“ไปแคว้นลัวร์ (Loire) ถ้าไม่ได้ชิม 3 ไวน์ขาว คือ ซองแซร์ (Sancerre) ปุยญี ฟูเม (Pouilly-Fume) และโวฟเฮร (Vouvray) รวมทั้งชิมชีสนมแพะกรอต์แตง เดอ ชาวีญอล (Crottin de Chavignol) กับซีฟู้ดแม่น้ำลัวร์ และเที่ยวปราสาทลุ่มน้ำลัวร์ (Chateau de la Loire) ถือว่ายังไม่ถึงลัวร์อย่างแท้จริง!!"
กูรูว่าไว้เช่นนั้น ซึ่งก็ไม่เกินจริงแม้แต่น้อย…!!
ปลายเดือนตุลาคม 2568 ที่ผ่านมา ผมมีเพื่อนมาจากเมืองตูร์ (Tours) เมืองหลวงของแคว้นลัวร์ (Loire) มาเยี่ยมเยียน เพื่อนคนนี้เป็นไวน์เมกเกอร์ เวลาว่างเขาจะมาเมืองไทยบ่อยๆ
ส่วนผมเวลาว่างเยอะแต่ตังค์น้อย จึงไม่ค่อยได้ไปลัวร์ ก็คุยกันจิปาถะ ส่วนใหญ่ก็เรื่องไวน์และความงดงามของแว่นแคว้นนี้ ผมชอบแคว้นลัวร์ที่มีชาโตหรือปราสาทงดงามเยอะ บางปราสาทเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ไทยด้วย
แคว้นลัวร์ หรือ ลัวร์ แวลลีย์ (Loire / Loire Valley) อยู่ทางทิศตะวันตกค่อนไปทางเหนือของฝรั่งเศสเล็กน้อย มีเมือง "ตูร์" เป็นเมืองหลวงและเป็นเมืองใหญ่อันดับที่ 12 ของฝรั่งเศส ปัจจุบันเป็นเมืองชุมทางที่จะผ่านไปฝรั่งเศสตะวันตก มีรถไฟด่วนเตเจเว (TGV) วิ่งจากปารีสใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง
แม่น้ำลัวร์เป็นเส้นเลือดหล่อเลี้ยงแคว้นลัวร์ และเป็นแม่น้ำสายยาวที่สุดของฝรั่งเศส คือ 1,012 กิโลเมตร หล่อเลี้ยงต้นองุ่นของหลายร้อยตำบลในหลายแคว้น
สองฝากฝั่งมีปราสาทหรือชาโต (Chateau) ของกษัตริย์และเชื้อพระวงศ์ที่สวยงามนับพันแห่ง สะท้อนถึงความเป็นอยู่อันหรูหราฟุ่มเฟือยของเจ้าขุนมูลนายในยุคนั้น
สาเหตุที่มีชาโตมากมายที่ลัวร์ เนื่องจากช่วงสงคราม 100 ปี (ค.ศ.1337-1453) พระเจ้าหลุยส์ที่ 7 ไม่อยากตกเป็นเฉลยของอังกฤษ จึงอพยพจากปารีสไปอยู่บริเวณลุ่มน้ำลัวร์ กระทั่งกลายเป็นสถานที่อยู่อาศัยถาวรของพระราชวงศ์ ขุนนาง และข้าราชบริพารทั้งหลาย รวมทั้งพ่อค้าน้อยใหญ่ที่ทำการค้าขายในลำน้ำลัวร์
ปัจจุบันปราสาทเหล่านี้กลายเป็นสวรรค์ของนักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์ของฝรั่งเศส รู้จักกันในนาม ชาโตแห่งลุ่มน้ำลัวร์ (Château de la Loire) มีประมาณ 29 ชาโต หนึ่งในนั้นคือ ชาโต เชอนงโซ (Château Chenonceau)
ชาโต เชอนงโซ หรือ ปราสาทเชอนงโซ มีความพิเศษคือ เป็นปราสาทเหนือแม่น้ำ ประเทศฝรั่งเศส ตั้งอยู่ที่หมู่บ้านเชอนงโซ (Chenonceaux) จังหวัดแอ็งเดรลัวร์ แคว้นซ็องตร์ วาลเดอลัวร์ ประเทศฝรั่งเศส
เดิมถูกสร้างขึ้นบนโรงโม่แป้งเก่าริมแม่น้ำแชร์ (Cher River) ตั้งแต่ก่อนศตวรรษที่ 11 ปราสาทเดิมถูกวางเพลิงเมื่อปี 1411 หลังจากนั้นได้มีการออกแบบก่อสร้างขึ้นใหม่ และขยายออกไปยังเหนือแม่น้ำแชร์ แล้วสร้างเป็นแกลอรีด้านบนในศตวรรษที่ 16 โดยมีรูปแบบสถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างกอธิคและยุคก่อนเรอเนซองส์
ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1 ตัวปราสาทก็ใช้เป็นโรงพยาบาล และระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ถูกใช้เป็นที่หนีจากบริเวณที่ยึดครองโดยนาซีไปอีกฟากหนึ่งของแม่น้ำแชร์ ที่เป็นเขตฝรั่งเศสที่เป็นอิสระจากส่วนที่ยึดครองโดยเยอรมนี
ปี 1951 ตระกูลเมอนีเยร์เจ้าของปราสาทมอบให้ แบร์กนาร์ด วัวแซง (Bernard Voisin) เป็นผู้บูรณะปราสาทซึ่งอยู่ในสภาพที่เสื่อมโทรมมาก และส่วนที่ได้รับความเสียหายอย่างหนักจากน้ำท่วมเมื่อปี 1940 ให้คืนสู่สภาพที่สวยงามตามที่เคยเป็นมา
ปัจจุบัน เชอนงโซ เปิดให้คนเข้าชมและเป็นปราสาทที่มีผู้เข้าชมเป็นอันดับสองรองจากพระราชวังแวร์ซาย ผมไปเชอนงโซมาแล้ว 3 ครั้ง ถ้ามีโอกาศอีกไม่พลาดแน่นอน !!
ทางด้านการผลิตไวน์ของแคว้นลัวร์เริ่มเมื่อชาวโรมันเข้ามาครอบครองดินแดน แต่ประวัติศาสตร์บันทึกไว้ว่า แซงต์ มาร์แตง (Saint Martin) เป็นคนแรกที่ปลูกองุ่นในลัวร์ประมาณปี 380 หลังจากนั้นการผลิตไวน์ก็เติบโตอย่างรวดเร็วตราบเท่าทุกวันนี้
ไวน์ที่ผลิตในแคว้นลัวร์ 75% เป็นไวน์ขาว ที่ขึ้นชื่อของลัวร์ไปแล้วต้องชิมคือ ซองแซร์ (Sancerre) กับ ปุยญี ฟูเม (Pouilly-Fume) ทั้ง 2 ชื่อนี้เป็นชื่อคอมมูนอยู่ทางตอนเหนือของแคว้นลัวร์ มีแม่น้ำลัวร์คั่นกลาง ซองแซร์อยู่ฝั่งซ้าย ปุยญี-ฟูเมอยู่ฝั่งขวา ที่เหมือนกันคือทำไวน์ขาวจากองุ่นโซวีญยอง บลอง (Sauvignon Blanc)
ไวน์ “ซองแซร์” เกิดมาตั้งแต่ปี 582 ในครั้งนั้นได้รับการยกย่องว่าเป็น “The Best in the Kingdom” ไวน์ขาวผลิตจากองุ่นโซวีญยอง บลอง ดังกล่าว ส่วนไวน์แดงหรือโรเซผลิตจากปิโนต์ นัวร์ (Pinot Noir) แต่ไวน์ขาวจะได้รับความนิยมมากกว่า ดังนั้นเมื่อพูดถึงไวน์ซองแซร์มักจะหมายถึงไวน์ขาว
ส่วนไวน์ “ปุยญี-ฟูเม” เริ่มทำมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 11 โดยพระนิกายเบเนดิกส์ เป็นไวน์ที่มีความสดและหอมหวลไม่แพ้ซองแซร์ สมัยก่อนสีของไวน์จะขาวคล้ายควันไฟ บางคนจึงเรียกว่า ไวท์ สโมค (White Smoke) และคำว่า สโมค (Smoke) ก็มีความหมายเดียวกันกับ ฟูเม (Fume) ในภาษาฝรั่งเศส ไวน์ที่ผลิตจากแคว้นนี้จึงถูกเรียกว่า Pouilly-Fume Pouilly-Sur-Loire ตามชื่อจริงของตำบล
แคว้นลัวร์เป็นอีกหนึ่งในแคว้นทำไวน์ของฝรั่งเศสที่มีความหลากหลายของพันธุ์องุ่น ที่ผ่านมาหลายคนอาจจะคิดว่า มีเพียงโซวีญยอง บลอง ที่ทำไวน์ "ซองแซร์" กับ "ปุยญี-ฟูเม" เท่านั้น
แต่จริง ๆ แล้ว ลัวร์ยังมีไวน์ขาวจากองุ่นเชอแนง บลอง (Chanin Blanc) ที่ยอดเยี่ยมกว่าทุกแคว้น ผลิตในเขต โวฟเฮรย์ (Vouvray) ส่วนไวน์แดงนอกจากปีโนต์ นัวร์ แล้ว กาแบร์กเนต์ ฟรอง (Cabernet Franc) ก็มีเอกลักษณ์ของตัวเองและสู้แคว้นอื่นได้
และที่หลายคนแทบไม่รู้จักหรือไม่เคยชิมมาก่อนคือ ซองแซร์ ฮรูจ (Sancerre Rouge) หรือ ซองแซร์ แดง (Red Sancerre) เป็นเขตควบคุมการผลิต (AOC) ของแคว้นลัวร์ ได้ AOC มาตั้งแต่วันที่ 23 มกราคม 1959 ผลิตประมาณ 20% ของไวน์ซองแซร์ทั้งหมด ทำจากองุ่นปีโนต์ นัวร์ และผลผลิต (yields) ถูกกำหนดให้ 55 เฮกโตลิตร/เฮกตาร์ แอลกอฮอล์อย่างน้อย 10 %
คราวนี้มาชิมไวน์ชื่อดังประจำถิ่นของแคว้นลัวร์กันดีกว่า
ฟรองซัวส์ วีลลง โวฟเฮรย์ เอโอพี เซค 2023 (Francois Villon Vouvray AOP Sec 2023) : ไวน์ขาวที่ถ้าไม่อยู่ในแวดวงไวน์จริง ๆ อาจจะไม่รู้จักนักว่าคืออะไร คร่าวๆ ก็คือ Vouvray เป็นเอโอซีหรือเอโอพี (AOC/AOP) หนึ่งในแคว้นลัวร์เป็นพื้นที่ทำไวน์ขาวจากเชอแนง บลอง องุ่นเขียวที่มีต้นกำเนิดในแคว้นนี้ได้ยอดเยี่ยมมาก ตัวนี้ทำจากเชอแนง บลอง 100% ไม่บ่มโอ๊ค
คำว่า Sec คือ ดราย (Dry)
- สีเหลืองทองอ่อน ๆ สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ แอปเปิ้ลแดง แพร์ กูสเบอร์รี เปลือกส้มจีน ซีทรัส ดอกไม้คล้ายดอกส้ม น้ำผึ้ง เลมอน มิเนอรัล นัทตี้กรุ่น ๆ
- ฟูลบอดี้ แอสิดสดชื่นมาก จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล เฮิร์บเขียว ๆ
- แช่ให้เย็น 13-14 องศาเซลเซียส ดื่มกับอาหารได้หลากหลาย โดยเฉพาะซีฟู้ดปิ้งย่าง และยำต่าง ๆ
- 19/20 คะแนน
โดเมน วาชฮรอง ซองแซร์ ลัวร์ ฝรั่งเศส 2020 (Domaine Vacheron, Sancerre, Loire, France 2020) : Domaine Vacheron เป็นหนึ่งในโดเมนที่ทำไวน์แบบครอบครัว ทายาทรุ่นที่ 3 ทำจากโซวีญยอง บลอง ที่ปลูกแบบออร์แกนิคและไบโอไดนามิก บ่มในถังสเตนเลส 8 เดือน
- สีเหลืองทองอ่อน ๆ
- หอมกลิ่นผลไม้ เช่น เกรฟฟรุต กูสเบอร์รี่ ซีทรัส มะเฟือง ฝรั่งสุกกรุ่น ๆ ดอกพุด มิเนอรัล ดินประสิว ฟางข้าวใหม่ ๆ เฮิร์บสดเขียว ๆ
- แอสิดสดชื่น จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล และเฮิร์บสด
- เป็นซองแซร์ที่คลาสสิกตัวหนึ่ง
- 19/20 คะแนน
โดเมน เดส์ โกมิเนต์ ปุยญี ฟูเม เอโอพี 2022 (Domaine des Gominets Pouilly Fumé AOP 2022) : หนึ่งในผู้ผลิตไวน์ปุยญี ฟูเม ที่คุณภาพคลาสสิกรายหนึ่งของแคว้นลัวร์ เมื่อเทียบกันด้วยราคา
ทำจากโซวีญยอง บลอง 100% หมักด้วยกรรมวิธีแบบดั้งเดิมของไวน์เมกเกอร์ และขณะที่หมักไม่มีการเติมสารเคมีใด ๆ ทั้งสิ้น ผ่านโอ๊คนิดหน่อย
- สีเหลืองทองอ่อนๆ แกมเขียวนิด ๆ สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ ซีทรัส กูสเบอร์รี ส้มโอ เสาวรส มิเนอรัล สโมคกี้ ผิวเลมอน ดอกไม้ขาว น้ำผึ้งกรุ่น ๆ เฮิร์บสด ๆ มินต์ วานิลลา เฮเซลนัท ยีสต์กรุ่น ๆ
- มิเดียมบอดี้ แอสิดสดชื่น จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล วานิลลา
- แช่เย็น ๆ ดื่มกับอาหารได้หลากหลายโดยเฉพาะซีฟู้ด ยำต่าง ๆ หอยนางรม ชีสนมแพะ
- เป็นปุยญี ฟูเม ที่คลาสสิก และอร่อยตัวหนึ่งที่มีในตลาดบ้านเรา
- 19 / 20 คะแนน
เฌ.เดอ วิลเลอบัวส์ ซองแซร์ ฮรูจ เอโอพี 2022 (J.de Willebois Sancerre Rouge AOP 2022) : ตัวนี้เป็น "ซองแซร์ แดง" ทำจากปิโนต์ นัวร์ 100% บ่มในถังสเตนเลส และโอ๊คเล็กน้อย
- สีแดงเชอร์รี สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ เชอร์รี สตรอว์เบอร์รี เรดเบอร์รี จูนิเปอร์ ราสพ์เบอร์รี ดอกไม้ เอิร์ธตี้ สไปซีเฮิร์บ เปปเปอร์ แบล็คทรัฟเฟิล สโมคกี้
- แอสิดสดชื่น มิเดียมบอดี้ แทนนินปานกลางและละมุน จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล สไปซีเฮิร์บ
- สามารถดื่มได้ในตอนนี้ แช่เย็นสัก 14-15 องศาเซลเซียส
- ซองแซร์แดงในบ้านเราหาดื่มไม่ง่าย ควรหามาชิมสักครั้ง
- 19/20 คะแนน
ผมไปแคว้นลัวร์มาแล้ว 9 ครั้ง ชมปราสาท 17 แห่ง บางแห่งมากกว่า 1 ครั้ง และชิมไวน์กว่า 400 ตัว ซึ่งนั่นเป็นเพียงเศษเสี้ยว
เพราะเสน่ห์ของแคว้นลัวร์ยังมีอีกมากมาย !