นักวิจัย สกว. จัดอบรมรู้เท่าทันแผ่นดินไหวและสึนามิ

เมื่อวันที่ 21 ธ.ค.2559 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ร่วมกับภาควิชาวิทยาศาสตร์พื้นพิภพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดอบรมการจัดการองค์ความรู้เพื่อลดผลกระทบจากแผ่นดินไหวและสึนามิสำหรับบุคคลากรทางการศึกษาในจังหวัดภูเก็ตและพังงา ระหว่างวันที่ 21-23 ธันวาคม 2559 ณ โรงแรงอังสนา จังหวัดภูเก็ต โดยมี ผศ.ดร.ภาสกร ปนานนท์ ทีมวิจัย “โครงการลดภัยพิบัติจากแผ่นดินไหวในประเทศไทย” ภายใต้การสนับสนุนของฝ่ายสวัสดิภาพสาธารณะ สกว.และผู้เชี่ยวชาญด้านแผ่นดินไหวจากต่างประเทศอเมริกา (Prof. Kevin Furlong จาก Penn State University) เป็นวิทยากรในการให้ความรู้

ผศ.ดร.ภาสกร ปนานนท์ กล่าวว่า ปัจจุบันมีเหตุการณ์ภัยพิบัติธรรมชาติต่างๆ เกิดขึ้นในประเทศไทยและในโลกของเราเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลกระทบกับมนุษย์ และสิ่งมีชีวิต ทั้งทางตรงและทางอ้อม ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ต้องศึกษาเรียนรู้ทางด้านภัยพิบัติธรรมชาติชนิดต่างๆ เพื่อให้เกิดความเข้าใจธรรมชาติของการเกิดและการป้องกันภัยพิบัติทางธรรมชาติที่จะเกิดขึ้น โดยเฉพาะการให้ความรู้ด้านภัยพิบัติให้ครู และบุคลากรทางการศึกษาในพื้นที่เสี่ยง ให้มีความรู้ความเข้าใจด้านภัยพิบัติธรรมชาติต่างๆ สามารถเอาตัวรอดได้เมื่อภัยมาถึง ตลอดจนการส่งต่อความรู้แก่บุคคลอื่นได้อย่างถูกต้อง

“ในส่วนนี้ทีมวิจัย จึงได้เลือกจัดอบรมการองค์ความรู้ด้านแผ่นดินไหวและสึนามิให้กับครู-อาจารย์ระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดภูเก็ตและพังงา จำนวน 60 คน จากเดิมที่ตั้งเป้าไว้เพียง 30 คน ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ให้สามารถนำความรู้และประสบการณ์ด้านแผ่นดินไหวและสึนามิที่ได้รับการถ่ายทอดไปสอนน้องๆนักเรียนได้อย่างมั่นใจและถูกต้องตามหลักวิชาการ รวมถึงการนำไปประยุกต์ใช้ในการปฎิบัติตนเพื่อรักษาตัวให้ปลอดภัยในขณะเกิดแผ่นดินไหวหรือสึนามิที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งช่วยให้ลดความสูญเสียและสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้” ผศ.ดร.ภาสกร กล่าว

สำหรับการอบรมช่วง 2-3 วันนิ้ เป็นการบรรยายเรื่องการเคลื่อนที่ของแผ่นธรณีต่างๆบนโลกอันเป็นสาเหตุของการเกิดแผ่นดินไหวและสึนามิ และความเสียหายจากแผ่นดินไหว ควบคู่กับการผลิตสื่อการสอนด้านแผ่นดินไหวและสึนามิที่มีคุณภาพสูง โดยคณะครู-อาจารย์ ที่เข้าร่วมการอบรมสามารถนำไปใช้สอนในโรงเรียนได้ทันทีหรือสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดผลิตเป็นสื่อการสอนด้านภัยพิบัติทางธรรมชาติประเภทอื่น ที่สำคัญการอบรมจะนำไปสู่ความร่วมมือด้านการศึกษาและกิจกรรมที่ต่อเนื่องในอนาคต ระหว่าง สกว สสวท. และภาควิชาวิทยาศาสตร์พื้นพิภพ กับคณาจารย์ระดับมัธยมศึกษา ในด้านการรับมือภัยพิบัติแผ่นดินไหวและสึนามิ

ด้าน ผู้เชี่ยวชาญด้านแผ่นดินไหว กล่าวย้ำถึงความสำคัญของการศึกษาผลกระทบจากแผ่นดินไหวและสึนามิว่า เป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ไม่อาจคาดเดาได้ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อใด และที่ไหน ในส่วนของประเทศไทยและประเทศในอาเซียนถือว่ามีความเสี่ยง เพราะอาจได้รับผลกระทบจากแผ่นเปลือกโลกบริเวณวงแหวนแห่งไฟ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ครอบคลุมภูเขาไฟที่ยังมีพลังอยู่กว่า 452 ลูก และตั้งอยู่บนแผ่นเปลือกโลกบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิก มีความยาวกว่า 40,000 กิโลเมตร และมีลักษณะเป็นแนวโค้งแบบเกือกม้า โดยแนวของวงแหวนเริ่มจากอเมริกาใต้ทางชายฝั่งของเมริกาเหนือข้ามช่องแคบเบริง (Bering Strait) จนมาถึงญี่ปุ่นและลงมาใต้สุดที่นิวซีแลนด์

โดยแผ่นเปลือกโลกบริเวณนี้จะมีลักษณะคล้ายกับจิ๊กซอว์ที่แผ่นเปลือกโลกยังคงเคลื่อนไหว จึงทำให้บางครั้งแผ่นเปลือกโลกบริเวณนี้ยังชนกัน (Convergent Boundaries) ดึงออกจากกัน (Divergent Boundaries) หรือเสียดสีกัน (Transform Boundaries) และมีโอกาสที่จะจมและละลาย กลายเป็นหินหลอมละลายที่ร้อนมากใต้ผิวโลก ปะทุเป็นภูเขาไฟ และเหตุแผ่นดินไหว เช่นกรณีแผ่นกินไหวขนาด 7.8 แมกนีจูด บริเวณเกาะใต้นิวซีแลนด์ แต่อย่างไรก็ดีสิ่งที่สามารถทำได้คือการเตรียมความพร้อมในการรับมือ และแนวทางป้องกันที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยอาศัยบทเรียนที่เกิดขึ้นในครั้งอดีต