งานเสวนาที่รวม 2 นักเขียนซีไรต์ และ 1 ศิลปิน มาพูดคุยเกี่ยวกับ ความเป็นตัวตน การสร้างงาน สิ่งที่ต้องการสื่อสาร และสิ่งที่มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์ผลงาน
การสร้างสรรค์งานและการเสพงานศิลปะในแต่ละแขนง ใช้ความสามารถแตกต่างกัน ทั้งความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์ของผู้สร้างและผู้เสพ
ซึ่งสิ่งที่สร้างกับสิ่งที่ได้รับอาจไม่เท่าเทียมกัน ทั้งยังมีองค์ประกอบปัจจัยแวดล้อมอีกหลายอย่าง
จุดเริ่มต้น แรงบันดาลใจ ในการสร้างสรรค์ผลงาน
"เริ่มเขียนหนังสือ เพราะมีลูกเป็นนักอ่าน ลูกชอบมาบอกว่า แม่ อ่านคนนี้ยัง เล่มนี้โคตรเด่น เราในฐานะแม่ก็เลยรู้สึกว่า เราก็ทำได้ คืออยากมีตัวตนในสายตาลูก
แต่จุดเปลี่ยนจริงๆ คือปี 2553 เกิดเหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมือง รู้สึกสะเทือนใจ ที่มีคนดีใจกับการตายของคนที่ไม่รู้จัก ถือว่าเป็นวิกฤตในชีวิต (Life Crisis) นำไปสู่การตั้งคำถามว่า ความหมายของความเป็นมนุษย์คืออะไร
Cr. Kanok Shokjaratkul
วีรพร นิติประภา นักเขียนซีไรต์ 2 สมัย จากนวนิยายเรื่อง ไส้เดือนตาบอดในเขาวงกต พ.ศ. 2558 และ พุทธศักราชอัสดงกับทรงจำของทรงจำของแมวกุหลาบดำ พ.ศ. 2561
พูดถึงจุดเริ่มต้นที่มาเป็นนักเขียน ในงานเสวนาหัวข้อ ภาพ ภาษา และนัยยะ ในงานนิทรรศการ Unspoken โดย ชุมพล คำวรรณะ เพื่อสำรวจความเชื่อมโยงระหว่างศิลปะ วันที่ 25 เมษายน 2569 ณ ชั้น 3 BACC pop up, Mun Mun ซีคอน สแควร์ ศรีนครินทร์
"ของผมเริ่มจากความรู้สึกว่า อยากหาโลกที่ดีกว่านี้ เรามาจากครอบครัวที่ขาดพร่อง จำได้ว่าตอนเด็ก ๆ เห็นลูกญาติมาจากกรุงเทพฯ มีของเล่น มีรถบังคับ แต่เราไม่มี
มันเริ่มจากคำถามง่ายๆ ว่า ทำไมบ้านเราไม่มีเหมือนคนอื่น? แล้วชีวิตเราจะดีกว่านี้ได้ไหม
การทำงานศิลปะหรือเขียนหนังสือจึงเป็นการสร้างสถานที่ที่เหมาะสมกับตัวเรา เพื่อที่จะมองเห็นว่ายังมีโลกที่น่าอยู่รอเราอยู่"
Cr. Kanok Shokjaratkul
อุทิศ เหมะมูล นักเขียนซีไรต์ จากนวนิยายเรื่อง ลับแล แก่งคอย พ.ศ. 2552 และศิลปินศิลปาธร สาขาวรรณศิลป์ พ.ศ. 2561 พูดถึงการเป็นนักเขียนให้ฟัง
"ผมเป็นเด็กต่างจังหวัด พ่อชอบอ่านหนังสือพิมพ์และดูข่าวต่างประเทศ ผมจึงรู้จักชื่อประเทศอย่างอิรัก อิหร่าน เลบานอน ปาเลสไตน์ มาตั้งแต่เด็ก
สิ่งที่ฝังใจที่สุดคือตอนไปเจอสมุดบันทึกของพ่อที่มีรูปเหตุการณ์ 14 ตุลา และ 6 ตุลา อยู่ในนั้น
พอเข้ากรุงเทพฯ ได้ดูวิดีโอเหตุการณ์ 6 ตุลา ที่ธรรมศาสตร์ ผมตัวสั่นมาก ไม่เข้าใจว่าทำไมมนุษย์ทำกับมนุษย์ได้ขนาดนี้
งานของผมจึงเป็นการตั้งคำถามว่า ความรู้สึกและความเป็นมนุษย์คืออะไรกันแน่"
Cr. Kanok Shokjaratkul
ชุมพล คำวรรณะ ศิลปิน นิทรรศการ Unspoken public Talk : ภาพ ภาษา และนัยยะ พูดถึงความเป็นมาของตัวเองให้ฟัง
ศิลปะและวรรณกรรม ที่ส่งผลต่อชีวิตและการทำงาน
"เราโตมากับการอ่านวรรณกรรมปฏิวัติอย่าง แม่ (Mother) ของ Maxim Gorky
แต่ถ้าเป็นงานศิลปะ จะประทับใจ ฟรานซิส เบคอน (Francis Bacon) ที่ทำให้เข้าใจว่าศิลปะไม่จำเป็นต้องสวยงามเพื่อตกแต่งบ้าน แต่มันต้อง ล่อคุณร่วง
อีกคนคือ อันเซลม์ คีเฟอร์ (Anselm Kiefer) เคยเห็นงานของเขาที่เบอร์ลิน เป็นชุดติดกำแพงบนพื้นขาว เห็นแล้วอยากจะร้องไห้ มันทำให้เข้าใจเรื่อง ความทรงจำร่วม (Collective Memory) ซึ่งส่งผลต่อการเขียนหนังสือเล่มที่สองของเรามาก"
วีรพร นิติประภา เล่าและแสดงความคิดเห็นต่อ
Cr. Kanok Shokjaratkul
"ระบบการศึกษาไทยสอนศิลปะแบบจำกัดความคิด มีคำตอบที่ถูกต้องเพียงข้อเดียว ทำให้คนไทยต้องเข้าใจงานศิลปะทันที หรือต้องสวยงามเท่านั้น
ปัญหาคือเราถูกสอนมาให้ต้อง อธิบาย ทุกอย่างให้กระจ่างชัด แต่ความรู้สึกของมนุษย์มันเป็นก้อนที่ปนเปกัน ทั้งผิดหวัง โกรธ หิว มีความสุข มันพูดเป็นคำเดียวไม่ได้
ภาพหนึ่งภาพอาจพูดแทนคำได้เป็นพันคำ แต่ของเราอาจต้องใช้หนังสือ 350 หน้าเพื่ออธิบายความรู้สึกเดียว
Cr. Kanok Shokjaratkul
ศิลปะบางอย่างไม่ต้องอธิบาย แต่ต้องการความเข้าใจหรือประสบการณ์ร่วม อย่าง โรมิโอและจูเลียต ที่ยังคงอยู่มาจนถึงปัจจุบันนี้ได้เพราะมันสัมผัสถึงความผิดหวังอกหักร่วมกันของผู้คน
ในส่วนของการทำงานเขียนหนังสือ ของเราเหมือนการตัดต่อหนัง ใช้ภาพจาก Pinterest หรือดนตรีช่วยสร้างบรรยากาศในหัวขณะเขียน
แต่ข้อจำกัดคือ ภาษาเขียนไม่สามารถถ่ายทอดสิ่งที่เกิดขึ้นในเสี้ยววินาทีได้เท่าภาษาภาพ และบางครั้งศิลปินต้องเลือกสื่อ (Media) ที่ตนเองสามารถแสดงออก (Express) ได้ดีที่สุด"
Cr. Kanok Shokjaratkul
นักเขียน - ศิลปิน กับเครื่องมือสือสาร
"ศิลปินที่เป็นหางเสือในชีวิตผมคือ แวนโก๊ะ (Van Gogh) เขาเป็นแบบอย่างของคนที่มี 2 ด้าน ด้านหนึ่งคือฝีแปรงที่รุนแรงเต็มไปด้วยอารมณ์ แต่ข้างในคือความละเอียดอ่อนและอ่อนโยนที่ปรากฏในจดหมายถึงน้องชาย
อีกคนคือ โมเนต์ (Monet) ผมทึ่งในความแม่นยำและการทำงานที่เอาเป็นเอาตายของเขา โดยเฉพาะการวาดฟางกองเดิมในแสงที่ต่างกันแต่ละช่วงเวลา งานของเขามีพลังงานบางอย่างที่ถาโถมเข้าใส่เราเมื่อได้เห็นของจริง
ในฐานะที่ทำงานทั้งงานเขียนและศิลปะ การเลือกว่าเรื่องไหนจะเล่าด้วยอะไร การเขียนหนังสือสำหรับผมเป็นเรื่อง ตึงเครียดและเข้มข้น เหมือนการบีบคั้นเอาสิ่งที่อยู่ในหัวออกมาลงกระดาษ ผมใช้พลังงานนี้มาตลอด
ส่วนการวาดรูปเป็น เรื่องผ่อนคลาย เป็นการระบายออกและอนุญาตให้ตัวเองทำผิดได้บ้าง
การเขียนหรือทำศิลปะ คือการ พูดกับคนรัก หรือคนที่สนิทที่สุด จึงไม่ควรทำให้ยุ่งยากหรือซับซ้อนเกินจำเป็นเพื่อแสดงความฉลาด
Cr. Kanok Shokjaratkul
อย่างโปรเจกต์พิเศษ ร่างของปรารถนา คือการสร้างงานที่เชื่อมโยงระหว่างนิยายและนิทรรศการศิลปะ เข้าด้วยกัน
โดยช่วงเช้าผมจะเขียนหนังสือที่เครียดมาก พอช่วงบ่ายผมจะวาดรูปนู้ดเพื่อให้พลังงานชีวิตมันสมดุลกัน
งานศิลปะในชุดนี้ไม่ใช่แค่ภาพประกอบนิยาย แต่ทั้งสองส่วนต้องแข็งแรงพอที่จะยืนอยู่ได้ด้วยตัวเองภายใต้คอนเซปต์เดียวกัน
ศิลปะแต่ละอย่างมี ไวยากรณ์ ของมันเอง เราไม่ได้อยากให้ทุกคนเข้าใจงานเรา 100% เพราะมันเป็นเรื่องบ้าบอที่จะเป็นไปได้
งานศิลปะมีช่วงเวลาที่สุกงอมของมัน บางทีอาจยังไม่ถึงเวลาที่คนอ่านจะเข้าใจ"
Cr. Kanok Shokjaratkul
ศิลปะและวรรณกรรม ช่วยส่องทาง
"ผมชอบ คำพิพากษา ของ ชาติ กอบจิตติ และเรื่องสั้น โลกใบเล็กของซัลมาน ของ กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ที่พูดถึงคนตัวเล็กๆ ที่โดนระบบโครงสร้างกดทับ
ส่วนงานภาพเขียน ผมสนใจงานกลุ่ม Impressionism เพราะมองเห็นการต่อสู้ของศิลปินในยุคนั้นเพื่อการยอมรับ"
ชุมพล คำวรรณะ ศิลปินเจ้าของนิทรรศการ เล่าถึงวรรณกรรมที่มีผลต่อตัวเอง
"การเขียนยากกว่าการวาดรูป ผมเคยนั่งทั้งวันเพื่อเขียนแต่ไม่ได้อะไรเลย
ส่วนการวาดรูปแม้จะมีภาพในหัวแต่มันลื่นไหลไปได้เรื่อย ๆ
งานของผมมักใช้ สี ดึงดูดสายตา ล่อให้คนเข้ามาดูเนื้อหาที่หนักหน่วง เช่น เรื่อง 6 ตุลา หรือชุด OK Thailand ที่ใช้คำง่าย ๆ เพื่อขยายความถึงสถานการณ์ที่ไม่โอเค"
Cr. Kanok Shokjaratkul
Cr. Kanok Shokjaratkul