รัฐบาล เร่งแก้สารพิษปนเปื้อน เตรียมประกาศริมแม่น้ำกก 150 กม. เป็นเขตควบคุมมลพิษ ชงบอร์ดสิ่งแวดล้อมเคาะ 2 ธ.ค. นี้ เปิดทางชาวบ้านร่วมวางแผน-ตรวจเข้มผลผลิตเกษตร
วันนี้ (22 พ.ย. 69) นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยถึงความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมและสารพิษปนเปื้อน แหล่งน้ำสำคัญ ทางภาคเหนือว่า นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เตรียมเสนอประกาศพื้นที่ริมแม่น้ำกกฝั่งไทย ระยะทางรวมประมาณ 150 กิโลเมตร ให้เป็น "เขตควบคุมมลพิษ"
การดำเนินการดังกล่าวเป็นไปตามนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาลภายใต้การนำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ที่มุ่งเน้นการยกระดับการแก้ไขปัญหาสารพิษปนเปื้อนอย่างเป็นระบบและยั่งยืน โดยมีหัวใจสำคัญคือ การเปิดโอกาสให้ประชาชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมในการเสนอความต้องการและกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง ขณะเดียวกัน หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องจะต้องจัดทำแผนปฏิบัติการที่ชัดเจน มีการระบุตัวผู้รับผิดชอบ และกำหนดกรอบระยะเวลาการดำเนินงานที่ตรวจสอบได้
เจาะลึก 5 ประโยชน์หลัก เมื่อพื้นที่ริมแม่น้ำกกเป็น "เขตควบคุมมลพิษ"
นางสาวลลิดา กล่าวว่า นายสุชาติได้มอบหมายให้กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) เร่งผลักดันมาตรการประกาศเขตควบคุมมลพิษดังกล่าวให้เกิดผลเป็นรูปธรรมโดยเร็ว ซึ่งการยกระดับพื้นที่ริมแม่น้ำกกฝั่งไทยระยะทาง 150 กิโลเมตรในครั้งนี้ จะส่งผลให้ประชาชนและชุมชนในพื้นที่ได้รับประโยชน์โดยตรงครอบคลุมใน 5 ด้านสำคัญ ได้แก่
1. ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดแผนแก้ปัญหา เปลี่ยนรูปแบบการทำงานจากเดิมที่ชุมชนต้องรอรับมาตรการสั่งการจากส่วนกลาง มาเป็นการเปิดเวทีให้ประชาชนในพื้นที่สามารถสะท้อนปัญหาและเสนอความต้องการที่แท้จริง เพื่อให้หน่วยงานรัฐนำไปพิจารณาบรรจุไว้ในแผนลดและขจัดมลพิษของพื้นที่อย่างตรงจุด
2. ตรวจสอบความปลอดภัยอย่างครบวงจร ยกระดับการเฝ้าระวังและตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมอย่างละเอียด ครอบคลุมทั้งแหล่งน้ำ ผืนดิน สัตว์น้ำอย่างปลา รวมถึงพืชผลทางการเกษตรในพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่แม่นยำและเชื่อถือได้ สำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจในการอุปโภคบริโภคและการประกอบอาชีพในชีวิตประจำวัน
3. เร่งฟื้นฟูพื้นที่ปนเปื้อนตามหลักวิชาการ เมื่อพื้นที่ได้รับการประกาศเป็นเขตควบคุมมลพิษแล้ว ภาครัฐจะสามารถกำหนดมาตรการเฉพาะทางเพื่อจัดการกับน้ำและตะกอนดินที่มีสารปนเปื้อนได้อย่างรวดเร็ว รวมถึงการพิจารณาแนวทางการขุดลอกหรือกำจัดตะกอนปนเปื้อนออกจากลำน้ำตามหลักวิชาการที่ถูกต้อง เพื่อลดผลกระทบสะสมในระบบนิเวศ
4. คุ้มครองเกษตรกรและรักษาเสถียรภาพรายได้ชุมชน ผลักดันระบบการตรวจรับรองความปลอดภัยของผลผลิตทางการเกษตรในพื้นที่ริมแม่น้ำกก เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคและตลาดรับซื้อ ซึ่งจะช่วยป้องกันปัญหาการกดราคารับซื้อผลผลิตจากความกังวลเรื่องสารปนเปื้อน พร้อมทั้งวางแนวทางพิจารณาช่วยเหลือเยียวยาเกษตรกรในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบอย่างเหมาะสม
5. บูรณาการหน่วยงานรัฐสู่การแก้ปัญหาที่เป็นรูปธรรม การประกาศเขตควบคุมมลพิษจะเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้หน่วยงานภาครัฐทุกภาคส่วนต้องเข้ามาบูรณาการทำงานร่วมกันอย่างจริงจัง โดยต้องจัดทำแผนปฏิบัติการแบ่งออกเป็นระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว พร้อมกำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัด (KPIs) ที่ประชาชนสามารถตรวจสอบความคืบหน้าได้ในทุกขั้นตอน
เปิดไทม์ไลน์พิจารณา ก่อนประกาศลงราชกิจจานุเบกษา
สำหรับขั้นตอนการดำเนินงานตามกฎหมายสิ่งแวดล้อม นางสาวลลิดา ได้เปิดเผยกรอบระยะเวลาการพิจารณาที่ชัดเจน เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่เห็นถึงความมุ่งมั่นของรัฐบาล ดังนี้
- วันที่ 27 พฤศจิกายน 2569 คณะกรรมการควบคุมมลพิษมีกำหนดจัดการประชุมเพื่อพิจารณารายละเอียดและขอบเขตการประกาศพื้นที่ริมแม่น้ำกกฝั่งไทย ระยะทาง 150 กิโลเมตร เป็นเขตควบคุมมลพิษ
- วันที่ 2 ธันวาคม 2569 หากผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการควบคุมมลพิษแล้ว จะนำเรื่องเสนอเข้าสู่ที่ประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) เพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบในลำดับถัดไป
- ขั้นตอนหลังได้รับความเห็นชอบ รัฐบาลจะเร่งดำเนินการประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อให้มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย จากนั้นจะเข้าสู่กระบวนการจัดทำแผนปฏิบัติการร่วมกับจังหวัดและภาคประชาชนในพื้นที่อย่างเต็มรูปแบบ
เดินหน้ามาตรการคู่ขนาน ตรวจวัดเรียลไทม์-ถกเมียนมาแก้ที่ต้นทาง
นอกเหนือจากการผลักดันการประกาศเขตควบคุมมลพิษแล้ว รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ยังระบุเพิ่มเติมว่า รัฐบาลได้วางมาตรการคู่ขนานเพื่อดูแลคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ภาคเหนืออย่างรอบด้าน ประกอบด้วย
- ยกระดับระบบตรวจวัดคุณภาพน้ำ เตรียมแผนติดตั้งจุดตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติแบบเรียลไทม์ (Real-time) เพิ่มเติมในอนาคต เพื่อเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำในแม่น้ำกกตลอด 24 ชั่วโมง และสามารถแจ้งเตือนภัยให้ประชาชนทราบทันท่วงทีหากพบความผิดปกติ
- พัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการในพื้นที่ เร่งพัฒนาและยกระดับห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ในพื้นที่จังหวัดเชียงรายและจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อลดระยะเวลาในการรอผลตรวจตัวอย่างน้ำ ดิน และผลผลิตทางการเกษตร ทำให้การบริหารจัดการสถานการณ์เป็นไปอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น
- จัดหาแหล่งน้ำสะอาดทดแทน ดำเนินการสำรวจและจัดหาแหล่งน้ำสะอาดสำรองเพื่อใช้ในการอุปโภคบริโภคและการเกษตร ทดแทนแหล่งน้ำที่อาจมีความเสี่ยงจากการปนเปื้อน ช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนในระยะเร่งด่วน
- ความร่วมมือระหว่างประเทศแก้ปัญหาต้นทาง รัฐบาลเตรียมจัดการประชุมคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา ระหว่างวันที่ 25–26 พฤศจิกายน 2569 นี้ เพื่อหารือและผลักดันแนวทางการแก้ไขปัญหามลพิษในแม่น้ำกกจากต้นทางร่วมกันอย่างจริงจัง เนื่องจากแม่น้ำกกเป็นแม่น้ำสายสำคัญที่ไหลข้ามพรมแดน การแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระดับทวิภาคี
“การประกาศเขตควบคุมมลพิษไม่ใช่เพียงการกำหนดพื้นที่บนแผนที่ แต่เป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดวิธีแก้ปัญหาที่กระทบชีวิตของตนเอง ทั้งเรื่องน้ำสะอาด อาหารปลอดภัย สุขภาพ และรายได้จากการเกษตร รัฐบาลต้องการให้ทุกหน่วยงานทำงานร่วมกันอย่างมีเป้าหมาย เพื่อให้ประชาชนเห็นผลจากการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรมและเร็วที่สุด” นางสาวลลิดา กล่าวเน้นย้ำ





