมายให้มีอำนาจบังคับบัญชา ควบคุม และบริหารงานในคณะได้โดยตรง ดังนั้นจึงมีโอกาสที่จะใช้ตำแหน่งหน้าที่ในการแสวงหาผลประโยชน์ ทุจริตคอ์รรัปชั่นได้มากกว่ารองอธิการบดี ฉะนั้นการควบคุมการทำงานของรองอธิการบดี ควรให้เป็นหน้าที่ของอธิการบดีควบคุมดูแลมากกว่า หากเกิดปัญหาขึ้น อธิการบดีก็สามารถเสนอสภามหาวิทยาลัยถอดถอนได้ทันที หรือต้องรับผิดชอบร่วมกันอยู่แล้ว