กางแผนแก้น้ำท่วมฝั่งตะวันออก กทม. ผุดทางด่วนน้ำ-อุโมงค์หนองบอน

กรุงเทพมหานคร เดินหน้ายกระดับการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ เร่งวางแผนแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่กรุงเทพมหานครฝั่งตะวันออก แบ่งกรอบดำเนินงาน 3 ระยะ ชูไฮไลต์พัฒนาคลองสายหลักเป็น "ทางด่วนน้ำ" ระยะทาง 190 กม. ควบคู่โครงการอุโมงค์ส่วนต่อขยายบึงหนองบอน และบูรณาการร่วมกับกรมชลประทาน-สทนช. หวังเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำอย่างยั่งยืน

ล่าสุด วันนี้ (12 พ.ย. 69) ณ ห้องประชุมชีนิมิตร ชั้น 6 สำนักการระบายน้ำ ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร ดินแดง นายไทวุฒิ ขันแก้ว ปลัดกรุงเทพมหานคร เป็นประธานการประชุมหารือแนวทางแก้ไขปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพมหานครฝั่งตะวันออก โดยมี นายเจษฎา จันทรประภา รองปลัดกรุงเทพมหานคร พร้อมด้วยคณะผู้บริหารจากสำนักการระบายน้ำ สำนักการโยธา สำนักการวางผังและพัฒนาเมือง รวมถึงผู้แทนจาก 10 สำนักงานเขตฝั่งตะวันออก และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุมอย่างพร้อมเพรียง

ถอดบทเรียนฝนถล่มกรุงฯ วางแผน 3 ระยะแก้ปัญหาตรงจุด

นายไทวุฒิ ขันแก้ว ปลัดกรุงเทพมหานคร เปิดเผยภายหลังการประชุมว่า การหารือในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อรวบรวมสภาพปัญหา อุปสรรค และข้อสรุปจากสถานการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นในห้วงที่ผ่านมา เพื่อนำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์และจัดทำเป็นแผนแม่บทในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมพื้นที่กรุงเทพมหานครฝั่งตะวันออกอย่างเป็นรูปธรรม โดยกำหนดกรอบระยะเวลาการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้

1. แผนระยะสั้น เน้นการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า หากพบว่าพื้นที่เขตใดมีความจำเป็นเร่งด่วนหรือเป็นจุดเสี่ยงสำคัญ จะต้องเร่งเข้าดำเนินการแก้ไขทันทีเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน
2. แผนระยะกลาง มุ่งเน้นการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานและระบบระบายน้ำหลักให้มีศักยภาพรองรับปริมาณน้ำได้มากขึ้น
3. แผนระยะยาว เป็นการวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ที่ต้องบูรณาการความร่วมมือร่วมกับหน่วยงานภายนอกที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิด เพื่อสร้างระบบป้องกันและระบายน้ำที่สมบูรณ์ในระดับลุ่มน้ำ

เปิดสถิติฝนสะสม 529 มม. ชี้ข้อจำกัดทางกายภาพพื้นที่ลุ่มต่ำ

ในการประชุม สำนักการระบายน้ำได้รายงานสรุปสถานการณ์ฝนและแผนการดำเนินงาน โดยเปิดเผยข้อมูลสถิติปริมาณฝนสะสมในช่วงวิกฤตระหว่างวันที่ 24 กันยายน ถึง 7 ตุลาคม 2569 พบว่ามีปริมาณฝนตกหนักต่อเนื่อง ส่งผลให้มีปริมาณฝนสะสมเฉลี่ยในพื้นที่ฝั่งพระนครสูงถึง 348 มิลลิเมตร และฝั่งธนบุรี 254 มิลลิเมตร โดยจุดที่วัดปริมาณฝนสะสมได้สูงสุดคือบริเวณ ประตูระบายน้ำ (ปตร.) บึงขวาง เขตมีนบุรี ซึ่งวัดได้สูงถึง 529 มิลลิเมตร

อย่างไรก็ตาม การระบายน้ำในพื้นที่กรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออกยังเผชิญกับข้อจำกัดทางกายภาพที่สำคัญ เนื่องจากลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มต่ำ เมื่อเกิดฝนตกหนักและระดับน้ำในคลองสาขาต่าง ๆ สูงขึ้น การผลักดันและระบายน้ำออกทางทิศตะวันออกไปยังจังหวัดข้างเคียงจึงทำได้ค่อนข้างจำกัด ส่งผลให้กรุงเทพมหานครจำเป็นต้องปรับแผนด้วยการลำเลียงน้ำในแนวตะวันออก-ตะวันตก เข้าสู่พื้นที่ชั้นในเพื่อระบายลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาแทน ซึ่งเส้นทางดังกล่าวมีระยะทางไกล อีกทั้งคลองลำเลียงน้ำในปัจจุบันยังมีขีดจำกัดในการรองรับปริมาณน้ำมหาศาล

3 แนวทางหลักบริหารจัดการน้ำนอกแนวคันกั้นน้ำพระราชดำริ

เพื่อก้าวข้ามข้อจำกัดทางกายภาพดังกล่าว กรุงเทพมหานครจึงได้กำหนดแนวทางบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ฝั่งตะวันออกนอกแนวคันกั้นน้ำพระราชดำริออกเป็น 3 ด้านหลัก ประกอบด้วย

• ด้านที่ 1 การพัฒนาระบบลำเลียงน้ำผ่านพื้นที่ชั้นในให้สามารถระบายลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• ด้านที่ 2 การพัฒนาระบบบริหารจัดการน้ำเชิงพื้นที่ เพื่อเพิ่มพื้นที่รองรับน้ำ พื้นที่หน่วงน้ำ (แก้มลิง) รวมถึงเพิ่มประสิทธิภาพในการลำเลียงน้ำ การควบคุมระดับน้ำ และการระบายน้ำออกจากพื้นที่ชุมชน
• ด้านที่ 3 การบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานระดับประเทศ ได้แก่ กรมชลประทาน และสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เพื่อร่วมกันพัฒนาระบบระบายน้ำออกทางทิศตะวันออกและทิศใต้ให้สอดรับกันทั้งระบบ

แบ่ง 18 โซนย่อย ผุด "ทางด่วนน้ำ 190 กม." และอุโมงค์บึงหนองบอน

สำหรับแผนปฏิบัติการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่นอกแนวคันกั้นน้ำพระราชดำริ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ 4 เขตสำคัญ ได้แก่ เขตหนองจอก เขตคลองสามวา เขตลาดกระบัง และเขตมีนบุรี กทม. ได้วางผังแบ่งพื้นที่บริหารจัดการออกเป็น 18 พื้นที่ย่อย โดยใช้คลองแสนแสบเป็นเส้นแบ่งหลัก ออกเป็นโซนเหนือคลองแสนแสบและโซนใต้คลองแสนแสบ

หลักการดำเนินงานใน 18 พื้นที่ย่อยนี้ จะมุ่งเน้นการควบคุมระดับน้ำแบบเบ็ดเสร็จ ด้วยการติดตั้งประตูระบายน้ำ ทำนบกั้นน้ำ และสถานีสูบน้ำประจำพื้นที่ ควบคู่ไปกับการพัฒนาและปรับปรุงคลองสายหลักให้กลายเป็น "ทางด่วนน้ำ" (Water Express) ระยะทางรวมประมาณ 190 กิโลเมตร เพื่อทำหน้าที่เป็นเส้นเลือดใหญ่ในการเร่งส่งต่อมวลน้ำไปยังอุโมงค์ระบายน้ำได้อย่างรวดเร็วโดยไม่เอ่อล้นเข้าท่วมพื้นที่เศรษฐกิจและชุมชน

นอกจากนี้ ยังมีโครงการเมกะโปรเจกต์สำคัญอย่าง โครงการอุโมงค์ส่วนต่อขยายบึงหนองบอน ซึ่งเป็นอุโมงค์ระบายน้ำขนาดใหญ่ เส้นผ่านศูนย์กลาง 5.70 เมตร มีความยาวถึง 13.25 กิโลเมตร และมีศักยภาพในการสูบระบายน้ำสูงสุด 60 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที พร้อมอาคารรับน้ำสำคัญ 4 แห่ง ซึ่งเมื่อแล้วเสร็จจะช่วยดึงมวลน้ำจากพื้นที่ฝั่งตะวันออกลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาได้อย่างมหาศาล

เร่งเครื่อง 2 กลุ่มโครงการเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำและพื้นที่รอยต่อ

ในส่วนของโครงการเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำ กรุงเทพมหานครได้แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 2 กลุ่มหลัก เพื่อความชัดเจนในการจัดสรรงบประมาณและการเร่งรัดงานก่อสร้าง

• กลุ่มที่ 1 โครงการปรับปรุงระบบระบายน้ำในพื้นที่กรุงเทพมหานคร แบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 เป็นงานเร่งด่วนที่ต้องเห็นผลทันที อาทิ โครงการปรับปรุงระบบสูบน้ำและระบบไฟฟ้าของสถานีสูบน้ำพระโขนง ซึ่งปัจจุบันอยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง เพื่อเพิ่มความเสถียรและกำลังสูบน้ำ และ ระยะที่ 2 เป็นงานโครงสร้างพื้นฐานถาวร อาทิ งานก่อสร้างเขื่อนคอนกรีตเสริมเหล็ก (ค.ส.ล.) คลองพระโขนง และเขื่อน ค.ส.ล. คลองประเวศบุรีรมย์ เพื่อเพิ่มความจุลำน้ำและป้องกันตลิ่งพัง
• กลุ่มที่ 2 โครงการในพื้นที่รอยต่อระหว่างจังหวัด เป็นการทำงานร่วมกันแบบไร้รอยต่อระหว่างกรุงเทพมหานคร เทศบาลตำบลสำโรงเหนือ และกรมชลประทาน โดยมีแผนดำเนินโครงการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่เชื่อมต่ออย่างเป็นระบบ เพื่อป้องกันปัญหาน้ำหนุนหรือน้ำไหลบ่าข้ามเขตพื้นที่การปกครอง

ทั้งนี้ ในช่วงท้ายของการประชุม สำนักการวางผังและพัฒนาเมือง สำนักการโยธา รวมถึงผู้แทนจาก 10 สำนักงานเขตฝั่งตะวันออก ได้ร่วมกันรายงานแผนการป้องกันและพัฒนาพื้นที่ในส่วนที่รับผิดชอบ เพื่อให้เกิดการบูรณาการข้อมูลด้านผังเมือง โครงสร้างพื้นฐาน และการระบายน้ำให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน เตรียมความพร้อมรับมือสถานการณ์ฝนในฤดูกาลถัดไปอย่างเต็มศักยภาพ